Eurasiatoday
Дүйшөмбү, 16-Ноябрь, 2026
KG | RU | KZ
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
Eurasiatoday
KG | RU | KZ
No Result
View All Result

Тажикстандын калкы өтө тездик менен өсүүдө

  • Тажикстан
  • 19.12.2025 10:33

Loading

СССР тарагандан кийинки 30 жыл ичинде постсоветтик өлкөдөрдө калктын эң чоң өсүшү Тажикстанда катталган. Бул тууралуу Украинанын «Страна» басылмасы  Дүйнөлүк банктын маалыматтарына шилтеме берүү менен жазды.

Маалыматка ылайык, бул мезгилде Тажикстандын калкы 76,6%га көбөйгөн.

Эң жогорку өсүш көрсөткөн төрт өлкөнүн баары күтүлгөндөй эле Борбор Азияга таандык: Өзбекстан (+63,4%), Түркмөнстан (+59,2%) жана Кыргызстан (+47,7%).

Тема боюнча

Тажикстан менен АӨБ Рогун ГЭСин курууга 500 млн доллар бөлүү маселесин талкуулашты

Тажикстан менен АӨБ Рогун ГЭСин курууга 500 млн доллар бөлүү маселесин талкуулашты

19.10.2026

Ошондой эле калкы өсүп жаткан өлкөлөрдүн катарына Азербайжан (+40%) жана Казакстан (+14%) кирет, бул өлкөлөрдө негизинен азиялык элдер жашайт.

Эң төмөн төрөлүү деңгээли Балтика өлкөлөрүндө байкалган: Латвия эгемендүүлүк алган мезгилден бери калкынын 28,3%ын жоготкон, Литва – 24,5%.

Алардан кийин Грузия (–23,2%), Украина (–20%), Армения (–15,5%), Эстония (–14,7%), Молдова (–12%), Беларусь (–7,8%) жана Россия (–2,9%) турат.

Тажикстандын калкы кимдердин эсебинен көбөйүп жатат?

2021-жылдын башында Тажикстандын калкы 9,5 миллион адамга жеткен.

Акыркы он жылда Тажикстанда калктын орточо жылдык өсүшү 2,4%ды түзсө, дүйнө жүзүндө бул көрсөткүч орточо 1,5% болгон.

Расмий статистикага ылайык, 1990-жылдары, эгемендүүлүк мезгилинде, калктын өсүшү бир кыйла жай болуп, жылына орточо 1,6%ды түзгөн.

2000–2009-жылдары  бул көрсөткүч 2,1%га чейин, ал эми 2010–2019-жылдары 2,4%га чейин өскөн.

Калктын жогорку өсүшү биринчи кезекте айыл жергесинин тургундарынын эсебинен камсыздалган. Эгемендүүлүк жылдарында айыл калкы 90%га көбөйүп, 3 млн 684 миңден 7 млн адамга жеткен.

Шаар калкы ушул эле мезгилде 49%га өсүп, 1 млн 676 миңден 2 млн 502 миң адамга жеткен.

Аймактык бөлүнүштө калктын эң чоң өсүшү РРПда (91%) жана Хатлон облусунда (87%) катталган. Согди облусунун калкы 68%га, Душанбе шаарыныкы 51%га көбөйгөн. Эң төмөн өсүш ГБАОдо – 37%.

Өткөн жылдын башына карата Хатлон облусунда 3,4 млн адам (өлкөнүн жалпы калкынын 36%), Согди облусунда 2,8 млн (29%), РРПда 2,2 млн (23%), Душанбе шаарында 880,8 миң (9,2%), ал эми ГБАОдо 231,4 миң адам (2,4%) жашаган.

Жогорку өсүш – жакшыбы же жаманбы?

Бул суроого так жооп жок. Баары өлкөнүн аянтына, жашоого жарактуу жерлерине, табигый ресурстардын жеткиликтүүлүгүнө жана башка факторлорго байланыштуу.

Тажикстандын аймагы 143 миң чарчы чакырымдан ашат, анын 93%ын тоолор ээлейт. Туруктуу жашоого ылайыктуу аймак болгону 10 миң чарчы чакырымды түзөт. Калктын санына бөлгөндө ар бир адамга орто эсеп менен 1050 чарчы метр (10,5 сотых) гана туура келет.

