Ирандын биринчи вице-президенти Мохаммадреза Ареф Шанхай кызматташтык уюмунун (ШКУ) өкмөт башчыларынын жыйынына катышуу үчүн Тажикстанга жасай турган сапарынын максаттарын түшүндүрдү.
Анын айтымында, Ирандын негизги стратегиясы — уюмдун мүмкүнчүлүктөрүн мүмкүн болушунча толук пайдалануу. Ошондой эле алдыңкы технологиялар жана жасалма интеллект жаатындагы кызматташтык өлкөнүн артыкчылыктуу багыттарынын катарына кирет.
Бул тууралуу Fars News агенттиги маалымдады.
ШКУга мүчө өлкөлөрдүн географиялык жана демографиялык мүмкүнчүлүктөрү
Мохаммадреза Ареф Шанхай кызматташтык уюму 2001-жылы түзүлгөнүн белгилеп, бүгүнкү күндө анын 10 толук укуктуу мүчөсү бар экенин айтты.
Ал белгилегендей, уюмдун курамына Иран, Кытай, Россия, Пакистан жана Индия сыяктуу ири мамлекеттер кирет. Ошондой эле Евразия аймагындагы Тажикстан, Казакстан, Өзбекстан жана Беларусь сыяктуу өлкөлөр да уюмдун мүчөлөрү болуп саналат. Ареф уюмга мүчө мамлекеттердин жалпы аянты 36 миллион чарчы чакырымды түзөрүн, бул дүйнөдөгү кургактыктын дээрлик төрттөн бирине барабар экенин белгиледи. Уюмга мүчө өлкөлөрдүн жалпы калкы болжол менен 3,4 миллиард адамды түзөт.
Ирандын биринчи вице-президенти уюмга мүчө болгондон бери өлкө белгилүү багыттар боюнча түзүлгөн комитеттердин алкагында бир катар маанилүү натыйжаларга жетишкенин айтты. Анын белгилешинче, Иран бул форматта өзүнүн мүмкүнчүлүктөрүн, ресурстарын жана потенциалын көрсөтө алат.
ШКУнун ишмердүүлүгүн баалоо жана анын эл аралык аброюн жогорулатуу
Ареф ШКУнун өкмөт башчыларынын жыйыны жыл сайын өткөрүлөрүн белгиледи. Анын айтымында, бул жолугушуу уюмга мүчө мамлекеттердин ишмердүүлүгүн баалоо жана Шанхай кызматташтык уюмунун аброюн жогорулатуу максатында уюштурулат. Быйылкы жыйындын темасы соода-экономикалык жана гуманитардык кызматташтыктын натыйжалуулугуна арналган.
Ареф жыйындын жыйынтыктары бир нече документ түрүндө жарыяланарын айтып, жолугушуу пайдалуу натыйжаларды берет деген үмүтүн билдирди.
2026–2028-жылдары ШКУнун мүмкүнчүлүктөрүн максималдуу пайдалануу
Ирандын биринчи вице-президенти өлкөнүн ШКУнун мүмкүнчүлүктөрүн толук пайдаланууга өзгөчө маани берерин белгиледи.
«Биздин стратегиябыз — бул уюмдун мүмкүнчүлүктөрүн максималдуу пайдалануу. 2026–2028-жылдарга карата да ушул максатты көздөп иш алып барабыз», — деди Ареф.
Ал уюмдун алкагындагы экономикалык жана соода кызматташтыгынын маанилүүлүгүнө токтолуп, Иран үчүн алдыңкы технологиялар жана жасалма интеллект жаатындагы кызматташтык артыкчылыктуу багыттардын бири экенин айтты.
Ошондой эле Ареф Тажикстанга жасалган сапар конкреттүү натыйжаларды берет деген үмүтүн билдирди.
Анын айтымында, көп тараптуу жыйындардын алкагында катышуучу өлкөлөрдүн жетекчилери менен эки тараптуу жолугушууларды өткөрүү да салтка айланган. Мындай жолугушуулар кызматташтыктын жаңы мүмкүнчүлүктөрүн талкуулоого шарт түзөт.
Бир тараптуу үстөмдүккө каршы туруу — ШКУнун баштапкы багыттарынын бири
Арефке ШКУ сыяктуу уюмдардын үстөмдүк кылууга умтулган күчтөрдүн бир тараптуу саясатына каршы туруудагы натыйжалуулугу тууралуу суроо берилген.
Буга жооп берип жатып, ал уюм түзүлгөн алгачкы мезгилде коопсуздук маселелерине жана зомбулукка каршы күрөшүүгө басым жасалганын белгиледи. Кийинчерээк уюмдун ишмердүүлүгү экономикалык багытты да камтый баштаган.
Ареф бир тараптуу саясатка каршы туруу маселеси уюм түзүлгөндөн тартып эле күн тартибинде болгонун айтып, бул тема алдыдагы жыйында да талкууланарын билдирди.
Аймактык интеграция жана жалпы кызыкчылыктарга негизделген кызматташтыкты баштоо
Ирандын биринчи вице-президенти аймактык интеграциянын маанилүүлүгүнө да токтолду.
Анын айтымында, ШКУ камтыган аймак калкынын саны жана мүмкүнчүлүктөрүнүн кеңдиги менен айырмаланат. Бул жагдай мүчө мамлекеттердин ортосунда кызматташтыкты өнүктүрүү үчүн кеңири шарттарды түзөт.
Ареф Евразия алкагындагы кызматташтыкка, ошондой эле Ирандын саясий жана эл аралык стратегияларына токтолуп, мамлекеттер ортосундагы өз ара аракеттенүүнү жалпы кызыкчылыктардан баштоо зарылдыгын белгиледи.
«Бул жолугушууда жалпы багытыбызды аныктап, кызматташтыкты бизди бириктирген жалпы маселелерден башташыбыз керек», — деди ал.















