Иранда “Перс булуңунун улуттук күнү” жыл сайын 30-апрелде белгиленип келет.
Ирандын тарыхындагы бул маанилүү күндө өлкөнүн бүтүндөй аймагында ар түрдүү иш-чаралар жана конференциялар өткөрүлүп, бул күн өзгөчө Перс булуңунун жээгиндеги шаарларда салтанаттуу белгиленет.
Булуң Иран менен Арабстан жарым аралынын ортосунда жайгашкан. Ал миңдеген жылдардан бери “Перс булуңу” деген аталыш менен белгилүү болуп келген. Бирок соңку ондогон жылдарда айрым араб өлкөлөрү бул географиялык аталышты “Араб булуңу” деп өзгөртүүгө аракет кылып келишет. Иран бул аракеттерге жооп катары 2005-жылы 30-апрелди “Перс булуңунун улуттук күнү” деп жарыялап, анын тарыхый аталышын жана Иран элинин бул аймактагы көп кылымдык мурасын коргоону максат кылган.
Бул күнү кылымдар бою өз маанисин жоготпогон бул стратегиялык аймактан колониялык жана чет элдик күчтөрдүн чыгарылышынын жылдыгы белгиленет. Бул күн кокустан тандалган эмес – 1622-жылдын 30-апрелинде шах Аббас Iдин тушунда Перс булуңундагы Ормуз кысыгынан бекем орун алууга аракеттенген португалиялыктар кууп чыгарылган.
Дүйнөдөгү үчүнчү чоң булуң болгон Перс булуңу бир гана геосаясий жана экономикалык көз караштан, өзгөчө эбегейсиз мунай жана газ запастарынын болушуна жана дүйнөлүк энергетикалык сооданын олуттуу бөлүгүнүн Ормуз кысыгы аркылуу өтүшүнө байланыштуу гана өзгөчө мааниге ээ эмес, ал тарыхый жана маданий жактан алганда иран эли жана бүткүл адамзат үчүн баа жеткис мурас болуп эсептелет.
“Перс булуңу” деген аталыштын келип чыгышы миңдеген жылдарга барат жана тарых бою бир эле ат менен же анын эквиваленттери менен бардык беделдүү эл аралык макалаларда, карталарда жана документтерде, анын ичинде грек, рим, ислам жана европалык тарыхчылар менен географтардын эмгектеринде белгилүү болгон. Бул аталыш байыркы цивилизациянын жана иран элинин бул деңиз менен бузулбас байланышынын символу.
