Американын International Policy Digest сайты Азербайжандын БРИКСке кошулууну каалоосу тууралуу макала жарыялады.
«Азербайжандын БРИКСке кошулуу боюнча расмий арызы мунайга бай өлкө үчүн да, өнүгүп келе жаткан экономикалардын альянсы үчүн да өз ара пайданы убада кылат. Ал ошондой эле мамлекеттин Европа менен Азияны байланыштырган аймактык соода жолдорунун негизги оюнчусу катары өсүп келе жаткан таасирин баса белгилейт.
Башында беш мамлекет – Бразилия, Орусия, Индия, Кытай жана Түштүк Африкадан турган ассоциация 2024-жылы кыйла кеңейди. БРИКСке он жылдан ашык туруктуу мүчөлүктөн кийин Иран, Египет, Эфиопия жана Бириккен Араб Эмираттары кабыл алынды. Сауд Аравиясы да бул эксклюзивдүү блокко кошулууну карап жатат.
Дүйнөдөгү эң ири мунай өндүрүүчүлөрдү камтыган БРИКС өлкөлөрү биргелешип дүйнөлүк ИДПнын төрттөн биринен көбүн түзөт.
Азербайжандын расмий арызы 20-августта Орусия президенти Владимир Путиндин Бакуга иш сапары менен баргандан бир күн өткөндөн кийин айтылды. Эки өлкөнүн лидерлеринин сүйлөшүүлөрүнүн негизги темасы аймактык кызматташтыкты чыңдоо болду. Ошол эле учурда коңшу мамлекеттер ортосундагы жүк ташуу байланышын жакшыртууга 120 миллион доллар бөлүнгөн.
Бакунун БРИКСке болгон кызыгуусу негизинен логистикалык жагдайлардан улам келип чыккандай. Орусия жана Батыш менен бекем байланышты сактоо Азербайжан үчүн артыкчылыктуу багыт болуп саналат. Азербайжан экспортунун 80%га жакыны Батыш өлкөлөрүнө, ошондой эле Түркия менен Израилге туура келет.
Энергетикалык кызматташтык да Азербайжандын негизги европалык өнөктөш катары позициясын бекемдеди. 2022-жылдын ортосунда өлкө Еврокомиссия менен Европанын орус мунай жана газына болгон көз карандылыгын азайтууга жардам бере турган маанилүү келишимге кол койгон. Ушул жылдын ноябрында Бакуда миңдеген дипломаттар, эксперттер жана экологиялык активисттер чогула турган БУУнун климат боюнча эң маанилүү саммити COP29 өтөт.
БРИКС кеңейген сайын анын дүйнөлүк иштердеги экономикалык салмагы да өсүүдө. Батыш бул улам катары өсүп бараткан уюмду Европа менен Америка Кошмо Штаттары үстөмдүк кылган тартипке потенциалдуу чакырык катары карашы мүмкүн, бирок бул Батышка каршы күн тартибин билдирбейт. Анын ордуна, БРИКС өнүгүп келе жаткан экономикалар үчүн глобалдык ландшафттын өзгөрүшүн чагылдырган жаңы экономикалык моделдерди изилдөө үчүн платформа болуп саналат.
Жакынкы Чыгыштан жана Африкадан жакында жаңы мүчөлөрдүн кошулушу блоктун тең салмактуу геосаясий мамилесин көрсөтүп турат. Египет жана БАЭ, мисалы, АКШны салттуу түрдө колдошот, бул алардын БРИКСке катышуусунун нюанстарын баса белгилейт.
Бакунун сунушу уюм үчүн стратегиялык мааниге ээ. Батыш менен да, Орусия менен дагы тереңдеп бараткан регионалдык держава катары Азербайжандын мүчөлүгү Глобалдык Түштүктүн чегинен чыгып, ар түрдүү экономикалык системаларды камтыган блоктун инклюзивдүүлүгүн дагы да көрсөтөт.
Бакунун көз карашы боюнча, БРИКСке кошулуу региондон тышкаркы башка өнүгүп келе жаткан өлкөлөр менен байланыштарды кеңейтүү аркылуу өзүнүн глобалдык экономикалык тармагын бекемдей алат. Азербайжандын кайрылуусун анын БРИКС өлкөлөрү менен өсүп жаткан соода мамилелерин расмий таануу катары кароого болот.
Өкмөттүн маалыматына караганда, 2024-жылдын биринчи жети айында Баку менен ассоциациянын мүчөлөрүнүн ортосундагы соода жүгүртүү 9,2%га өсүп, 5,8 миллиард доллардан ашкан.
Январь-июль айлары аралыгында БРИКС өлкөлөрүнүн үлүшүнө Азербайжандын жалпы соодасынын 21,65% түзүлүп, былтыркыдан 4% ашуун өскөн. Бул цифралар өнүгүп жаткан экономикалык мамилелерди чагылдырат.
БРИКСке кошулуу менен Азербайжан логистика жана инвестиция тармагындагы стратегиялык кызыкчылыктарды жетекчиликке алуу менен дүйнөлүк ландшафттагы позициясын бекемдейт. Өлкөнүн сунушу ошондой эле кубаттуу дүйнөлүк экономикалык блокторго кошулууга умтулган мамлекеттердин кеңири тенденциясын чагылдырат.



















