Eurasiatoday
Шаршемби, 18-Ноябрь, 2026
KG | RU | KZ
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
Eurasiatoday
KG | RU | KZ
No Result
View All Result

Ф. Кулов: «Айтматов — планетардык аң-сезимге салым кошкон инсан»

  • Эксперттин пикири
  • 26.01.2026 13:26

Loading

Акыркы убакта коомдук мейкиндикте улуу жердешибиз Чыңгыз Төрөкулович Айтматовдун чыгармачылыгына карата үстүрт жана кемсинткен баа берген пикирлер айтыла баштады.

Менин оюмча, мындай билдирүүлөр ачык эле сабатсыздыктан же жаман ойлуулук менен айтылууда. Айтматов — биздин улуттук маданиятыбыздын жөн гана бир бөлүгү эмес, ал дүйнөлүк адабияттын классиги. Анын чыгармалары дүйнөнүн дээрлик 150 тилине которулуп, жалпы адамзаттын интеллектуалдык жана моралдык мурасы болуп саналат.

Сын айткан айрымдар эң башкы нерсени эске алышпайт: Айтматов белгилүү бир тарыхый доордо жашап, чыгармаларын жазган. Анын алгачкы чыгармалары советтик мезгилге туш келип, ал убакта ой-пикир эркиндигинин чектөөлөрү өтө катуу болгон. Бирок дал ошол шарттарда, эки тилдүү жазуучу катары, ал таза, аңкоо, бирок ички эркиндиги бар каармандын таптакыр жаңы образын жаратты. Ал уламыштар, притчалар жана магиялык реализм аркылуу түбөлүктүү темаларды — сүйүү, эстутум, ар-намыс жана жашоонун баалуулуктарын козгоду.

Тема боюнча

Путин менен Си Цзиньпин Кытайдагы жолугушууда жаңы дүйнөлүк тартип тууралуу билдирүү жасашты

Путин менен Си Цзиньпин Кытайдагы жолугушууда жаңы дүйнөлүк тартип тууралуу билдирүү жасашты

18.11.2026

Ал экология, баңгизат көйгөйү сыяктуу татаал маселелерден тартып, элдин тарыхый эсин жоготуу проблемасына чейин көтөрүп, «маңкурт» деген түшүнүктү адабиятка киргизди. Анын акыркы чыгармаларынын бири — «Кассандранын тамгасы» — автор өзү «XX кылымдын ереси» деп атаган, илим кыйратуучу куралга айланышы мүмкүн экенин көрсөткөн кайраттуу философиялык антиутопия болду. Бүгүнкү күндө болсо биз жасалма интеллекттин көзөмөлсүз өнүгүшүнүн коркунучтары тууралуу тынчсыздандырган эскертүүлөрдү угуп жатабыз.

Ал эми анын чыгармалары «хидаят бербейт» деген өңдүү күлкүлүү дооматтар таптакыр эле негизсиз. Эгер мындай логика менен карасак, анда аскердик уставдарды да «хидаят» деп аташ керек болот, анткени алар да ар кандай кырдаалда кандай жүрүү керектигин көрсөтөт.

Улуу адабияттын максаты — буйрук берүү эмес, жанды ойготуу, гуманизмди бекемдөө, адамдагы адамдык касиетти сактоо үчүн күрөшүү. Айтматов дал ушуну жасаган. Европада жана дүйнөнүн башка аймактарында миллион нуска менен басылып чыккан, мектептерде окутулган, кинотасмаларга айланган анын китептери миллиондогон адамдар үчүн руханий багыт болуп келген. «Жамийланын» сүйүүгө жана эркиндикке болгон жолу, «Ак кемедеги» баланын трагедиясы же «Кылым карытар бир күндөгү» Эдигейдин эрдиги — кайсы бир насааттан кем сабак береби?

Айтматовдун китептерин бир да жолу ачпаган, кокустук «ашкана үгүтчүлөрүнө» жана кесипкөй жаман ойлууларга анын атын каралоого жол берүү — бул анын өзү жан үрөп каршы чыккан маңкуртизмдин белгиси. Биз өз улуулугубуз жөнүндө эстутумду жоготуп алуу коркунучунда турабыз.

Чыңгыз Айтматов — кыргыз элинин гана эмес, бүткүл адамзаттын сыймыгы. Ал дүйнөлүк адабияттын казынасына зор салым кошкон, Нобель сыйлыгына көрсөтүлгөн, Түркия тарабынан эң ири түрк тилдүү жазуучу катары сунушталган. Ал маданияттар менен доорлордун ортосунда көпүрө курган. Президент Садыр Жапаров белгилегендей: «Айтматов — планетардык аң-сезимге салым кошкон инсан».

Ошондуктан келгиле, өз ойчулдарыбызды жана жаратуучуларыбызды унуткан маңкурттар болбойлу. Акыркы убакта көбөйүп кеткен үстүрт сынчыларга, көрө албастарга жана жаман ойлууларга теңелбейли.

Жаратуучулар — саналуу гана.
Чыңгыз Айтматов ошолордун бири болгон жана бойдон калууда.

