Eurasiatoday
Шейшемби, 17-Ноябрь, 2026
KG | RU | KZ
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
Eurasiatoday
KG | RU | KZ
No Result
View All Result

БРИКС жөнүндө эмне белгилүү? Бирикменин кеңейүү этаптары

  • Аналитика, ТОП жаңылыктар, Экономика
  • 05.09.2024 11:20

Loading

Түркия БРИКСке толук кандуу мүчө болуу үчүн арыз бергенин 4-сентябрда Россия Федерациясынын президентинин жардамчысы Юрий Ушаков билдирди. Ага чейин үстүбүздөгү жылдын башында Египет, Иран, БАЭ, Сауд Арабиясы жана Эфиопия 1-январдан тарта БРИКСке толук кандуу мүчө болушкан.

Бирикменин түзүлүшү жана максаттары

Уюм 2006-жылы Орусиянын демилгеси менен түзүлгөн. Анын негиздөөчүлөрү Бразилия, Орусия, Индия жана Кытай болгон, өлкөлөрдүн ангисче аталышындагы баш тамгаларынан кыскартылып BRIC акроними түзүлгөн. Бул биримдикке алгач төрт гана өлкө кирип, Түштүк Африка кийинчирээк гана кошулуп, уюм BRICS деп аталып калган.

Тема боюнча

М. Пезешкиан БРИКСти АКШнын басымына каршы туруунун куралы деп эсептейт

М. Пезешкиан БРИКСти АКШнын басымына каршы туруунун куралы деп эсептейт

11.09.2026

Анын максаты 2009-жылдын июнь айында Екатеринбургда өткөн биринчи саммитте “өлкөлөр ортосундагы ырааттуу, активдүү, прагматикалык жана ачык диалогду жана кызматташтыкты өнүктүрүү” деп аныкталган. Кийинчерээк блоктук эмес мүнөздөгү жана үчүнчү жактарга каршы багытталбаган сыяктуу ишмердүүлүк принциптери макулдашылган.

БРИКСтин курамынын кеңейиши

2022-жылдын май айында биримдикке кирген өлкөлөрдүн тышкы иштер министрлеринин видеоконференция аркылуу өткөн жыйынында Кытай БРИКСтин таасирин жайылтуу максатында аны кеңейтүү процессин баштоону сунуштаган. 2023-жылдын августуна карата уюмга кирүүгө 20га жакын өлкө арыз берген.

2023-жылдын 22-24-августунда Йоханнесбургда өткөн 15-саммитте уюмга алты өлкөнүн – Аргентина, Египет, Иран, Бириккен Араб Эмирликтери, Сауд Арабия жана Эфиопия кошулганы жарыяланган. Бирок, 2023-жылдын декабрында Аргентина (президент Хавьер Майли бийликке келгенден кийин)  уюмга кошулуудан баш тарткан, ал эми калган өлкөлөр 2024-жылдын 1-январында БРИКСтин толук кандуу мүчөсү болушкан. Ошентип бирикме БРИКС+ деген расмий эмес аталышты алган.

Уюмга кирүүнүн тартиби белгиленген эмес. Бирок Орусиянын тышкы иштер министри Сергей Лавровдун айтымында, бирикмеге кирүү үчүн талапкерлерди талкуулоодо арыз берген өлкөнүн бедели жана анын эл аралык аренадагы позициясы бааланган. Сергей Лавров БРИКСтин бардык мүчөлөрү катарды пикирдештер менен толуктоону жакташканын, кеп көп полярдуулукка жана демократиялык жана адилеттүү эл аралык мамилелердин зарылдыгына ишенишкен өлкөлөр жөнүндө болуп жатканын белгиледи.

Азыркы тапта 30га жакын өлкө, анын ичинде Алжир, Бангладеш, Бахрейн, Венесуэла, Пакистан, Малайзия, Казакстан жана Азербайжан мүчөлүккө арыз берген. Бул мамлекеттердин бийликтери БРИКСке мүчө болуу дүйнөлүк аренада ар кандай маселелерди натыйжалуураак чечүүгө жана улуттук кызыкчылыктарды коргоого мүмкүндүк берерин белгилешет.

