Eurasiatoday
Шейшемби, 17-Ноябрь, 2026
KG | RU | KZ
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
Eurasiatoday
KG | RU | KZ
No Result
View All Result

Эмне үчүн Трамптын Иранда режимди алмаштыруу планы ишке ашпайт?

  • Эксперттин пикири
  • 06.01.2026 17:39

Loading

Акыркы күндөрү дүйнө коомчулугунун көңүлүн Венесуэланын президенти Николас Мадуронун жубайы менен кошо өз үйүндө Американын аскерлери тарабынан кармалып, уурдалып кетишинен тышкары Ирандагы базар соодагерлери баштаган нааразычылык акциялары бурууда. Бирок айрым Иранга кас өлкөлөрдүн бийликти кулатуу аракети ишке ашкан жок. Бул жагдай тууралуу жаңылыктардын алып баруучусу, программалык директор жана медиа жаатындагы окутуучу Жасим Аль-Аззави  өз пикирин төмөндөгүчө билдирди.

АКШ Президенти Дональд Трамптын Ирандын коопсуздук күчтөрү тынч демонстранттарды өлтүрсө, АКШ «демонстранттарга жардам берүүгө даяр экендигин»  айткан билдирүүсү өзгөчө катуу угулду. Андан 24 саат өтпөй жатып, америкалык атайын күчтөр Каракаска чабуул жасап, Венесуэланын президенти Николас Мадурону өз үйүнөн кармап, Нью-Йоркко алып келишти. Ал жакта ага «наркотерроризм» боюнча айып тагылып, иши сотко өттү.

Өз администрациясы Венесуэлада коркутууларын ишке ашыра аларын көрсөтүү менен Трамп Ислам Республикасына болгон психологиялык басымды күчөттү. Ирандын тышкы иштер министри Аббас Аракчи бул билдирүүнү «акылсыз жана кооптуу» деп атады. Бул Иран өкмөтү үчүн ачык эскертүү экени айдан ачык болду.

Тема боюнча

Израиль Меккеге чабуул жасап, жоопкерчиликти йемендик хуситтерге жүктөөнү көздөгөнбү?

Израиль Меккеге чабуул жасап, жоопкерчиликти йемендик хуситтерге жүктөөнү көздөгөнбү?

16.11.2026

Күчтүү аскердик инфраструктура

Венесуэлага интервенциянын ишке ашканы эмне үчүн АКШнын Иранга ушундай кийлигишүүсү мүмкүн эместигин көрсөтүп турат.

БЧБ (ЦРУ) Каракаста жарым жыл бою операцияга даярданып иш жүргүзгөн. Атайын кызматтын Мадурого жакын агенти болуп, ал президенттин жүрүш-турушун көзөмөлдөөгө жардам берген. Ишемби күнү таң эрте америкалык истребителдер Каракастын жана анын айланасындагы аскердик объектилерге аба соккуларын жасашты. Андан кийин АКШнын атайын күчтөрү Мадурону резиденциясынан уурдап кетүү үчүн жөнөтүлгөн.

Операциянын ийгилигине Венесуэланын аскерлеринин тартипсиз абалда болушу жана Мадуронун негизги союздаштары — Россия менен Кытай — аны дээрлик жалгыз калтырышы өбөлгө түздү.

Алты ай мурун Иран өзүн оңой менен кулатууга мүмкүн эместигин ачык көрсөткөн. Июнь айында Израиль менен болгон 12 күндүк жаңжалда Тегерандын алсыз жактары да, туруктуулугу да айкын болду.

Израилдин күтүүсүз чабуулдарынын натыйжасында Ислам революциясынын сакчылар корпусунун (КСИР) айрым таасирдүү жетекчилери жана ирандык өзөктүк илимпоздор жок кылынганына, ошондой эле Израилдин психологиялык операцияларына — ар кандай аткаминерлерге жана жогорку даражалуу аскерлерге Израил тарапка өтпөсөңөр өлөсүңөр деген коркутууларга — карабастан, Ислам Республикасы тайсалдаган жок.

АКШнын Ирандын жер алдындагы өзөктүк объектилерине бункер бузгуч бомбалар менен жасаган соккулары да режимди солкулдата алган жок. Ага жооп катары иран аскерлери жүздөгөн ракеталарды учуруп, Израилдин «Темир күмбөз» абадан коргонуу системасын бузуп өтүп, аскердик буталарга сокку урду.

Бул туруктуулук режимдин тышкы шоктордон өз ыктыяры менен обочолонушу менен түшүндүрүлөт. КСИРдин курулуш, телекоммуникация жана экспорт тармактарындагы миллиарддаган долларга бааланган кеңири бизнес-империясы жогорку командачылыкка идеологиясына карабастан режимди сактап калууга түздөн-түз жеке кызыкчылык жаратат.

