Eurasiatoday
Ишемби, 21-Ноябрь, 2026
KG | RU | KZ
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
Eurasiatoday
KG | RU | KZ
No Result
View All Result

Дүйнө жүзүндө төрөлүү деңгээли кризистик чекке түштү

  • Дүйнө
  • 11.06.2025 09:24

Loading

Дүйнө жүзү боюнча адамдардын төрөлүү көрсөткүчү кризистик деңгээлге чейин төмөндөдү.

Анткени миллиондогон адамдар экономикалык жана социалдык кыйынчылыктардан улам балалуу боло албай жатышат.

Бул тууралуу Бириккен Улуттар Уюмунун Калктын өсүшү боюнча фонду (ЮНФПА) тараткан отчетто айтылат.

Тема боюнча

Самарканд облусу Өзбекстанда төрөлүү көрсөткүчү боюнча биринчи орунга чыкты

Самарканд облусу Өзбекстанда төрөлүү көрсөткүчү боюнча биринчи орунга чыкты

03.08.2026

Документте төрөлүүнүн төмөндөшүнүн негизги себептери катары каржылык кыйынчылыктар жана жашоонун жогорку наркы көрсөтүлгөн. Сурамжылоого катышкан ар бешинчи адам өзү каалаган санда балалуу боло албай жатканын билдирген.

Ошондой эле сурамжыланган жарандар аялдар үчүн иш менен бала багууну айкалыштыруу кыйын экенин, мамлекеттик демографиялык саясат жетиштүү деңгээлде натыйжалуу эместигин, ден соолук көйгөйлөрүн жана айрым өлкөлөрдөгү саясий туруксуздукту да белгилешкен.

Отчетто Жер жүзүнүн калкы алдыдагы 90 жылда болжол менен 3,1 миллиард адамга көбөйүшү керек экени баса белгиленет. Бул өсүш негизинен төрөлүү деңгээли жогору болгон Африка, Азия жана Латын Америкасындагы өлкөлөрдүн эсебинен болот. Ал эми Европа менен Жапонияда 2050-жылга чейин калктын саны азайат деп күтүлүүдө.

💡 Иш жүзүндөгү социалдык кыйынчылыктар

Материалдык жана социалдык тоскоолдуктар төрөлүү темпине эң негизги таасир этүүчү фактор деп табылды, адамдар балалуу болууну каалайт, бирок күнүмдүк жашоодогу кыйынчылыктар аларга мүмкүнчүлүк бербейт .

YouGov сурамжылоосу көрсөткөндөй, ар бешинчи адамдын каалагандай балалуу болбой жатат; 39 % каржылык себептер менен, 21 % жумушсуздук көйгөйлөр менен, 19 % турак жай маселерге байланыштуу билдирген .

Гендердик теңсиздиктер дагы маанилүү роль ойнойт: аялдар жумуш менен бала багууну айкалыштыруунун кыйынчылыгын эркектерге караганда эки эсе көп айтып жатышат .

🌍 Дүйнө жүзүндөгү тренд жана келечекти алдын ала көрүү

1950-жылы дүйнөдө орточо 5 бала төрөлсө, 2021-жылы бул көрсөткүч 2,3кө төмөндөгөн. Айрым өлкөлөрдө 2,1 орточо көрсөткүчтүн астында — бул «төмөнкү деңгээл» деп эсептелет .

2050-жылга чейин дүйнө калкынын өсүшү 2,1ден 1,6га чейинки көрсөткүчтөрү менен болжолдонууда, бул глобалдык популяциянын кыскарышы мүмкүн экенин билдирет .

Көпчүлүк өлкөлөрдүн (Африкадан башка) калкынын санында жаштар көбөйбөйт, бирок миграция аркылуу калктын саны калыптанып турат .

Кийинки кадамдар

UNFPAнын “Чыныгы төрөлүү кризиси” отчётунда далилденгендей, чечим — мүмкүнчүлүктөрдү кеңейтүүдө, оорлой турган шарттарды жакшыртууда, үйлөрдө теңдикти камсыздоодо, жөлөк‑жардамдар менен медициналык камсыздоо аркылуу дем берүүдө турат .

