Eurasiatoday
Шаршемби, 18-Ноябрь, 2026
KG | RU | KZ
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
Eurasiatoday
KG | RU | KZ
No Result
View All Result

Хижабдан башталган нааразычылык: Азербайжанда эмне болуп жатат?

  • Батыш Азия, Эксперттин пикири
  • 14.10.2026 17:25

Loading

Азербайжанда мектептерде хижаб кийүүгө тыюу салынганына каршы ата-энелердин жана окуучулардын массалык нааразылык акциялары бир нече күндөн бери уланып жатат. Бирок иш жүзүндө бул нааразылык акциялары коомдо көптөн бери топтолуп келген нааразычылыктын сыртка чыгышына себеп болду.

Нааразылык акциялары 5-октябрда эле башталган. Анда борбор калаага жакын жайгашкан айылдык мектептердин биринин окуучулары хижаб кийгендиктен сабакка киргизилбей калган кыздарды колдоо иретинде мектептин имаратына кирүүдөн баш тартышкан. Андан кийин стихиялуу башталган иш таштоо кийинки күндөрү өлкөдөгү бардык мектептерди камтып, массалык нааразылык акциялары Бакуга чейин жетти. Окуялар кар көчкүдөй күчөй баштады.

Мектеп окуучуларынын акцияларына алардын ата-энелери, жергиликтүү тургундар, атүгүл мугалимдердин өздөрү да кошулушту. Алардын көбү «Хижаб билим алууга тоскоолдук кылбайт!» деген ураанды кыйкырып жатышат. Эң белгилүү окуялардын бири — 36 жылдык иш тажрыйбасы бар мугалим Үлкер Дарияга байланыштуу болду. Ал да хижаб кийгендиги үчүн мектепке киргизилбей жатканын айтып, куугунтуктоону тез арада токтотууну талап кылды.

Тема боюнча

Азербайжандагы хижабга тыюу салуунун көшөгө арты: светтик улутчулдукпу же Израилдин коопсуздук боюнча сунуштарыбы?

Азербайжандагы хижабга тыюу салуунун көшөгө арты: светтик улутчулдукпу же Израилдин коопсуздук боюнча сунуштарыбы?

16.10.2026

Натыйжада 12-октябрда нааразылык акциялары өрт коюу окуяларына чейин жетти. Гарадаг районунда нааразы адамдар жергиликтүү мектеп директорунун унаасын өрттөшсө, Ясамал районунда окуучулар өздөрү окуган мектепте өрт чыгарууга аракет кылышкан. Ошол күнү полиция 37 нааразылык акциясынын катышуучусун кармады. Мындан тышкары, республика боюнча социалдык тармактар, мобилдик байланыш жана интернет өчүрүлдү.

Нааразылык акцияларынын саясатташып кетиши да орун алды. Саясий туткун жана жергиликтүү «укук коргоочу» веб-сайттардын мурдагы редактору Полад Асланов 8-октябрдан тартып нааразылык акциясына чыккан окуучуларды колдоо максатында ачкачылык жарыялады. Ал ошондой эле өлкөнүн Мусулмандар башкармалыгына кайрылып, окуучуларды кийген кийимине байланыштуу басмырлоону токтотууну талап кылды. Бул жагдай оппозициянын нааразылык акцияларын өз кызыкчылыгына пайдаланууга жана өзүнүн саясий талаптарын таңуулоого умтулуп жатканын көрсөтөт.

Анын үстүнө активисттер менен журналисттер өкмөттүн сентябрь айында мектеп окуучуларынын сырткы көрүнүшүнө карата талаптарды күчөтүү жөнүндө кабыл алган токтомунда хижабга түздөн-түз тыюу салуу тууралуу эч нерсе айтылбаганын баса белгилешүүдө.

Мындан тышкары, бийликке карата башка дооматтар да пайда болду. Жергиликтүү тургундар билим берүүнүн сапатынын төмөндүгүнө, окуу китептеринин жетишсиздигине жана мектептердин өздөрүнүн өтө начар абалына нааразы болушууда. Алардын айтымында, мектептерди каржылоо экинчи кезектеги маселе катары каралып, жетиштүү каражат бөлүнбөй келет. Бул жагдай көптөгөн аймактарда нааразылык акцияларына мугалимдердин да эмне үчүн кошулганын түшүндүрөт.

Кызыгы, Бакуда буга чейин исламдашуу процессине бийликтин өзү да көмөктөшүп келген. Эми болсо бийлик күтүүсүздөн светтик билим берүүнүн жактоочусу болуп чыга келдиби? Бирок коомдогу нааразычылык мындан да мурда, көп жылдар бою топтолуп келген. Буга Ильхам Алиевдин жана бийликтеги жогорку жетекчиликтин диний ишеним маселелерине кийлигишүүгө умтулганы да себеп болгон. Алар суннизмдин күчөшүнө көмөктөшүп, бир жагынан Анкаранын көңүлүн табууну, экинчи жагынан шиит диний жетекчилеринин жана коңшу Ирандын таасирин азайтууну көздөшкөн. Көптөгөн шиит диний ишмерлери да жасалма айыптоолор менен түрмөгө камалып, башкалары өлкөдөн чыгып кетүүгө аргасыз болушкан.