Иран аймактагы эң ири армияга ээ: активдүү жана резервдеги аскер кызматкерлеринин саны 1 миллионго жетет. Бир гана КСИРдин курамында кеминде 150 миң адам кызмат өтөйт, алардын көбү Жакынкы Чыгыштагы согуштук аракеттерге катышкан. Мындан тышкары, жүз миңдеген туруктуу жана резервдеги мүчөлөрү бар «Басиж» ыктыярдуу кошууну бар.

Иранга басып кирүү Венесуэлага караганда кыйла татаал болмок, ал тургай Ирандын тоолуу рельефин жана ири шаар аймактарын эске алганда, Ирактагы интервенция менен да салыштырууга болбойт.

Мындан тышкары, Кытай менен Россия Венесуэлага караганда кыйла маанилүү өнөктөш болгон Иранды таштап кетиши күмөн. Тескерисинче, алар Иранга заманбап технологиялар менен курал-жарак берип, саясий колдоо көрсөтүп, аны эл аралык деңгээлде калкалашы ыктымал.

Социалдык чыңалуулар

Акыркы күндөрү Иранда экономикалык кыйынчылыктарга байланыштуу массалык нааразылык акциялары өтүп жатат. Бирок АКШ менен Израиль муну мүмкүнчүлүк катары көрүп жаткандай болсочу — бул андай эмес болушу мүмкүн.

Бул башаламандыктар 2022-жылдагы митингдердин деңгээлине жете элек. Курмандыктардын саны тынчсыздандырат — акыркы күндөрү 20 нааразылыкка чыккан адам өлтүрүлгөн, — бирок режимде көзгө көрүнөрлүк жаракалар байкалбайт. Маселен, КСИРдин ичинде режимдин кулашына алып келиши мүмкүн болгон дезертирлик фактылары катталган жок.

Тарых көрсөткөндөй, тышкы агрессия коомдорду бөлгөндөн көрө көбүнчө бириктирет. Бул жай айларында ирандыктардын Израилдин өз өкмөтүнө каршы тукуруусуна алдырбаганы менен айкын болду.

Катаал репрессиялык ыкмаларга карабастан, Тегеран бийлиги демонстранттардын айрым тынчсыздануулары негиздүү экенин да моюнга алды. Ишемби күнү Ирандын жогорку лидери Али Хаменеи «базар соодагерлеринин нааразычылыгы… негиздүү» экенин айтып, өкмөт «маселени чечүүгө аракет кылып жатканын» билдирди.

Албетте, Ирандагы кризис чыныгы: олуттуу экономикалык төмөндөө жана инфляция, өзөктүк программалар боюнча пикир келишпестиктер, жогорку лидердин ден соолугунун начардыгы жана бийлик мураскерлиги маселеси режим ичинде ажырым жаратышы мүмкүн.

Бирок булар жай жүрүп жаткан кризистер, Венесуэладагы операция негизделгендей ачык алсыз жерлер эмес. Иран өкмөтү күчтүү институционалдык негиздин аркасында кырк жылдык санкцияларга, чыр-чатактарга жана ички толкундоолорго туруштук берип келди.

Демек, Венесуэлага болгон интервенция АКШнын мүмкүнчүлүктөрүнүн чектерин көбүрөөк көрсөтөт, башка бир өлкөдө — мисалы, Иранда — эмнелерди жасоого болорунун үлгүсү боло албайт. Трамп кыйраган мамлекеттерде, Венесуэладагыдай, айрым лидерлерди обочолондуруп же бийликтен четтете алат. Бирок ал жана анын генералдары Иран сыяктуу татаал өлкөнү көзөмөлдөп, өзгөртө алышпайт. Мындай ар кандай долбоор сөзсүз түрдө аймакта Ирактагыдан да кеңири жана узакка созулган башаламандыкка жана кан төгүүгө алып келет.

 

Бул макалада айтылган пикирлер авторго таандык жана «Аль-Жазира» жана iran.ru редакцияларынын расмий көз карашын сөзсүз түрдө чагылдырбайт.

ПоделитьсяTwitterWhatsApp
Подпишитесь и получайте новости первыми​
FACEBOOK
INSTAGRAM
YOUTUBE

Тектеш жаңылыктар

Токаев Улуттук коопсуздук комитетинин төрагасын алмаштырды

Токаев Улуттук коопсуздук комитетинин төрагасын алмаштырды

16.11.2026
Израиль Меккеге чабуул жасап, жоопкерчиликти йемендик хуситтерге жүктөөнү көздөгөнбү?