Көп өлкөлөр глобалдык кризис орун алса да, аны эске алуу менен адам укуктарына негизделген туруктуу саясаттарды түзүүгө чакырышат .

🧭 Жыйынтык

Төмөнкү төрөлүү темпине баштапкы себеп — адамдардын балалуу болууну каалабагандыгы эмес,  социалдык-экономикалык тоскоолдуктар.

Орточо төрөлүү деңгээли 2,1ди көрсөтүп,  олуттуу чекке жетүүдө.

Төмөндө төрөлүү деңгээли боюнча айрым өлкөлөрдүн акыркы статистикалык көрсөткүчтөрү (2024–2025-жылдарга карата) келтирилди. Бул сандар аялдын орточо төрөлүү коэффициенти (TFR – Total Fertility Rate) менен өлчөнөт. 2.1 — калктын кайталап туруктуу өсүшүн сактоо үчүн талап кылынган деңгээл.
🌍 Өлкөлөрдүн төрөлүү деңгээли (TFR – балдардын саны аялга карата)
🟢 Жогорку төрөлүү көрсөткүчтөрү

Бул өлкөлөрдө калктын саны көбөйүүдө:

Нигер — 6.7

Дем. Конго Республикасы — 6.1

Сомали — 6.0

Чад — 5.8

Ангола — 5.5
(Жалпысынан, бул Африка континентинин суб-Сахара региону)

🟠 Орточо деңгээл (2.1–3.5)

Калктын саны жай өсүүдө же азайышы мүмкүн:

Пакистан — 3.3

Индия — 2.2

Египет — 2.8

Индонезия — 2.3

Мексика — 2.1

🔴 Төмөнкү төрөлүү көрсөткүчтөрү (жетишсиз)

Бул өлкөлөрдө калктын саны азайып баратат:

Түштүк Корея — 0.72 (дүйнөдөгү эң төмөнкү көрсөткүч)

Япония — 1.26

Италия — 1.22

Германия — 1.53

Испания — 1.28

Кытай — 1.09 (чукул төмөндөө 2023–2025)

Россия — 1.40 (жана төмөндөп баратат)

Түркия — 1.68 (мурун 2.1ден жогору болчу)

📌 Кыргызстан (жаңыртылган маалыматтар):

2024-жылдын аягында TFR: 2.75 (Орточо жогору деңгээлде)

Бирок 2025-жылы Улуттук статистика комитети көрсөткөндөй, жаш үй-бүлөлөрдүн бала төрөгөнү боюнча чечимдери каржылык себептер менен ыкчам төмөндөөдө.

Аймактар боюнча айырмачылык байкалат: Баткен жана Ош облусунда 3.2–3.5, Бишкек шаарында 2.1ге жакын.

ПоделитьсяTwitterWhatsApp
Tags: демографиядүйнө калкытөрөлүү
Подпишитесь и получайте новости первыми​
FACEBOOK
INSTAGRAM
YOUTUBE

Тектеш жаңылыктар

Илон Маск адамзаттын жок болуп кетүү коркунучу тууралуу эскертти

Илон Маск адамзаттын жок болуп кетүү коркунучу тууралуу эскертти

25.08.2026
Самарканд облусу Өзбекстанда төрөлүү көрсөткүчү боюнча биринчи орунга чыкты

Самарканд облусу Өзбекстанда төрөлүү көрсөткүчү боюнча биринчи орунга чыкты

03.08.2026
Евробиримдиктин калкы 2050-жылга карата 445 миллион адамга чейин кыскарат

Евробиримдиктин калкы 2050-жылга карата 445 миллион адамга чейин кыскарат

15.07.2026
Матвиенко орусиялыктарды 35 жашка чейин жок дегенде үч балалуу болууга чакырды