Тажикстан постсоветтик мейкиндикте дагы деле дүйнөдөгү эң жакыр өлкөлөрдүн катарында калууда.

Дүйнөлүк банктын классификациясына ылайык, жан башына ИДПсы 1026 АКШ долларынан төмөн өлкөлөр «төмөн кирешелүү» деп эсептелет. 2020-жылдын жыйынтыгы боюнча Тажикстанда жан башына ИДП 780 долларды түзгөн.

Республикадагы айыл чарба жерлери жылына 2–3 жолу пайдаланылып, ошол эле учурда жыл сайын кыскарып жатат.

Президент Эмомали Рахмондун парламентке акыркы кайрылуусунда жыл сайын орточо 7 миң гектар жер, анын ичинде 2,6 миң гектар сугат жер калкка турак жай куруу үчүн бөлүнүп берилери айтылган.

Көптөгөн адистер калктын мынчалык жогорку темп менен өсүшү келечекте чет өлкөлөргө миграциянын дагы да күчөшүнө алып келиши мүмкүн деп кооптонушат.

Бүгүнкү күндө Россиянын аймагында эле 1 миллиондон ашык Тажикстандын жарандары жашап, иштеп жүрүшөт. Башка өлкөлөрдү да эске алганда, бул сан мындан да жогору экени айтылат.

Муну кантип жөнгө салууга болот?

Дүйнөнүн ар кайсы өлкөлөрү калктын санын башкаруу жана турукташтыруу үчүн ар кандай ыкмаларды колдонушкан жана колдонуп келишет.

Совет Союзунун мезгилинде, мисалы, жогорку төрөлүү колдоого алынган: онунчу баласын төрөгөн аялга «Баатыр эне» ордени берилген.

Россияда азыр калктын азайышына байланыштуу көп балалуу үй-бүлөлөргө акчалай жардам жана башка жеңилдиктер берилет.

Ал эми калкы өтө көп Кытайда 1978-жылдан 2016-жылга чейин «Бир үй-бүлө – бир бала» саясаты жүргүзүлгөн.

Бул программа экинчи бала төрөлгөн учурда аймактагы орточо жылдык кирешенин 4–8 эселеген өлчөмүндө айып пул салууну караган. Мындан тышкары, үй-бүлө социалдык камсыздоодон ажыратылып, мамлекеттик кызматкерлер жумушунан айдалган.

Жергиликтүү бийликтердин эсептөөлөрүнө ылайык, бул чаралар калктын санын 400 миллион адамга азайтууга жардам берген.

Ошондой эле Кытайда жынысына карата тандалма аборттор кеңири тараган. Ата-энелер кыз балага караганда келечектеги багуучу катары уул баланы тандап, кыз түйүлдүктөрдөн атайылап баш тартышкан.

ПоделитьсяTwitterWhatsApp
Tags: калктын саныТажикстантөрөлүү
Подпишитесь и получайте новости первыми​
FACEBOOK
INSTAGRAM
YOUTUBE

Тектеш жаңылыктар

Согушка карабастан, Иран менен Тажикстандын ортосундагы соода жүгүртүү 50 пайызга өстү

Согушка карабастан, Иран менен Тажикстандын ортосундагы соода жүгүртүү 50 пайызга өстү

21.10.2026
Тажикстан менен АӨБ Рогун ГЭСин курууга 500 млн доллар бөлүү маселесин талкуулашты

Тажикстан менен АӨБ Рогун ГЭСин курууга 500 млн доллар бөлүү маселесин талкуулашты

19.10.2026
Тажикстан менен Иран толугу менен визасыз режимге өттү

Тажикстан менен Иран толугу менен визасыз режимге өттү

07.10.2026
Тажикстанда ЖККУнун «Кобальт-2026» атайын машыгуусу өтөт

Тажикстанда ЖККУнун «Кобальт-2026» атайын машыгуусу өтөт

07.10.2026
Ирандын учагы экинчи аракетте Душанбеге Азербайжан жана Казакстан аркылуу конду