Израиль Меккеге чабуул жасап, жоопкерчиликти йемендик хуситтерге жүктөөнү көздөгөнбү?

16.11.2026
“Арашан” тукумундагы койлор брендге айланууда

“Арашан” тукумундагы койлор брендге айланууда

16.11.2026
Иран Ормуз кысыгында дагы эки мунай танкери катуу жарылып, өрттөнгөнүн билдирди

Иран Ормуз кысыгында дагы эки мунай танкери катуу жарылып, өрттөнгөнүн билдирди

16.11.2026
АКШнын авиациялык системасындагы олуттуу мүчүлүштүк: үчүнчү күн катары менен миңдеген каттамдар үзгүлтүккө учурады

АКШнын авиациялык системасындагы олуттуу мүчүлүштүк: үчүнчү күн катары менен миңдеген каттамдар үзгүлтүккө учурады

16.11.2026
Ормуз кысыгынын чыгышында мыйзам бузган дагы бир танкер минага кабылып, жарылды

Ормуз кысыгынын чыгышында мыйзам бузган дагы бир танкер минага кабылып, жарылды

16.11.2026
ЖМК: Путин, Трамп жана Си Цзиньпиндин жолугушуусу алдын ала макулдашылган күн тартибисиз өтөт

ЖМК: Путин, Трамп жана Си Цзиньпиндин жолугушуусу алдын ала макулдашылган күн тартибисиз өтөт

16.11.2026
Конго Демократиялык Республикасында Эбола вирусунан каза болгондордун саны 5,5 миңден ашты

Конго Демократиялык Республикасында Эбола вирусунан каза болгондордун саны 5,5 миңден ашты

16.11.2026
Иран тукумсуздукту изилдөө боюнча дүйнөдө төртүнчү орунду ээледи

Иран тукумсуздукту изилдөө боюнча дүйнөдө төртүнчү орунду ээледи

16.11.2026

Биздин Facebook


Eurasia Today

Башкы жаңылыктар

Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

16.11.2026
Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

13.11.2026
АКШда дизель отунунун запасы 23 жылдагы эң төмөнкү деңгээлге түштү

АКШда дизель отунунун запасы 23 жылдагы эң төмөнкү деңгээлге түштү

13.11.2026
2026-жылы Афганистандын университеттерине бир да кыз кабыл алынган эмес: өлкө аял адистерсиз калуу коркунучунда

2026-жылы Афганистандын университеттерине бир да кыз кабыл алынган эмес: өлкө аял адистерсиз калуу коркунучунда

13.11.2026
Пезешкиан: Американын коркутуу жолу менен дипломатия жүргүзүүгө аракет кылып жатканы — уят көрүнүш

Пезешкиан: Американын коркутуу жолу менен дипломатия жүргүзүүгө аракет кылып жатканы — уят көрүнүш

13.11.2026
Иран Ормуз кысыгында АКШнын MQM-170 дронун кармап алганын билдирди. Видео

Иран Ормуз кысыгында АКШнын MQM-170 дронун кармап алганын билдирди. Видео

29.10.2026

Валюталар курсу

Экономика

Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

28.10.2026
Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

28.10.2026
Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

27.10.2026
Иран менен Пакистандын чек арасында банктык жана бажылык чектөөлөрдөн улам жүк ташуу токтотулду

Иран менен Пакистандын чек арасында банктык жана бажылык чектөөлөрдөн улам жүк ташуу токтотулду

24.10.2026
АКШнын Иран экономикасынын кыйрашы тууралуу билдирүүсү чындыкка дал келбейт

АКШнын Иран экономикасынын кыйрашы тууралуу билдирүүсү чындыкка дал келбейт

19.10.2026
Иранда өтүүчү мал чарбачылыгы жана канаттууларды өстүрүү боюнча көргөзмөгө 16 өлкө катышат

Иранда өтүүчү мал чарбачылыгы жана канаттууларды өстүрүү боюнча көргөзмөгө 16 өлкө катышат

15.10.2026
Eurasia Today @eurasiatoday_ru
213 подписчиков

Новости, аналитика и репортажи: Иран, Центральная Азия, Россия. Сложное — просто, важное — интересно.

Подписаться в Telegram
  • Башкы
  • Борбор Азия
  • Дүйнө
  • Илим
  • Коом
  • Маданият
  • Саясат
  • Экономика
  • Дин
  • Спорт
  • Туризм
  • Сүрөт
  • Видео
© 2023 Eurasiatoday.
Бардык укуктар корголгон.
Сайттын эски версиясы

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.

No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.