Матвиенко орусиялыктарды 35 жашка чейин жок дегенде үч балалуу болууга чакырды

02.07.2026
Кытайдын калкы 3,39 миллион адамга кыскарды

Кытайдын калкы 3,39 миллион адамга кыскарды

19.01.2026
Asahi: Японияда 2025-жылдын жыйынтыгы боюнча 126 жыл ичиндеги эң төмөнкү төрөлүү көрсөткүчү катталды

Asahi: Японияда 2025-жылдын жыйынтыгы боюнча 126 жыл ичиндеги эң төмөнкү төрөлүү көрсөткүчү катталды

24.12.2025
Тажикстандын калкы өтө тездик менен өсүүдө

Тажикстандын калкы өтө тездик менен өсүүдө

19.12.2025
Түркияда төрөлүү көрсөткүчү 11 жылдан бери үзгүлтүксүз төмөндөп жатат

Түркияда төрөлүү көрсөткүчү 11 жылдан бери үзгүлтүксүз төмөндөп жатат

15.12.2025
«Төрөлүүнүн төмөндөөсү уланууда». Путин россиялыктарды бала төрөөгө шыктандыруу аракети ийгиликсиз болгонун моюнга алды

«Төрөлүүнүн төмөндөөсү уланууда». Путин россиялыктарды бала төрөөгө шыктандыруу аракети ийгиликсиз болгонун моюнга алды

09.12.2025

Биздин Facebook


Eurasia Today

Башкы жаңылыктар

Иран АКШнын химиялык жана биологиялык курал тууралуу дооматтарын четке какты

Иран АКШнын химиялык жана биологиялык курал тууралуу дооматтарын четке какты

20.11.2026
Сомали БАЭнин элчисин өлкөдөн чыгарып, өз элчисин Абу-Дабиден чакыртып жатат

Сомали БАЭнин элчисин өлкөдөн чыгарып, өз элчисин Абу-Дабиден чакыртып жатат

20.11.2026
Иран аймактагы өлкөлөрдү АКШнын соккулары үчүн өз аймактарын пайдаланууга бербөөгө чакырды

Иран аймактагы өлкөлөрдү АКШнын соккулары үчүн өз аймактарын пайдаланууга бербөөгө чакырды

19.11.2026
Карануска

МАГАТЭнин Иран жана Израилге карата кош стандарттары: Иран ТИМинин өкүлү Гроссиге жооп берди

19.11.2026
Путин менен Си Цзиньпин Кытайдагы жолугушууда жаңы дүйнөлүк тартип тууралуу билдирүү жасашты

Путин менен Си Цзиньпин Кытайдагы жолугушууда жаңы дүйнөлүк тартип тууралуу билдирүү жасашты

18.11.2026
Иран Бахрейндеги АКШнын радардык системасына үчүнчү жолу дрон менен сокку урду

Иран Бахрейндеги АКШнын радардык системасына үчүнчү жолу дрон менен сокку урду

18.11.2026

Валюталар курсу

Экономика

Иран менен Россия Решт — Астара темир жолун куруунун баасын 1,36 млрд еврого макулдашты

Иран менен Россия Решт — Астара темир жолун куруунун баасын 1,36 млрд еврого макулдашты

18.11.2026
ЭВФ Борбор Азия өлкөлөрүнө акча-кредит саясатын катаалдаштырууну сунуштады

ЭВФ Борбор Азия өлкөлөрүнө акча-кредит саясатын катаалдаштырууну сунуштады

18.11.2026
Евразия өлкөлөрү Ирандын демилгесин колдоду: Исламабадда согушту токтотууга чакырышты

Евразия өлкөлөрү Ирандын демилгесин колдоду: Исламабадда согушту токтотууга чакырышты

17.11.2026
Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

28.10.2026
Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

28.10.2026
Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

27.10.2026
Eurasia Today @eurasiatoday_ru
214 подписчиков

Новости, аналитика и репортажи: Иран, Центральная Азия, Россия. Сложное — просто, важное — интересно.

Подписаться в Telegram
  • Башкы
  • Борбор Азия
  • Дүйнө
  • Илим
  • Коом
  • Маданият
  • Саясат
  • Экономика
  • Дин
  • Спорт
  • Туризм
  • Сүрөт
  • Видео
© 2023 Eurasiatoday.
Бардык укуктар корголгон.
Сайттын эски версиясы

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.

No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.