Eurasiatoday
Шейшемби, 17-Ноябрь, 2026
KG | RU | KZ
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
Eurasiatoday
KG | RU | KZ
No Result
View All Result

Телефонду эрте колдонуу балдардын өнүгүүсүнө коркунуч туудурат

  • Илим
  • 05.09.2025 18:08

Loading

Түркиянын эң ири мамлекеттик  университетинин (OMÜ) Саламаттыкты сактоо илимдер факультетинин Балдарды өнүктүрүү бөлүмүнүн доценти Яшар Барут балдарды санариптик аппараттар менен эрте тааныштыруу алардын психикалык, эмоционалдык жана социалдык өнүгүүсүнө олуттуу терс кесепеттерди алып келиши мүмкүндүгүн билдирди.

Бул тууралуу Anadolu агенттиги жазды.

Барут өз билдирүүсүндө, өзгөчө наристелердин 0-6 жаштагы балдардын экран алдында өткөргөн убактысы өнүгүү үчүн чоң тобокелдиктерге алып келе тургандыгын айткан.

Тема боюнча

Саламаттык сактоо министри: Кыргызстандын калкынын 10 пайыздан ашыгы психикалык көйгөйлөргө туш болууда

Саламаттык сактоо министри: Кыргызстандын калкынын 10 пайыздан ашыгы психикалык көйгөйлөргө туш болууда

24.11.2025

“Балдарды телефон менен эрте тааныштыруу, өзгөчө мээнин эң активдүү өнүгүү мезгилинде –  6 жашка чейин терс таасирин тийгизиши мүмкүн. Бул курактагы адамдар үчүн тажрыйба, ойноо жана адамдар менен баарлашуу аркылуу үйрөнүү өтө маанилүү. Телефон сыяктуу пассивдүү экрандар сүйлөөнүн өнүгүүсүнүн, түшүнүүнүн жана эмоцияларды билдирүүнүн артта калышына алып келет”, – деп белгилеген окумуштуу.

Адистин айтымында, телефон жана планшеттерди көпкө колдонуу балдардын көңүл буруусуна, уйкусунун бузулушуна жана социалдык жөндөмүнүн начарлашына алып келет. Ошондой эле илимий изилдөөлөр көрсөткөндөй, экрандын көпкө турушу гиперактивдүүлүк, уйку көйгөйлөрү жана балдардын социалдык адаптациясынын кыйындашы менен байланыштырылат.

“Санариптик мазмундагы визуалдык сүрөттөрдүн тез өзгөрүшү көңүл бурууну кыскартат. Мындан тышкары, көк жарык уйку гормондорун иштеп чыгууну басаңдатып, уктап кетүүнү кыйындатат. Түз байланышты экран менен алмаштыруу балдардын социалдык өнүгүүсүнө терс таасирин тийгизет”, – дейт Яшар Барут.

Ал кошумчалагандай, телефонду “тынчтандыруучу” же сыйлык берүү каражаты катары колдонуу балдардын эмоционалдык өзүн-өзү жөнгө салуу жөндөмүнүн өнүгүшүнө тоскоол болот.

Анын айтымында, бала оор эмоцияларды сырткы каражаттар менен басууга көнүп калгандан кийин кийинчерээк бул стресс, тынчсыздануу же агрессия көйгөйлөрүнө алып келиши мүмкүндүгү жогору.
Мектепке чейинки куракта экрандын убактысы күнүнө бир сааттан ашпашы керек. Телефондун ордуна балдарды китеп окууга, сыртта ойноого жана чыгармачылык менен алектенүүгө үндөш керек.

Буга чейин 13 жашка чейин телефон колдоно баштаган өспүрүмдөр бойго жеткенде көп тынчсызданып, жалгызсырап өзүнө кол салуу жөнүндөгү ойлорго көбүрөөк жетеленери боюнча Journal of Human Development and Capabilities журналына жарыяланган.

Маалыматта белгиленгендей, жаңы глобалдык изилдөөгө 163 өлкөдөн жана аймактардан 100 миңден ашык бала катышкан.

Талдоонун жыйынтыгына караганда, бала смартфонду канчалык эрте “колуна алса” өспүрүм кезинде психикалык жактан жабыркоо коркунучу ошончо жогору экени белгиленген.

