Иран Ислам Революциясынын лидери аятолла Сейед Али Хаменейинин жогорку кеңешчиси Камаль Харрази Тегеран сүйлөшүүлөргө кадыр-барк, акылмандык жана максатка ылайыктуулук принциптеринин негизинде ишенерин жана кысым көрсөтүүгө жол бербестигин билдирди.
Бул тууралуу Харрази Ирандын Эл аралык мамилелер боюнча стратегиялык кеңешинин төрагасы жана Максатка ылайыктуулук кеңешинин мүчөсү катары Хаменейинин расмий сайтына берген маегинде айтты. Маек Press TV аркылуу шаршемби күнү жарыяланды.
«Сүйлөшүү логика жана урмат менен жүргүзүлсө, биз даярбыз»
Харрази лидер белгилеген үч негизги принципти — кадыр-барк, акылмандык жана максатка ылайыктуулукту — эске салып, алар кадырлуу сүйлөшүүлөрдүн негизин түзөрүн айтты.
«Эгер сүйлөшүүлөр логикага негизделип, Ислам Республикасынын кадыр-баркын урматтоо менен жүргүзүлсө, биз сүйлөшүүгө даярбыз. Бирок кимдир-бирөө бизге бир нерсе таңуулоого аракет кылса, биз буга каршы чыгабыз», — деди Харрази.
Ал ошондой эле өткөн айда аятолла Хаменейи АКШнын ядролук сүйлөшүүлөр боюнча талаптарын четке какканын, эч бир суверендүү мамлекет коркутуу астында сүйлөшүүгө барбашы керек экенин баса белгилегенин эске салды.
«Бул сүйлөшүү эмес — бул диктат, бул таңуулоо», — деп кошумчалады Харрази, лидердин сөзүн келтирип.
Үч принцип: кадыр-барк, акылмандык, максатка ылайыктуулук
Харразинин айтымында,
Кадыр-барк — бул улуттук ар-намысты сактоо жана кемсинтүүгө жол бербөө;
Акылмандык — диалогдо логика жана рационалдуу аргументтерге таянуу;
Максатка ылайыктуулук — чыныгы кырдаалды түшүнүү жана өз ара пайдалуу натыйжа үчүн акылга сыярлык ийкемдүүлүк көрсөтүү.
Ал андан ары өз сөзүнө мындай деп кошумчалады:
«Ирандын АКШ менен түз эмес сүйлөшүүгө макул болушу — акылмандыктын белгиси болду. Бул Ислам Республикасынын диалогго даяр экенин жана АКШнын пропагандасын — Иран сүйлөшүүдөн качып жатат деген дооматты жокко чыгарды».
«12 күндүк согуш Батыштын сүйлөшүүгө даяр эместигин көрсөттү»
Харрази белгилегендей, сүйлөшүүлөр жүрүп жаткан учурда башталган 12 күндүк согуш Батыштын конструктивдүү диалогго даяр эместигин жана ядролук темадан тышкаркы чектөөлөрдү киргизүүгө аракет кылганын көрсөттү.
«Иран эч качан өзүнүн ракеталык мүмкүнчүлүктөрү же аймактык каршылык огу боюнча сүйлөшпөйт. Биз өз позициябызды логикалык негизде түшүндүрөбүз, бирок эч качан таңууланган сүйлөшүүгө макул болбойбуз», — деди ал.
Ошол эле учурда Харрази белгилегендей, Иран 20 жылдык ядролук дипломатиясынын жүрүшүндө дипломатиядан качкан эмес, тескерисинче, аны акылмандуулуктун жана күчтүн белгиси катары кароодо.
«Батыштын айыптоолору Ирандын диний маданиятын түшүнбөгөндүктөн чыгууда»
Харрази Батыштын Иранды ядролук программадан четтөөдө айыптоосуна жооп берип, бул алардын Ислам Республикасынын диний маданиятын түшүнбөгөнүнөн келип чыкканын айтты.
Аятолла Хаменейи ядролук куралды өндүрүүгө, сактоого жана колдонууга тыюу салган фатва (диний буйрук) чыгарган.
«Батыш муну олуттуу кабыл албайт, анткени алар биздин диний баалуулуктарыбызды түшүнүшпөйт жана Иран кийин позициясын өзгөртөт деп ойлошот», — деди Харрази.
Ал ошондой эле сөзүнө мындай деп кошумчалады, Иран МАГАТЭнин Кошумча протоколуна ыктыярдуу түрдө кошулуп, эл аралык инспекторлорго алдын ала эскертүүсүз текшерүү жүргүзүүгө мүмкүнчүлүк бергенин, бул болсо Ирандын ядролук курал иштеп чыкпаганын далилдеп турганын айтты.
«Ядролук маселе — бул жөн гана шылтоо. Батыш Иран Ислам революциясына болгон душмандыгын жашыруу үчүн аны колдонуп келет», — деди Харрази.
«Энергетикалык көзкарандысыздык — биздин укугубуз»
Уранды байытуу темасына кайрылып, Харрази мындай деди:
«Өз алдынчалык — Ислам Республикасынын негизги принциби. Биз кантип ракеталык жана коргонуу тармагында өз алдынча болсок, энергетикада да ошондой болушубуз керек. Нефть бир күнү түгөнөт, ошондуктан биз альтернативалуу энергия булактарын, анын ичинде атомдук энергияны өнүктүрүшүбүз зарыл».
Анын айтымында, Ирандын узак мөөнөттүү максаты — 20 000 мегаватт атомдук электр энергиясын өндүрүү. Бул үчүн өлкө өз реакторлоруна керектүү күйүүчү материалды алдын ала даярдоого тийиш.
«Уранды байытуу — бул Ирандын ажырагыс укугу жана энергетикалык көзкарандысыздыгынын негизги булагы», — деп жыйынтыктады ал.
«Ирандын тез жана күчтүү жообу душманды тынчтыкка мажбур кылды»
Харрази 12 күндүк согуш учурунда Ирандын күч структуралары чечкиндүү жана ийгиликтүү операцияларды жүргүзгөнүн белгилеп, мындай деди:
«Биринчи болуп чабуул койгон Израил режиминин бул кадамы чоң жаңылыштык болду. Ирандын тез жана күчтүү жообу аларды ок атышууну токтотууга аргасыз кылды».
Ал андан ары мындай деп кошумчалады, Ирандын лидери согуш маалында жогорку жетекчилердин курман болушуна карабастан, жаңы дайындоолорду ыкчам жүргүзүп, элге үч жолу кайрылып, кырдаалга толук көзөмөл бар экенин көрсөттү.
«Душмандын максаты – Ирандын коргонуу системасын алсыратуу болчу, бирок лидердин алдын ала көрөгөчтүгү жана элдин бекем духу бул планды бузду», — деп жыйынтыктады Харрази.















