Джаред Кушнер менен Стив Уиткофф АКШ менен Израилдин Иранга каршы согушунда эң талаштуу фигуралардын экөөсү болуп калды. Жаңжал башталгандан дээрлик бир ай өткөндөн кийин алардын ролу мурдагыдан да кылдат талданууда.
Ок атышууну токтотуу боюнча мүмкүн болгон сүйлөшүүлөр тууралуу ушактардын фонунда Иран өзүнүн негизги талаптары аткарылмайынча эч кандай келишимге макул болбой турганын так билдирди: америкалык-израилдик агрессияны толук токтотуу, келтирилген зыян үчүн толук компенсация төлөө жана Вашингтон да, Тель-Авив да мындан ары Иранга эч качан кол салбайт деген кепилдиктерди берүү. Ушундай чыңалган шартта АКШнын кызыкчылыгын чынында ким өкүлчүлүк кылып жатканы тууралуу суроо барган сайын актуалдуу болуп жатат, айрыкча Кушнер менен Уиткофф Вашингтондун дипломатиялык өкүлдөрү катары чыгышын улантып жатканын эске алганда.
28-февралда согуш башталганга чейин бул экөө Ирандын өзөктүк программасы боюнча сүйлөшүүлөрдө АКШнын расмий өкүлдөрү болуп, Женевадагы акыркы раунддарга катышкан. Алардын катышуусу Вашингтондун дипломатияга даяр экенин көрсөтүшү керек болчу. Бирок алардын жүрүм-туруму жана андан кийинки аскердик аракеттердин убактысы иран тараптын ишенбестигин күчөттү. Экөөнүн тең Израилдин жетекчилиги, айрыкча премьер-министр Биньямин Нетаньяху менен узактан бери жеке жана саясий байланыштары бар, ал эми сүйлөшүүлөрдөгү позициялары көп учурда Израилдин талаптарына дал келген. Ушуга байланыштуу Тегеранда көптөр алар чындап эле АКШнын өкүлдөрү болгонбу же иш жүзүндө Израилдин стратегиялык кызыкчылыктарын коргогонбу деген суроону коюп жатышат.
Шектенүүлөр 28-февралда, сүйлөшүүлөр жүрүп жаткан учурда АКШ менен Израиль биргелешкен соккуларды жасагандан кийин күчөдү. Бул 2025-жылдын июнунда сүйлөшүүлөр аскердик аракеттер менен үзгүлтүккө учураган сценарийди кайталады. Иран бийлиги үчүн бул дипломатиялык жол башынан эле чынчыл эмес болгонун жана сүйлөшүүчүлөр ак ниет иш алып барбаганын көрсөттү.
Аналитиктердин айтымында, Вашингтон менен Тель-Авив Иран өкмөтү тез кулайт деп эсептешкен, айрыкча аятолла Сейед Али Хаменейинин өлүмүнөн кийин жана элчилердин ролу чыныгы дипломатия эмес, кеңири дестабилизация стратегиясынын бир бөлүгү болгон.
Мурда ирандык жогорку даражалуу саясий булак Tehran Times басылмасына берген маегинде: «Трамптын мурдагы өкүлдөрүнүн бири да Иран менен билдирүү алмашууга татыктуу деп эсептелген эмес», — деп айткан. Ошол эле булак АКШнын акыркы дипломатиялык сигналдарын «дезинформация планы» деп атап, Иран ортомчулар аркылуу берилген билдирүүлөргө ишенбей турганын жана АКШнын негизги душмандык позициясында өзгөрүү жок экенин баса белгилеген. Бул баага ылайык, Кушнер жана Уиткофф сыяктуу адамдар аркылуу сүйлөшүү аракеттери чыныгы дипломатия эмес, Израиль менен макулдашылган басым көрсөтүү кампаниясынын уландысы болуп саналат.
Пакистан сыяктуу өлкөлөр байланыш түзүүгө аракет кылышкан, бирок Иран АКШнын сунуштарын кескин четке кагып, Кушнер менен Уиткофф олуттуу сүйлөшүүлөр үчүн ылайыктуу ортомчулар эмес экенин кайталаган. Тегерандын пикиринде, бул өкүлдөр АКШнын көз карандысыз позициясын чагылдырбайт жана ошондуктан Иранга билдирүү жеткирүүгө же сүйлөшүүгө татыктуу эмес.
Кушнер менен Уиткофф расмий түрдө АКШнын өкүлдөрү болуп дайындалганына карабастан, алардын Израил жетекчилиги менен жакын байланышы, сүйлөшүүлөр учурундагы америкалык-израилдик аскердик операциялардын убактысы жана Вашингтонду согушка түртүүгө катышкан деген божомолдор Иранды алар Израилдин кызыкчылыктарын алдыга сүрөп жатат деген жыйынтыкка алып келди.
Иран бийлигинин көз карашында, алардын катышуусу маанилүү дипломатиялык прогресске чоң тоскоолдук болуп калды жана согуш менен тынчтык маселеси өтө курч турган учурда аларда Тегеран менен өз ара аракеттенүү үчүн жетиштүү легитимдүүлүк жок.