Мындан тышкары, атайын кызматтар менен полиция АКШнын жана Израилдин Иранга, ошондой эле Палестина элине каршы агрессиясына нааразылык билдирген ар кандай акциялардын алдын алып, аларды токтотуп келген. Акыркы бир жылда согушка каршы чыккан ондогон активист камакка алынып, аларга «мамлекетке чыккынчылык кылуу» айыбы менен көп жылдык жаза мөөнөттөрү коркунуч туудурууда.

Ошондой эле көптөгөн азербайжандыктар президенттин жана анын үй-бүлөсүнүн Тель-Авив менен жакындашуу саясатын колдобойт. Алар муну дини бир боордошторуна чыккынчылык кылуу катары кабыл алышат. Шииттик багыттагы Исламдын ордуна таңууланган «түрк боордоштугу» жөнүндөгү түшүнүк миллиондогон тургундардын колдоосуна ээ боло алган жок. Азыр алардын көпчүлүгү нааразылык акцияларын ачык же кыйыр түрдө колдоп жатышат.

Ошондуктан Ильхам Алиев жана анын айланасындагылар пантүркизм жөнүндөгү кагаз жүзүндөгү идеологиясы менен азыр белгисиз абалда калышты. Алар коомдун кеңири катмарларынын колдоосуна ээ болбой, социалдык таянычтан ажырап, бийликтен кулатылуу коркунучуна туш болушту. Бул жагдайдын тамашалуу тарабы да бар: Баку учурда Киевди жигердүү колдоп, Украинадагы «Майдан» окуяларынын жыйынтыгын кубаттаган. Бирок эми өзү төңкөрүш коркунучуна жакындап калды. Ал эми коңшу мамлекеттер ага кандайдыр бир жардам көрсөтүүгө шашылышкан жок.

Мунун себеби түшүнүктүү. Азербайжан Иран үчүн түндүктөн жаңы басым багытын түзүүгө шарт түзгөн «Трамп маршруту» долбоорун илгерилетүүдө. Мындан тышкары, Баку «түрк интеграциясынын» негизги таянычтарынын бири болуп, НАТО таасиринин жайылышына жана Каспий деңизинин аймагын милитаризациялоого көмөктөшүүдө. Ошондой эле Борбор Азияны толугу менен Анкара менен Лондондун таасир чөйрөсүнө тартуу аракети жүрүп жатат. Маселен, Актау менен Сумгаиттин ортосунда узундугу 390 чакырымды түзгөн Транскаспий була-оптикалык байланыш линиясы ишке киргизилди. Натыйжада Европа Биримдиги менен Казакстандын ортосунда маалыматтарды жогорку ылдамдыкта өткөрүүгө мүмкүндүк берген жаңы байланыш каналы пайда болду.

Ошондуктан нааразылык акциялары жүрүп жаткан учурда, 10-октябрда Рамзан Кадыровдун Бакуга жасаган сапарын Ильхам Алиевди акылга келтирүү аракети катары баалоо керек. Анткени Алиев Орусияга каршы жана орусофобиялык саясатта өтө эле алыска кетип, эми туңгуюктун четине келип калды. Ооба, Кадыров 2024-жылдын декабрь айында Баку–Грозный багыты боюнча учуп бара жаткан жүргүнчү учагынын кыйрашына байланыштуу көңүл айтты. Муну менен ал мурдагы таарынычтарды жумшартууга аракет кылды. Бирок кандай болгон күндө да, бул окуя Киевдин провокациясынын натыйжасы болгон деген кыйытма да берилди.

Мындай татаал кырдаалда Иран менен Орусиянын Азербайжанга карата нааразычылыгы Баку үчүн олуттуу кесепеттерге алып келиши мүмкүн. Алиев жаңы геостратегиялык кырдаалды канчалык деңгээлде түшүнгөнү — талаштуу маселе. Бирок Владимир Песков жасалма айыптоолор менен камакка алынган Орусиянын жарандары жакын арада бошотулат деп үмүттөнүп жатканын билдирди.

Бирок бул мамилелерди жумшартууга жана кайра калыбына келтирүүгө жетиштүү болобу? Анткени түрмөлөрдө Орусияны колдогон ондогон адамдар, ошондой эле Израилге жана АКШга каршы ураандарды айтууга батынган шиит диний ишмерлери дагы эле отурушат. Алардын маселеси кандай чечилет?

Албетте, Түштүк Кавказда жана Борбор Азияда Батыш менен Түркиянын экспансиясын илгерилетүүгө багытталган мурдагы саясий багыт толугу менен кайра каралмайынча, Москва жана Тегеран менен топтолуп калган бардык карама-каршылыктарды чечүү кыйын болот. Демек, жаңы чыр-чатактарга жана нааразылык акцияларына себептер жарала бериши мүмкүн. Азыркы окуялар Алиевдин бийлигинин алсыздыгын жана туруксуздугун ачык көрсөттү.