Саммиттер, министрлердин жолугушуулары

БРИКСте катчылык жана устав жок. Төрагалык кылууну саммитти уюштуруучу өлкө аткарат. Лидерлердин жолугушуулары жыл сайын уюштурулат. Эң акыркысы 2023-жылдын 22-24-августунда, Түштүк Африканын төрагалыгы астында өткөн.

Төрагалык кылган өлкө 2013-жылдан бери өзүнө географиялык жана геосаясий жактан жакын мамлекеттерди саммиттерге катышууга чакырып келет. 2024-жылдын январынан бери уюмга Орусия төрагалык кылууда. Саммит 22-24-октябрда Казанда өтөт.

Сүйлөшүүлөр тышкы иштер министрлеринин, каржы, саламаттыкты сактоо, билим берүү, илим жана айыл чарба министрлеринин, коопсуздук кеңештеринин катчыларынын деңгээлинде үзгүлтүксүз жүргүзүлүп турат.

2015-жылдан бери БРИКСтин жарандык, парламенттик жана жаштар форумдары ошондой эле медиа саммиттери өткөрүлүп келет. Бүгүнкү күндө БРИКС алкагында 20дан ашык форматтар бар. Алардын темалары энергетикалык натыйжалуулук, климаттын өзгөрүшү, азык-түлүк коопсуздугу, жакырчылыкты жоюу, туруктуу өнүгүү, эл аралык каржы институттарынын ишмердүүлүгү сыяктуу тармактарды камтыйт.

Статистика 

2023-жылы БРИКС өлкөлөрүнүн ИДПсынын үлүшү Дүйнөлүк банктын маалыматы боюнча 26%ды (Чоң жетилик өлкөлөрүнүкү (G7) – 43,7%) түзгөн. Сатып алуу жөндөмдүүлүгү боюнча ИДП 31,5% (G7 – 30%). БРИКСтин жалпы ИДПсына салымдын 70%ын Кытай, Индия – 13%, Орусия – 8%, Бразилия – 7%, Түштүк Африка – 2%ды камсыздаган.

Бирикме кеңейгенден кийин анын үлүшү сатып алуу жөндөмдүүлүгү боюнча дүйнөлүк ИДП 35%га чейин өскөн. Мындай маалыматтар (2023-жылдын жыйынтыгы боюнча эсептөөлөрдүн негизинде) 2024-жылдын январында Россия Банкынын жетекчиси Эльвира Набиуллина тарабынан берилген.

Мындан тышкары, БРИКСке жаңы мамлекеттердин кошулушу бул уюмдун дүйнөлүк мунай өндүрүүдөгү үлүшүнүн көбөйүшүнө алып келди (Индия Мамлекеттик банкынын эсептөөлөрү боюнча, 18%дан 40%га чейин), бул дүйнөлүк төлөм системасына жана мунайдын дүйнөлүк баасын калыптандырууга олуттуу өзгөртүүлөрдү киргизет.

БРИКС+ бириктирген мамлекеттер дүйнө калкынын 46%ын түзөт (жалпысынан 8,1 млрд).

ПоделитьсяTwitterWhatsApp
Tags: бирикмеБРИКСИДПкеңейүү
Подпишитесь и получайте новости первыми​
FACEBOOK
INSTAGRAM
YOUTUBE

Тектеш жаңылыктар

Пезешкиан БРИКСти ядролук инфраструктурага кол салууларга каршы күрөшүүгө чакырды

Пезешкиан БРИКСти ядролук инфраструктурага кол салууларга каршы күрөшүүгө чакырды

14.09.2026
М. Пезешкиан БРИКСти АКШнын басымына каршы туруунун куралы деп эсептейт

М. Пезешкиан БРИКСти АКШнын басымына каршы туруунун куралы деп эсептейт

11.09.2026
Иран жакында БРИКСтин Жаңы өнүктүрүү банкына кошулат

Иран жакында БРИКСтин Жаңы өнүктүрүү банкына кошулат

12.08.2026
Өзбекстандын ИДПсы $145 млрдга жетип, алтын-валюта резерви рекорддук деңгээлге чыкты

