Израиль ХАМАСтын лидери Исмаил Ханияны Тегеранда өлтүрүү менен Ирандын эгемендигине түздөн-түз кол сала баштады, бул таптакыр кабыл алынгыс.
Бул тууралуу саясат таануучу Фархад Ибрагимов ИРНА агенттигине берген маегинде билдирди.
Чыгышта мындай аракеттер кечирилбей
Анын айтымында Израилдин аракеттерин агрессивдүү деп гана баалоого болот.
Биринчиден, конокко келген саясий лидердин өлтүрүлүшү, чындыгында, орой кадам болуп саналат.
Экинчиден, бул учурда Израил Ирандын эгемендигине түздөн-түз кол сала баштады, бул таптакыр кабыл алынгыс.
Израил өзүнүн иш-аракеттери менен Иранды чоң согушка сүйрөө ниетин иш жүзүндө көрсөтүп, мындай кадамдары менен Тегеранды провокациялоодо.
Израиль буга чейин дагы ирандык тарапка бир нече жолу ачык провокация жасап, Ирандын Сириядагы консулдугуна ракеталык чабуул жасаган. Тегеран эки жумадан кийин Израилге жооп кайтарып, муну менен Израилге да, анын артында турган Батышка дагы мындай мамилеге жол бербей турганын ачык көрсөткөн. Эми дагы провокация жасалып отурат, бул жолу Израиль чектен чыгып, Тегеранга сокку урууну чечти. Чыгышта мындай аракеттер кечирилбей турганын Израиль түшүнүшү керек.
Израилдин аракеттери кырдаалды ого бетер курчутат
Тилекке каршы, Израилдин агрессивдүү жүрүм-туруму кырдаалды курчутат жана бүткүл Жакынкы Чыгыш регионунда эскалациянын күчөшүнө жана чыңалуусуна алып келет. Тель-Авивдин аракеттерине караганда, Израилдин премьер-министри Нетаньяху тынчтыкка жана сүйлөшүүлөргө кызыкдар эмес, ага согуш керек. Демек, жакынкы келечекте ок атышууну токтотууга жетишүүгө аракеттенүү перспективасы жөнүндө айтуунун эч кандай пайдасы жок.
Израиль иш-аракеттери менен өзүнө каршы тобокелдиктерди күчөтүүдө. Израиль үчүн толук жеңиш Газа тилкеси боюнча маселе акыры жабылып, Палестина Тель-Авивден эгемендүүлүктү таанууну талап кылууну токтоткондо гана келет, бирок айрым израилдик саясатчылар муну сөз менен айтышпайт.
Нетаньяхунун жашоосу согуштун уланышынан көз каранды
Нетаньяху согушту токтотпойт дегенге толугу менен кошулам, анткени согуш абалы дагы эле анын пайдасына болуп жатат. Израиль согушуп жаткан кезде Нетаньяху премьер-министрлик креслого ишене алат.
Согуш токтоору менен ал сөзсүз түрдө кылмыш иштеринин негизинде сот жообуна тартылат. Нетаньяхунун сот реформасын акырын жүргүзүүгө аракет кылганы кокустук эмес, бирок Израил коому аны колдобой, массалык нааразылык акцияларына алып келген.
Израилдин премьер-министри өткөн жылдын октябрь айында ХАМАС менен маселени бир нече жумада чечүүгө убада берип, туткундарды бир айдын ичинде бошоторун убада кылган. Бирок, акырында Газанын дээрлик 35 миңдей бейкүнөө, карапайым жашоочулары (алардын арасында 10-12 миң бала) каза болуп, Газа дээрлик жер бетинен жок кылынды.
Дүйнөнүн Израилге болгон мамилеси кескин өзгөрдү
Израилдин өзүндө калк туткундагылардын тагдыры дагы эле бүдөмүк болуп жатканына нааразы, ал эми дүйнөдө Израилге карата мамиле жаман жагына кескин өзгөрдү. Мындан бир жыл мурун эле батыштык эмес саясатчылар да Израилдин аракеттерин сынга ала аларын элестетүү кыйын болчу, бирок бүгүн бул чындыкка айланды.
Нетаньяху Газада утулду, ал жаңы согушка муктаж
Нетаньяху чындыгында Газада жеңген жок, утулду деп айтсак болот. Ошондуктан ага жаңы согуш жана бута керек болуп, Нетаньяхунун жана анын айланасындагы адамдардын тандоосу Иранга багытталган. Алар бул согушта жеңе алабыз деп ойлоп атышат. Израилдин бүгүнкү күндөгү эң чоң көйгөйү – бул Ирандын мүмкүнчүлүктөрүн баалабай, өзүнүн мүмкүнчүлүктөрүн алда канча ашыра баалап жатканында.
Батыш өз кезегинде бир топ кыйын абалда турат, анткени алар сөз жүзүндө анти-ирандык коалиция түзүүгө даяр жана иш жүзүндө болушу ыктымал болгону менен, Израиль жамааттык Батыштан сезилерлик колдоо ала албашы мүмкүн.
Бир нече апта мурун АКШ менен Евробиримдик Иран менен мамилени кайра карап чыгууга, “өзөктүк келишимге” кайтууга жана келечекте санкцияларды алып салууга макул экенин билдирген. Ирандын жаңы президенти Масуд Пезешкян да инаугурацияда сүйлөгөн сөзүндө Иран диалогго ачык экенин баса белгиледи.
Бирок Израилдин аракеттери Иранды чечкиндүү чараларды көрүүгө мажбурлоодо. Өтө узак убакыт бою Иран чоң согушту болтурбоо үчүн колунан келгендин баарын жасап келди, бирок Тегеранга жооп берүүдөн башка тандоо калтырбай жатышат.
Жакынкы Чыгыштагы чыр-чатактын перспективалары
Евробиримдиктин биримдигинин жоктугу жана анын сүйлөшүүлөрдө роль ойной албагандыгы Жакынкы Чыгыштагы кырдаалды азыр биз көрүп жаткан абалга алып келди. АКШ Израиль тарапка өтүүгө аргасыз болот, анткени ал анын башкы өнөктөшү. Мындан тышкары, Ак үй шайлоо алдында тышкы жолдо жок дегенде бир аз жеңиштерге муктаж, бирок алар азырынча жок. Европа да Израилди колдойт, бирок чындыгында Иран менен мамилени жакшыртууга кызыкдар экени айтылды. Израиль сүйлөшүү үстөлүнө отуруп, жок дегенде кандайдыр бир абалды жеңилдетүүгө макул болуунун ордуна, өзүнүн аракеттери менен бардыгын ого бетер начарлатты. Израиль сүйлөшүү үстөлүнө отуруп, жок дегенде кандайдыр бир абалды жеңилдетүүгө макул болуунун ордуна, өзүнүн аракеттери менен бардыгын ого бетер начарлатты. Бул, албетте, оор кесепеттерге алып келиши мүмкүн.
















