Eurasiatoday
Бейшемби, 19-Ноябрь, 2026
KG | RU | KZ
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
Eurasiatoday
KG | RU | KZ
No Result
View All Result

Ормуз кысыгындагы кризис: Батыш кандай тандоо кылат?

  • Аналитика, Батыш Азия, Европа, Эксперттин пикири
  • 18.03.2026 18:59

Loading

Ирандын катуу отун менен иштеген ракеталарды, анын ичинде көп бөлүккө ажырап жарылуучу согуштук бөлүгү бар ракеталарды колдонушу Израилге болгон аскердик басымды олуттуу күчөттү. Натыйжада Израил калкынын күнүмдүк жашоосу үзгүлтүккө учурап, жарандар көп убактысын баш калкалоочу жайларда өткөрүүгө аргасыз болууда.

Ошол эле учурда маалыматтык мейкиндикте да күрөш жүрүп жатат. Иран ракеталарынын соккулары тууралуу маалыматтар АКШ жана Израиль тарабынан кеңири цензураланып жатканына карабастан, зыяндын масштабы бул маалыматтарды толук жашырууга мүмкүн эмес экенин көрсөтүүдө.

Перс булуңундагы араб өлкөлөрүндөгү америкалык аскер базалары олуттуу зыян тартты, ал эми америкалык учак ташуучу кемелер Ормуз кысыгына кирүүнүн коопсуздук тобокелчиликтерин кабыл ала албай турганын көрсөтүштү.

Тема боюнча

Россия Ирандын өзөктүк объектилерине жасалган соккуларды мыйзамсыз деп атап, чыңалууну басаңдатууга чакырды

Россия Ирандын өзөктүк объектилерине жасалган соккуларды мыйзамсыз деп атап, чыңалууну басаңдатууга чакырды

18.11.2026

Бирок мунун баары АКШ менен Израиль Иранга чабуул коюу аркылуу өздөрүнө жараткан көйгөйлөрдүн бир бөлүгү гана.

Ормуз кысыгы дагы эле АКШнын эң алсыз жери бойдон калууда жана Трамптын бул кысыкка каршы глобалдык коалиция түзүү аракети да ийгиликсиз болду.

Дүйнө өлкөлөрү Иран Ормуз кысыгын узак убакытка чейин жабык кармап тура аларын так билишет жана бул окуянын кесепеттери энергия бааларынын өсүшү жана энергияга көз каранды өлкөлөрдөгү экономикалык төмөндөө менен гана токтоп калбайт.

Ормуз кысыгы аркылуу мунай өндүрүүнүн жана экспорттун токтошу дүйнөлүк бааларды кескин жогорулатса да, бул кысык аркылуу дүйнөгө мочевина жана мунай-химиялык продуктылар сыяктуу маанилүү заттар да экспорттолот. Жаз мезгилинин алдында жана айыл чарба сезону башталарда, химиялык жер семирткичтерди өндүрүү үчүн керектүү болгон мочевинанын экспортунун токтошу келерки жылы айыл чарба продукцияларынын чоң бөлүгүнүн өндүрүшүнө олуттуу тоскоолдук жаратышы мүмкүн.

Ормуз кысыгы жабык бойдон калганда, рынок башка өндүрүүчүлөрдү табууга аракет кылганы менен, убакыттын тартыштыгынан улам бул аракет ийгиликтүү болот деп күтүлбөйт. Натыйжада жакын келечекте өсүмдүк жана азык-түлүк өндүрүшүнүн бир бөлүгү олуттуу кризиске туш болот.

Дүйнө үчүн маанилүү дагы бир маселе – ири эл аралык компаниялар, айрыкча технология тармагында, Перс булуңунун жээктериндеги өлкөлөргө жүздөгөн миллиард долларлык инвестицияларды салышкан. Мисалы, маалымат борборлору, жасалма интеллект долбоорлору жана Сауд Арабиясы менен Бириккен Араб Эмираттарындагы акылдуу шаарлар – бул инвестициялардын бир бөлүгү гана.

Аймактагы коопсуздуктун жоктугу, бир жагынан араб өлкөлөрүнүн мунай кирешелерин кыскартып, аларды оор экономикалык абалга алып келсе, экинчи жагынан Батыштын ири компанияларын да кеңири масштабдагы көйгөйлөргө, ал тургай айрымдарынын банкрот болушуна чейин жеткириши мүмкүн. Бул болсо Батыш экономикасы көтөрө албай турган абал.

Албетте, Батыш жана араб өлкөлөрүнүн Ормуз кысыгы кризисин чечүү үчүн дагы бир жолу бар: керектүү товарларды кургактык аркылуу Сауд Арабиясынын батышына жеткирип, андан ары Кызыл деңиз аркылуу Баб-эль-Мандеб кысыгына (Йемендеги хуситтер анын коопсуздугуна олуттуу таасир эте алышат) же Суэц каналына багыттоо.

Бирок маселе мына ушунда: бул көлөмдөгү жүктөрдү ал маршрут аркылуу жеткирүү мүмкүн болгон күндө да, Суэц каналы мындай көлөмдү өткөрүүгө жетишсиз, ал эми Баб-эль-Мандеб кысыгы да Ормуз сыяктуу эле, хуситтердин аракеттеринен улам Иран менен Йемендин душмандары үчүн кооптуу бойдон калат.

Энергетикалык кризис, айыл чарба кризиси жана инвестициялык кризис бир эле учурда Батышты кысымга алып турганда, эң логикалуу кадам – Батыш өлкөлөрү Трампты жана Нетаньяхуну коштоп жүрүүнүн ордуна, Иран менен сүйлөшүүлөргө барышы керек.