Автор: Айнур Курманов, «Полит Навигатор» сайтынан алынды

(Автордун пикири редакциянын көз карашын билдирбейт).

ПоделитьсяTwitterWhatsApp
Tags: АзербайжанТыюухижаб
Подпишитесь и получайте новости первыми​
FACEBOOK
INSTAGRAM
YOUTUBE

Тектеш жаңылыктар

Ирандын илим министри азербайжандык кыздарды Ирандын университеттеринде билим алууга чакырды. Видео

Ирандын илим министри азербайжандык кыздарды Ирандын университеттеринде билим алууга чакырды. Видео

23.10.2026
Азербайжандагы хижабга тыюу салуунун көшөгө арты: светтик улутчулдукпу же Израилдин коопсуздук боюнча сунуштарыбы?

Азербайжандагы хижабга тыюу салуунун көшөгө арты: светтик улутчулдукпу же Израилдин коопсуздук боюнча сунуштарыбы?

16.10.2026
Хижаб талашы: Израиль Азербайжандын Иран жана Түркия менен мамилесин бузууга кызыкдарбы?

Хижаб талашы: Израиль Азербайжандын Иран жана Түркия менен мамилесин бузууга кызыкдарбы?

15.10.2026
Азербайжанда хижабга тыюу салууга каршы митингдин жүздөгөн катышуучулары кармалганы айтылды

Азербайжанда хижабга тыюу салууга каршы митингдин жүздөгөн катышуучулары кармалганы айтылды

14.10.2026
Ирандын учагы экинчи аракетте Душанбеге Азербайжан жана Казакстан аркылуу конду

Ирандын учагы экинчи аракетте Душанбеге Азербайжан жана Казакстан аркылуу конду

25.09.2026
Алиев менен Пезешкиан Азербайжан менен Ирандын мамилелеринин өзгөчө маанисин ырасташты

Алиев менен Пезешкиан Азербайжан менен Ирандын мамилелеринин өзгөчө маанисин ырасташты

01.09.2026
Өзбекстан менен Азербайжан күйүүчү майды биргелешип өндүрүшү мүмкүн

Өзбекстан менен Азербайжан күйүүчү майды биргелешип өндүрүшү мүмкүн

24.08.2026
Азербайжандын президенти Өзбекстанга мамлекеттик сапар менен барат

Азербайжандын президенти Өзбекстанга мамлекеттик сапар менен барат

22.08.2026
Пезешкиан: Азербайжан Иранга маршруттар боюнча көйгөйлөрдү чечүүгө жардам берип, зарыл болгон колдоону көрсөттү

Пезешкиан: Азербайжан Иранга маршруттар боюнча көйгөйлөрдү чечүүгө жардам берип, зарыл болгон колдоону көрсөттү

10.08.2026

Биздин Facebook


Eurasia Today

Башкы жаңылыктар

Иран Бахрейндеги АКШнын радардык системасына үчүнчү жолу дрон менен сокку урду

Иран Бахрейндеги АКШнын радардык системасына үчүнчү жолу дрон менен сокку урду

18.11.2026
АКШ Иранга каршы согушта мөөнөтү өтүп кеткен ок-дарыларды колдонгонун моюндады

АКШ Иранга каршы согушта мөөнөтү өтүп кеткен ок-дарыларды колдонгонун моюндады

18.11.2026
Ирандын ТИМ башчысы Омандын султаны менен жолугушту

Ирандын ТИМ башчысы Омандын султаны менен жолугушту

17.11.2026
Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

16.11.2026
Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

13.11.2026
АКШда дизель отунунун запасы 23 жылдагы эң төмөнкү деңгээлге түштү

АКШда дизель отунунун запасы 23 жылдагы эң төмөнкү деңгээлге түштү

13.11.2026

Валюталар курсу

Экономика

Иран менен Россия Решт — Астара темир жолун куруунун баасын 1,36 млрд еврого макулдашты

Иран менен Россия Решт — Астара темир жолун куруунун баасын 1,36 млрд еврого макулдашты

18.11.2026
ЭВФ Борбор Азия өлкөлөрүнө акча-кредит саясатын катаалдаштырууну сунуштады

ЭВФ Борбор Азия өлкөлөрүнө акча-кредит саясатын катаалдаштырууну сунуштады

18.11.2026
Евразия өлкөлөрү Ирандын демилгесин колдоду: Исламабадда согушту токтотууга чакырышты

Евразия өлкөлөрү Ирандын демилгесин колдоду: Исламабадда согушту токтотууга чакырышты

17.11.2026
Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

28.10.2026
Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

28.10.2026
Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

27.10.2026
Eurasia Today @eurasiatoday_ru
215 подписчиков

Новости, аналитика и репортажи: Иран, Центральная Азия, Россия. Сложное — просто, важное — интересно.

Подписаться в Telegram
  • Башкы
  • Борбор Азия
  • Дүйнө
  • Илим
  • Коом
  • Маданият
  • Саясат
  • Экономика
  • Дин
  • Спорт
  • Туризм
  • Сүрөт
  • Видео
© 2023 Eurasiatoday.
Бардык укуктар корголгон.
Сайттын эски версиясы

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.

No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.