Өзбекстандын ИДПсы $145 млрдга жетип, алтын-валюта резерви рекорддук деңгээлге чыкты

26.12.2025
Иран ШКУ жана БРИКС уюмдары менен кызматташтыкты чыңдайт

Иран ШКУ жана БРИКС уюмдары менен кызматташтыкты чыңдайт

21.10.2025
БРИКСтин онлайн-саммити: Ирандын президенти санкцияларга каршы туруу механизмин түзүүнү сунуштады

БРИКСтин онлайн-саммити: Ирандын президенти санкцияларга каршы туруу механизмин түзүүнү сунуштады

09.09.2025
Адылбек Касымалиев: ЕАЭБдин ИДПсы 10 жылдын ичинде 18%га өсүп, 2,5 триллион доллардан ашты

Адылбек Касымалиев: ЕАЭБдин ИДПсы 10 жылдын ичинде 18%га өсүп, 2,5 триллион доллардан ашты

15.08.2025
Трамп: БРИКС – бул Америкага каршы бирикме

Трамп: БРИКС – бул Америкага каршы бирикме

31.07.2025
БУУ Трамптын БРИКСке карата коркутууларына жооп берди

БУУ Трамптын БРИКСке карата коркутууларына жооп берди

08.07.2025

Биздин Facebook


Eurasia Today

Башкы жаңылыктар

Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

16.11.2026
Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

13.11.2026
АКШда дизель отунунун запасы 23 жылдагы эң төмөнкү деңгээлге түштү

АКШда дизель отунунун запасы 23 жылдагы эң төмөнкү деңгээлге түштү

13.11.2026
2026-жылы Афганистандын университеттерине бир да кыз кабыл алынган эмес: өлкө аял адистерсиз калуу коркунучунда

2026-жылы Афганистандын университеттерине бир да кыз кабыл алынган эмес: өлкө аял адистерсиз калуу коркунучунда

13.11.2026
Пезешкиан: Американын коркутуу жолу менен дипломатия жүргүзүүгө аракет кылып жатканы — уят көрүнүш

Пезешкиан: Американын коркутуу жолу менен дипломатия жүргүзүүгө аракет кылып жатканы — уят көрүнүш

13.11.2026
Иран Ормуз кысыгында АКШнын MQM-170 дронун кармап алганын билдирди. Видео

Иран Ормуз кысыгында АКШнын MQM-170 дронун кармап алганын билдирди. Видео

29.10.2026

Валюталар курсу

Экономика

Евразия өлкөлөрү Ирандын демилгесин колдоду: Исламабадда согушту токтотууга чакырышты

Евразия өлкөлөрү Ирандын демилгесин колдоду: Исламабадда согушту токтотууга чакырышты

17.11.2026
Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

28.10.2026
Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

28.10.2026
Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

27.10.2026
Иран менен Пакистандын чек арасында банктык жана бажылык чектөөлөрдөн улам жүк ташуу токтотулду

Иран менен Пакистандын чек арасында банктык жана бажылык чектөөлөрдөн улам жүк ташуу токтотулду

24.10.2026
АКШнын Иран экономикасынын кыйрашы тууралуу билдирүүсү чындыкка дал келбейт

АКШнын Иран экономикасынын кыйрашы тууралуу билдирүүсү чындыкка дал келбейт

19.10.2026
Eurasia Today @eurasiatoday_ru
213 подписчиков

Новости, аналитика и репортажи: Иран, Центральная Азия, Россия. Сложное — просто, важное — интересно.

Подписаться в Telegram
  • Башкы
  • Борбор Азия
  • Дүйнө
  • Илим
  • Коом
  • Маданият
  • Саясат
  • Экономика
  • Дин
  • Спорт
  • Туризм
  • Сүрөт
  • Видео
© 2023 Eurasiatoday.
Бардык укуктар корголгон.
Сайттын эски версиясы

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.

No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.