Албетте, алар үчүн Иранга мурда бербей келген жеңилдиктерди берүү абдан кыйын, бирок бул абал – АКШ менен Израилдин дүйнөгө таңуулаган акылсыз саясатынын жыйынтыгы.

Европа, албетте, жеңүүчүсү АКШ менен Израиль болбогон согушка кирбейт. Европанын жана Азия өлкөлөрүнүн Иранга ыкташы жана анын талаптарын кабыл алуусу, басым уланган шартта, Ирандын сүйлөшүү позициясын олуттуу түрдө күчөтөт. Ал тургай, бул абал Иранды дүйнөлүк державага айландырууга шарт түзүшү мүмкүн.

Саясий эксперт Сейед Ахмад Мусави Мобаллег

ПоделитьсяTwitterWhatsApp
Tags: БатышЕвропаиранОрмуз кысыгы
Подпишитесь и получайте новости первыми​
FACEBOOK
INSTAGRAM
YOUTUBE

Тектеш жаңылыктар

Иран америкалык аскерлерди Түштүк уюлга чейин сүрүп чыгарат

Иран америкалык аскерлерди Түштүк уюлга чейин сүрүп чыгарат

18.11.2026
Россия Ирандын өзөктүк объектилерине жасалган соккуларды мыйзамсыз деп атап, чыңалууну басаңдатууга чакырды

Россия Ирандын өзөктүк объектилерине жасалган соккуларды мыйзамсыз деп атап, чыңалууну басаңдатууга чакырды

18.11.2026
Аракчи: Ирандын Вашингтондо химиялык курал колдонору тууралуу айыптоолор — курулай сөз

Аракчи: Ирандын Вашингтондо химиялык курал колдонору тууралуу айыптоолор — курулай сөз

18.11.2026
Иран өзөктүк бомбага караганда алда канча жогорку илимий деңгээлге жетти — шейит болгон ирандык физик-ядерщиктин уулу

Иран өзөктүк бомбага караганда алда канча жогорку илимий деңгээлге жетти — шейит болгон ирандык физик-ядерщиктин уулу

18.11.2026
Иран менен Россия Решт — Астара темир жолун куруунун баасын 1,36 млрд еврого макулдашты

Иран менен Россия Решт — Астара темир жолун куруунун баасын 1,36 млрд еврого макулдашты

18.11.2026
Иран Бахрейндеги АКШнын радардык системасына үчүнчү жолу дрон менен сокку урду

Иран Бахрейндеги АКШнын радардык системасына үчүнчү жолу дрон менен сокку урду

18.11.2026
АКШ Иранга каршы согушта мөөнөтү өтүп кеткен ок-дарыларды колдонгонун моюндады

АКШ Иранга каршы согушта мөөнөтү өтүп кеткен ок-дарыларды колдонгонун моюндады

18.11.2026
Ирандын ТИМ башчысы Омандын султаны менен жолугушту

Ирандын ТИМ башчысы Омандын султаны менен жолугушту

17.11.2026
Израиль маалыматтык өнөктүктүн жардамы менен Иранга каршы психологиялык согуш жүргүзүүдө

Израиль маалыматтык өнөктүктүн жардамы менен Иранга каршы психологиялык согуш жүргүзүүдө

17.11.2026

Биздин Facebook


Eurasia Today

Башкы жаңылыктар

Путин менен Си Цзиньпин Кытайдагы жолугушууда жаңы дүйнөлүк тартип тууралуу билдирүү жасашты

Путин менен Си Цзиньпин Кытайдагы жолугушууда жаңы дүйнөлүк тартип тууралуу билдирүү жасашты

18.11.2026
Иран Бахрейндеги АКШнын радардык системасына үчүнчү жолу дрон менен сокку урду

Иран Бахрейндеги АКШнын радардык системасына үчүнчү жолу дрон менен сокку урду

18.11.2026
АКШ Иранга каршы согушта мөөнөтү өтүп кеткен ок-дарыларды колдонгонун моюндады

АКШ Иранга каршы согушта мөөнөтү өтүп кеткен ок-дарыларды колдонгонун моюндады

18.11.2026
Ирандын ТИМ башчысы Омандын султаны менен жолугушту

Ирандын ТИМ башчысы Омандын султаны менен жолугушту

17.11.2026
Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

16.11.2026
Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

13.11.2026

Валюталар курсу

Экономика

Иран менен Россия Решт — Астара темир жолун куруунун баасын 1,36 млрд еврого макулдашты

Иран менен Россия Решт — Астара темир жолун куруунун баасын 1,36 млрд еврого макулдашты

18.11.2026
ЭВФ Борбор Азия өлкөлөрүнө акча-кредит саясатын катаалдаштырууну сунуштады

ЭВФ Борбор Азия өлкөлөрүнө акча-кредит саясатын катаалдаштырууну сунуштады

18.11.2026
Евразия өлкөлөрү Ирандын демилгесин колдоду: Исламабадда согушту токтотууга чакырышты

Евразия өлкөлөрү Ирандын демилгесин колдоду: Исламабадда согушту токтотууга чакырышты

17.11.2026
Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

28.10.2026
Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

28.10.2026
Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

27.10.2026
Eurasia Today @eurasiatoday_ru
216 подписчиков

Новости, аналитика и репортажи: Иран, Центральная Азия, Россия. Сложное — просто, важное — интересно.

Подписаться в Telegram
  • Башкы
  • Борбор Азия
  • Дүйнө
  • Илим
  • Коом
  • Маданият
  • Саясат
  • Экономика
  • Дин
  • Спорт
  • Туризм
  • Сүрөт
  • Видео
© 2023 Eurasiatoday.
Бардык укуктар корголгон.
Сайттын эски версиясы

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.

No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.