Ирандын космостук агенттиги жыл аягына чейин «Шейит Сулеймани» тар топтомдогу спутниктеринин алгачкы сыноо учурууларын жүргүзүүнү пландап жатканын жарыялады. Бул — 2026-жылга чейин толук аякташы күтүлгөн 20 спутниктен турган топтомду түзүү долбоорунун биринчи этабы.
Иран космостук агенттигинин жетекчиси Хасан Саларие билдиргендей, «Шейит Сулеймани» — өлкөдөгү биринчи тар топтом спутниктери болуп, толугу менен улуттук технологиялардын негизинде Интернет буюмдары (IoT) кызматтарын кеңейтүүгө багытталган.
Анын айтымында, болжол менен 20 спутник курулуп, өлкө боюнча тар байланыш кызматын камсыз кылуу үчүн ар кандай формада орбиталарга чыгарылат.
«Бул топтомдун долбоорлоо фазасы 2023-жылдын экинчи жарымында башталган, азыркы учурда көпчүлүк подсистемалар жасалып жатат», — деди Саларие. Ал белгилегендей, долбоор жеке жана мамлекеттик уюмдардын консорциуму аркылуу ишке ашырылууда.
Анын маалыматы боюнча, быйыл спутниктердин прототиптерин сыноо үчүн сыноо учуруулары пландалган. Негизги партия 2025-жылы даярдалып, 2025-жылдын аягында жана 2026-жылы толук масштабда учуруулар башталат.
Саларие ошондой эле техникалык кыйынчылыктардан улам кечигүүлөр болушу мүмкүн экенин, бирок бул тармак үчүн «табигый көрүнүш» экенин айтты. Ошентсе да ал долбоордун жүрүшүнө канааттанганын белгилеп, жакында Ирандын алгачкы улуттук спутник топтому орбитага чыгып, өлкөнүн кеңири телекоммуникациялык тармагына негиз болоорун баса белгиледи.
Ирандын «Шейит Сулеймани» спутник программасы: аймактык жана дүйнөлүк мааниси
Экономикалык мааниси
Интернет нерселеринин (IoT) өнүгүшү: айыл чарбада автоматташтырылган сугат, логистикада жүк ташууну көзөмөлдөө, энергетикада акылдуу эсептегичтерди колдонууга мүмкүнчүлүк берет.
Өз технологиясына таянуу: санкциялар шартында чет элдик жабдууларга көз карандысыздыкка жетишүү маанилүү.
Инфраструктуралык өнүгүү: жаңы спутниктик байланыш кызматы өлкө ичиндеги санариптик кызматтарды кеңейтет.
Коопсуздук жана аскердик аспекти
Чалгындоо мүмкүнчүлүктөрү: спутниктер Ирандын аскердик стратегиясында маанилүү орунду ээлеши мүмкүн.
Ракета-спутник байланыштары: Ирандын ракеталык технологиялары менен космостук долбоорлорунун ортосунда байланыш бар, бул Батыш өлкөлөрүндө кооптонууну жаратат.
Аймактык тең салмак: Израил, Түркия жана Индия сыяктуу өлкөлөрдүн космос программаларына жооп катары Иран өз ордун бекемдейт.
Эл аралык саясий таасир
АКШ жана Батыш өлкөлөрүнүн реакциясы: программаны «аскерий потенциалды күчөтүүчү долбоор» катары баалашы мүмкүн.
Кытай жана Россия: технологиялык жана саясий өнөктөштөр катары кызматташтыкты тереңдетүүгө кызыктар болушу ыктымал.
Аймактагы күч балансы: Иран жаңы мүмкүнчүлүктөр аркылуу Перс булуңунда жана Жакынкы Чыгышта таасирин арттырат.
Жыйынтык
Ирандын «Шейит Сулеймани» спутник программасы өлкөнүн экономикалык модернизациясына гана эмес, ошондой эле аймактык геосаясий тең салмакка да олуттуу таасир этет. Бул долбоор Иранды санкциялардын шартында өз алдынча технологиялык күч катары көрсөтүп, келечекте Жакынкы Чыгыштагы космостук атаандаштыкты күчөтүшү мүмкүн.















