Президенттин басма сөз кызматынын билдирүүсүнө ылайык, өлкө башчысы Шавкат Мирзиёев мал чарбасын жана канаттууларды өстүрүү, эт жана сүт азыктарын өндүрүүнү көбөйтүү жана заманбап технологияларды киргизүү боюнча чаралар боюнча презентацияны карап чыкты.
Өлкөнүн калкынын өсүшү жана туризмдин өсүшү азык-түлүк товарларына болгон суроо-талапты да жогорулатып жатканы белгиленди. Учурда этке болгон жылдык суроо-талап 2,15 миллион тоннаны, ал эми өндүрүш көлөмү болжол менен 1,6 миллион тоннаны түзөт.
“Ушул жагынан алганда, 2026-2028-жылдары мал чарбасын өстүрүү боюнча чаралардын комплекси иштелип чыкты”. “Токтотулган ишканаларды жандандыруу, мал чарбасына адистешкен райондорду колдоо, үй чарбалары үчүн жеңил сарайларды куруу жана жаңы долбоорлорду ишке ашыруу аркылуу кошумча 190 000 тонна эт өндүрүүгө мүмкүн экени белгиленди”, – деп айтылат билдирүүдө.
Тактап айтканда, ишин токтоткон 103 мал чарба ишканасын калыбына келтирүү пландары ишке ашырылууда. Алардын карызын реструктуризациялоо же он жылдык бөлүп төлөө планын сунуштоо, тоют өсүмдүктөрүн өстүрүү үчүн жер бөлүп берүү жана ишканаларды асыл тукум мал менен камсыз кылуу сунушталууда. Натыйжада, 33 000 баш бодо малды багып, жылына 12 000 тонна эт жана 40 000 тонна сүт өндүрүүнү камсыз кылуу пландалууда.
Маалыматтарга караганда, мал чарбасына адистешкен 13 райондо 75 000 гектар тоют жерлерин натыйжалуу пайдалануу, майда мал чарба долбоорлорун каржылоо, сүт чогултуу пункттарын жана тоют чекене сатуу пункттарын түзүү пландары ишке ашырылууда.
Мындан тышкары, жеке үй чарбалары үчүн 20 акр аянтты ээлеген 11 000 жеңил сарай куруу пландаштырылууда, бул 421 000 баш бодо малга орун берет.
Жалпысынан 3 триллион сумга бааланган 802 жаңы долбоор 68 000ден ашык бодо малды, ошондой эле 186 000 баш кой-эчкини багууга мүмкүнчүлүк берет. Бул долбоорлор жылына кошумча 20 000 тонна эт жана 120 000 тонна сүт өндүрүүгө мүмкүндүк берет.
Каракалпакстан Республикасын мисал катары колдонуп, мал чарба фермаларын жакшыртуу боюнча жасалма интеллектке негизделген анализдин жыйынтыктары да каралып чыкты. Изилдөөгө алынган 20 чарбанын карызы 109,6 миллиард сумду түздү, алардын жарымы жогорку тобокелдик катары классификацияланган. Көпчүлүк жайларда жетиштүү тоют аянтчалары жана зарыл инфраструктура жок.
Ушунун негизинде карыз жүгүн азайтуу, тоют базасын өнүктүрүү, комплекстерди акырындык менен ишке киргизүү — алгач пилоттук негизде, андан кийин этап-этабы менен — жана аларды асыл тукум мал менен камсыз кылуу боюнча сунуштар берилди.
Монголиядан 150 000 баш кой, Кытайдан жана Европа өлкөлөрүнөн 100 000 баш асыл тукум бодо мал жана Беларусиядан 2000 баш бодо мал импорттоо пландаштырылууда. Бул жылына кошумча 44 000 тонна эт өндүрүү мүмкүнчүлүгүн түзөт.
Жалпысынан мал чарба тармагын өнүктүрүүгө 463 миллион доллар пландаштырылууда.
Мал чарбасына адистешкен жеке чарбаларды жана махаллаларды колдоого өзгөчө көңүл бурулду. Өткөн мезгилде 3,9 миллион калкы бар 191 райондогу 2407 махалла мал чарбачылыгына адистешкен.
Мындай үй чарбаларын арзан асыл тукум мал менен камсыз кылуу, уйларды жасалма уруктандыруу, тоют жана ветеринардык кызматтарды жакшыртуу, асыл тукум музоолорду аныктоо жана субсидияларды берүү сунушталууда. Бул чарбалардагы малдын санын жана өндүрүмдүүлүгүн жогорулатуу, ошондой эле жарандар үчүн кошумча киреше булактарын түзүү күтүлүүдө.
Мал чарбачылыгы жаатында 13 райондо 200 баш бодо малга эсептелген фермаларды түзүү, тандалган асыл тукум материалын колдонуу менен жыл сайын 500 000 уйду жасалма уруктандыруу жана эмбриондорду трансплантациялоо технологияларын кеңири жайылтуу пландаштырылууда.
Презентацияда ошондой эле Өзбекстандын мал чарбачылары ассоциациясын түзүү сунушу талкууланды. Жаңы уюм мал чарбачылыгынын кызыкчылыктарын коргоого, кызматташтыкты өнүктүрүүгө, асыл тукум иштерине, илимий изилдөөлөрдү жана инновацияларды, каржылык колдоого жана чет элдик рынокторго чыгууга басым жасайт.
Дыйкандар жана коомчулук үчүн бирдиктүү санариптик платформа “Акылдуу фермер” да сунушталды. Мобилдик тиркеме колдонуучуларга малды идентификациялоого, ветеринарга чалууга, жасалма уруктандыруу, тоюттандыруу жана жайыттарды башкаруу боюнча маалымат алууга, субсидияларга кайрылууга жана ал тургай жасалма интеллект боюнча кеңеш алууга мүмкүндүк берет.
Сүрөт: Президенттин басма сөз кызматы


