ПоделитьсяTwitterWhatsApp
Подпишитесь и получайте новости первыми​
FACEBOOK
INSTAGRAM
YOUTUBE

Тектеш жаңылыктар

Иран америкалык аскерлерди Түштүк уюлга чейин сүрүп чыгарат

Иран америкалык аскерлерди Түштүк уюлга чейин сүрүп чыгарат

18.11.2026
Путин менен Си Цзиньпин Кытайдагы жолугушууда жаңы дүйнөлүк тартип тууралуу билдирүү жасашты

Путин менен Си Цзиньпин Кытайдагы жолугушууда жаңы дүйнөлүк тартип тууралуу билдирүү жасашты

18.11.2026
ЭВФ 2027-жылы Казакстандын экономикасынын өсүшү тездейт деп болжолдоодо

ЭВФ 2027-жылы Казакстандын экономикасынын өсүшү тездейт деп болжолдоодо

18.11.2026
Россия Ирандын өзөктүк объектилерине жасалган соккуларды мыйзамсыз деп атап, чыңалууну басаңдатууга чакырды

Россия Ирандын өзөктүк объектилерине жасалган соккуларды мыйзамсыз деп атап, чыңалууну басаңдатууга чакырды

18.11.2026
Президент Эрдоган Газадагы кырдаалга байланыштуу мусулман дүйнөсүн Израилге болгон басымды күчөтүүгө чакырды

Президент Эрдоган Газадагы кырдаалга байланыштуу мусулман дүйнөсүн Израилге болгон басымды күчөтүүгө чакырды

18.11.2026
Ушаков Путин менен Трамп жолугушуунун форматына карабастан толук кандуу сүйлөшүү өткөрөрүн билдирди

Ушаков Путин менен Трамп жолугушуунун форматына карабастан толук кандуу сүйлөшүү өткөрөрүн билдирди

18.11.2026
Аракчи: Ирандын Вашингтондо химиялык курал колдонору тууралуу айыптоолор — курулай сөз

Аракчи: Ирандын Вашингтондо химиялык курал колдонору тууралуу айыптоолор — курулай сөз

18.11.2026
Иран өзөктүк бомбага караганда алда канча жогорку илимий деңгээлге жетти — шейит болгон ирандык физик-ядерщиктин уулу

Иран өзөктүк бомбага караганда алда канча жогорку илимий деңгээлге жетти — шейит болгон ирандык физик-ядерщиктин уулу

18.11.2026
Иран менен Россия Решт — Астара темир жолун куруунун баасын 1,36 млрд еврого макулдашты

Иран менен Россия Решт — Астара темир жолун куруунун баасын 1,36 млрд еврого макулдашты

18.11.2026

Биздин Facebook


Eurasia Today

Башкы жаңылыктар

Путин менен Си Цзиньпин Кытайдагы жолугушууда жаңы дүйнөлүк тартип тууралуу билдирүү жасашты

Путин менен Си Цзиньпин Кытайдагы жолугушууда жаңы дүйнөлүк тартип тууралуу билдирүү жасашты

18.11.2026
Иран Бахрейндеги АКШнын радардык системасына үчүнчү жолу дрон менен сокку урду

Иран Бахрейндеги АКШнын радардык системасына үчүнчү жолу дрон менен сокку урду

18.11.2026
АКШ Иранга каршы согушта мөөнөтү өтүп кеткен ок-дарыларды колдонгонун моюндады

АКШ Иранга каршы согушта мөөнөтү өтүп кеткен ок-дарыларды колдонгонун моюндады

18.11.2026
Ирандын ТИМ башчысы Омандын султаны менен жолугушту

Ирандын ТИМ башчысы Омандын султаны менен жолугушту

17.11.2026
Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

16.11.2026
Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

13.11.2026

Валюталар курсу

Экономика

Иран менен Россия Решт — Астара темир жолун куруунун баасын 1,36 млрд еврого макулдашты

Иран менен Россия Решт — Астара темир жолун куруунун баасын 1,36 млрд еврого макулдашты

18.11.2026
ЭВФ Борбор Азия өлкөлөрүнө акча-кредит саясатын катаалдаштырууну сунуштады

ЭВФ Борбор Азия өлкөлөрүнө акча-кредит саясатын катаалдаштырууну сунуштады

18.11.2026
Евразия өлкөлөрү Ирандын демилгесин колдоду: Исламабадда согушту токтотууга чакырышты

Евразия өлкөлөрү Ирандын демилгесин колдоду: Исламабадда согушту токтотууга чакырышты

17.11.2026
Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

28.10.2026
Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

28.10.2026
Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

27.10.2026
Eurasia Today @eurasiatoday_ru
215 подписчиков

Новости, аналитика и репортажи: Иран, Центральная Азия, Россия. Сложное — просто, важное — интересно.

Подписаться в Telegram
  • Башкы
  • Борбор Азия
  • Дүйнө
  • Илим
  • Коом
  • Маданият
  • Саясат
  • Экономика
  • Дин
  • Спорт
  • Туризм
  • Сүрөт
  • Видео
© 2023 Eurasiatoday.
Бардык укуктар корголгон.
Сайттын эски версиясы

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.

No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.