ПоделитьсяTwitterWhatsApp
Tags: Балдарпсихикасмартфон
Подпишитесь и получайте новости первыми​
FACEBOOK
INSTAGRAM
YOUTUBE

Тектеш жаңылыктар

Панч аттуу маймыл жана Газадагы унутта калган балдар. Медиа дүйнөсүндөгү кош стандарттуулук

Панч аттуу маймыл жана Газадагы унутта калган балдар. Медиа дүйнөсүндөгү кош стандарттуулук

24.02.2026
Саламаттык сактоо министри: Кыргызстандын калкынын 10 пайыздан ашыгы психикалык көйгөйлөргө туш болууда

Саламаттык сактоо министри: Кыргызстандын калкынын 10 пайыздан ашыгы психикалык көйгөйлөргө туш болууда

24.11.2025
iPhone 17 жакында көрсөтүлөт. Баасы канча болот?

iPhone 17 жакында көрсөтүлөт. Баасы канча болот?

27.08.2025
Газа секторунда дагы бир бала ачкачылыктан каза болду

Газа секторунда дагы бир бала ачкачылыктан каза болду

19.07.2025
Казакстан: Атырау шаарындагы аквапаркта 14 бала хлорго  ууланды

Казакстан: Атырау шаарындагы аквапаркта 14 бала хлорго  ууланды

14.07.2025
“Чек арасыз дарыгерлер” уюму: Газада балдардын өлүмү он эсеге көбөйдү

“Чек арасыз дарыгерлер” уюму: Газада балдардын өлүмү он эсеге көбөйдү

10.07.2025
Японияда “смартфондук деменцияны” дарылоочу клиника ачылды

Японияда “смартфондук деменцияны” дарылоочу клиника ачылды

04.07.2025
Орусияда 638 миңден ашуун мигрант бала бар. Алардын жарымы окубайт

Орусияда 638 миңден ашуун мигрант бала бар. Алардын жарымы окубайт

11.06.2025
Бишкекте V Эл аралык “Nariste 2025” балдар фольклор фестивалынын ачылышы өттү

Бишкекте V Эл аралык “Nariste 2025” балдар фольклор фестивалынын ачылышы өттү

02.06.2025

Биздин Facebook


Eurasia Today

Башкы жаңылыктар

Ирандын ТИМ башчысы Омандын султаны менен жолугушту

Ирандын ТИМ башчысы Омандын султаны менен жолугушту

17.11.2026
Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

16.11.2026
Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

13.11.2026
АКШда дизель отунунун запасы 23 жылдагы эң төмөнкү деңгээлге түштү

АКШда дизель отунунун запасы 23 жылдагы эң төмөнкү деңгээлге түштү

13.11.2026
2026-жылы Афганистандын университеттерине бир да кыз кабыл алынган эмес: өлкө аял адистерсиз калуу коркунучунда

2026-жылы Афганистандын университеттерине бир да кыз кабыл алынган эмес: өлкө аял адистерсиз калуу коркунучунда

13.11.2026
Пезешкиан: Американын коркутуу жолу менен дипломатия жүргүзүүгө аракет кылып жатканы — уят көрүнүш

Пезешкиан: Американын коркутуу жолу менен дипломатия жүргүзүүгө аракет кылып жатканы — уят көрүнүш

13.11.2026

Валюталар курсу

Экономика

Евразия өлкөлөрү Ирандын демилгесин колдоду: Исламабадда согушту токтотууга чакырышты

Евразия өлкөлөрү Ирандын демилгесин колдоду: Исламабадда согушту токтотууга чакырышты

17.11.2026
Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

28.10.2026
Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

28.10.2026
Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

27.10.2026
Иран менен Пакистандын чек арасында банктык жана бажылык чектөөлөрдөн улам жүк ташуу токтотулду

Иран менен Пакистандын чек арасында банктык жана бажылык чектөөлөрдөн улам жүк ташуу токтотулду

24.10.2026
АКШнын Иран экономикасынын кыйрашы тууралуу билдирүүсү чындыкка дал келбейт

АКШнын Иран экономикасынын кыйрашы тууралуу билдирүүсү чындыкка дал келбейт

19.10.2026
Eurasia Today @eurasiatoday_ru
214 подписчиков

Новости, аналитика и репортажи: Иран, Центральная Азия, Россия. Сложное — просто, важное — интересно.

Подписаться в Telegram
  • Башкы
  • Борбор Азия
  • Дүйнө
  • Илим
  • Коом
  • Маданият
  • Саясат
  • Экономика
  • Дин
  • Спорт
  • Туризм
  • Сүрөт
  • Видео
© 2023 Eurasiatoday.
Бардык укуктар корголгон.
Сайттын эски версиясы

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.

No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.