Ирандын учагы экинчи аракетте Душанбеге Азербайжан жана Казакстан аркылуу конду

25.09.2026
Душанбе шаарында бензин менен газ кайрадан кымбаттады, ал эми дизель арзандады

Душанбе шаарында бензин менен газ кайрадан кымбаттады, ал эми дизель арзандады

24.09.2026
PISA-2025: Тажикстанда негизги предметтер боюнча жогорку көрсөткүчтөргө жеткен окуучулар дээрлик жок

PISA-2025: Тажикстанда негизги предметтер боюнча жогорку көрсөткүчтөргө жеткен окуучулар дээрлик жок

11.09.2026
Тажикстанда мунайды кайра иштетүүчү завод курулат

Тажикстанда мунайды кайра иштетүүчү завод курулат

08.09.2026
Тажикстандык окумуштуулар Ванжоб дарыясынын жогорку агымындагы мөңгүлөрдүн үч жыл ичиндеги өзгөрүүлөрүн изилдешти

Тажикстандык окумуштуулар Ванжоб дарыясынын жогорку агымындагы мөңгүлөрдүн үч жыл ичиндеги өзгөрүүлөрүн изилдешти

04.09.2026

Биздин Facebook


Eurasia Today

Башкы жаңылыктар

Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

13.11.2026
АКШда дизель отунунун запасы 23 жылдагы эң төмөнкү деңгээлге түштү

АКШда дизель отунунун запасы 23 жылдагы эң төмөнкү деңгээлге түштү

13.11.2026
2026-жылы Афганистандын университеттерине бир да кыз кабыл алынган эмес: өлкө аял адистерсиз калуу коркунучунда

2026-жылы Афганистандын университеттерине бир да кыз кабыл алынган эмес: өлкө аял адистерсиз калуу коркунучунда

13.11.2026
Пезешкиан: Американын коркутуу жолу менен дипломатия жүргүзүүгө аракет кылып жатканы — уят көрүнүш

Пезешкиан: Американын коркутуу жолу менен дипломатия жүргүзүүгө аракет кылып жатканы — уят көрүнүш

13.11.2026
Иран Ормуз кысыгында АКШнын MQM-170 дронун кармап алганын билдирди. Видео

Иран Ормуз кысыгында АКШнын MQM-170 дронун кармап алганын билдирди. Видео

29.10.2026
Ормуз кысыгындагы кризис Европада газдын баасын рекорддук деңгээлге жеткирди

Ормуз кысыгындагы кризис Европада газдын баасын рекорддук деңгээлге жеткирди

29.10.2026

Валюталар курсу

Экономика

Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

28.10.2026
Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

28.10.2026
Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

27.10.2026
Иран менен Пакистандын чек арасында банктык жана бажылык чектөөлөрдөн улам жүк ташуу токтотулду

Иран менен Пакистандын чек арасында банктык жана бажылык чектөөлөрдөн улам жүк ташуу токтотулду

24.10.2026
АКШнын Иран экономикасынын кыйрашы тууралуу билдирүүсү чындыкка дал келбейт

АКШнын Иран экономикасынын кыйрашы тууралуу билдирүүсү чындыкка дал келбейт

19.10.2026
Иранда өтүүчү мал чарбачылыгы жана канаттууларды өстүрүү боюнча көргөзмөгө 16 өлкө катышат

Иранда өтүүчү мал чарбачылыгы жана канаттууларды өстүрүү боюнча көргөзмөгө 16 өлкө катышат

15.10.2026
Eurasia Today @eurasiatoday_ru
200 подписчиков

Новости, аналитика и репортажи: Иран, Центральная Азия, Россия. Сложное — просто, важное — интересно.

Подписаться в Telegram
  • Башкы
  • Борбор Азия
  • Дүйнө
  • Илим
  • Коом
  • Маданият
  • Саясат
  • Экономика
  • Дин
  • Спорт
  • Туризм
  • Сүрөт
  • Видео
© 2023 Eurasiatoday.
Бардык укуктар корголгон.
Сайттын эски версиясы

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.

No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.