Eurasiatoday
Дүйшөмбү, 16-Ноябрь, 2026
KG | RU | KZ
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
Eurasiatoday
KG | RU | KZ
No Result
View All Result

Си Цзиньпин Ашхабадка эмнеге барат?

  • Аналитика
  • 26.05.2026 10:59

Loading

Кытай Эл Республикасынын төрагасы Си Цзиньпин Түркмөнстанга барууга даяр экенин билдирди. Бул сапар кытай лидери бийликке келгенден берки бул өлкөгө жасаган экинчи иш сапары болуп, түркмөн газы үчүн күчөп жаткан атаандаштык шартында өзгөчө мааниге ээ.

Азыр Евробиримдик Азербайжандын көмөгү менен бул энергетикалык ресурстарга жетүүгө аракет кылып жаткан учурда, Пекин Ашхабадга баш тартуу өтө кыйын боло турган сунуш даярдап жаткандай көрүнөт. Бул эки өлкөнүн ар тараптуу стратегиялык өнөктөштүгүн бекемдеп, европалык жана британдык атаандаштардан озуп кетүүгө мүмкүнчүлүк түзүшү мүмкүн.

20-майда Россия президенти Владимир Путиндин Кытайга болгон сапары аяктап, учагы асманга көтөрүлөрү менен эле ошол күнү Пекинден Ашхабадга Си Цзиньпиндин Түркмөнстандын президенти Сердар Бердымухамедовдун чакыруусун кабыл алып, өлкөгө келүүгө макул экендиги тууралуу кат жөнөтүлдү.

Тема боюнча

Европадагы энергетикалык кризис: чоо-жайы

Европадагы энергетикалык кризис: чоо-жайы

28.10.2026

«Кытай бийлигинин дээрлик ар бир коомчулукка ачык аракети жашыруун же ачык символизмди камтыйт. Ошондуктан Ашхабадга жөнөтүлгөн бул каттын да дареги бар. Ал, айрыкча, “Сибир күчү-2” газ куурун куруу боюнча сүйлөшүүлөрдү жүргүзүп жаткан россиялык тарапка да сигнал болду. Анткени Путиндин Кытайга сапары учурунда бул долбоор боюнча келишимге кол коюлган жок», – деди саясат таануучу Дерья Караев «НГ» басылмасына.

Эске салсак, Түркмөнстанга чакыруу быйыл март айында улуттук лидер Гурбангулы Бердымухамедовдун Кытайга болгон сапары маалында тапшырылган. Кытай ТИМинин маалыматы боюнча, ал «жакшы ниет сапары» менен барган. Пекинде расмий документтерге кол коюлбаса да, Си Цзиньпин менен Бердымухамедовдун «жакшы ниети» түркмөн газын Кытайга жеткирүү маселесиндеги көптөгөн түшүнбөстүктөрдү артта калтырып, бул тармактагы жаңы жылыштарга жол ачты.

Андан кийинки апрель айында Кытай Коммунисттик партиясынын Борбордук комитетинин Саясий бюросунун туруктуу комитетинин мүчөсү, КЭР Мамлекеттик кеңешинин биринчи вице-премьери Дин Сюэсяндын Түркмөнстанга сапары учурунда «Газ тармагындагы кызматташтыктын негизги принциптери тууралуу Түркмөнстан өкмөтү менен КЭР өкмөтүнүн ортосундагы башкы келишимге» кол коюлду. Ошондой эле CNPC компаниясынын бөлүмү болгон CNPC Amudarya Petroleum Company Ltd тарабынан «Галкыныш» газ кенинин төртүнчү фазасын өздөштүрүүгө символикалык старт берилди.

CNPC бул фазаны өздөштүрүү боюнча тендерде жеңишке жеткенин Сердар Бердымухамедов Си Цзиньпинге 2025-жылдын сентябрында Пекинде өткөн «Кытай – Борбор Азия» саммитинде жеке өзү билдирген. Ал эми Гурбангулы Бердымухамедовдун марттагы «жакшы ниет» сапарынан кийин Түркмөнстандын президенти чарбалык субъекттердин ортосунда келишим түзүүгө уруксат берген.

«Си Цзиньпин Түркмөнстанга жөн эле чай ичкени барбай турганы түшүнүктүү. “Галкыныш” кенинин төртүнчү фазасын өздөштүрүү боюнча келишимден тышкары (10 млрд куб метр газ), Кытай тарапта экинчи фаза боюнча дагы макулдашуу бар (30 млрд куб метр газ, шарттар боюнча сүйлөшүүлөр жүрүп жатат). Ошондой эле үчүнчү фаза боюнча тендерге катышууда. Бул фазага ADNOC (БАЭ) жана Petronas (Малайзия) дагы талапкер. Жалпысынан бул 30 млрд куб метр газды түзөт. Мындай көлөм тиешелүү инфраструктураны өнүктүрүүгө негиз болот», – деди Караев.

Байкоочулар Түркмөнстандан Өзбекстан, Тажикстан жана Кыргызстан аркылуу Кытайга өтө турган «Борбор Азия – Кытай» газ куурунун төртүнчү бутагын (D) куруу идеясын активдүү талкуулап жатышат. Бирок түркмөн саясат таануучусунун айтымында, Кытай бул көлөмдөрдү эске алуу менен Тажикстан аркылуу татаал маршрут курбай эле, учурдагы инфраструктураны кеңейтүүнү чечиши мүмкүн. Ошентсе да, жакында Кытайга барган Тажикстандын президенти Эмомали Рахмон бул маселени талкуулашы ыктымал.

Эксперт белгилегендей, Түркмөнстан бийлиги Кытай менен кызматташтыкка идеологиялык негиз да түздү. Расмий түрдө Түркмөнстандын «Улуу Жибек жолун жандандыруу» стратегиясы Кытайдын «Бир алкак – бир жол» демилгеси менен айкалыштырылганы жарыяланды. Ошондой эле Түркмөнстан Си Цзиньпиндин «Кытай менен Түркмөнстандын бирдиктүү тагдыр коомчулугун түзүү» чакырыгын толук колдоду. Мындан тышкары, Түркмөнстан «бир Кытай» саясатын толук жактайт.

Көпчүлүк кытайлык монополия жана «газ тузагы» тууралуу кооптонууларга карабастан, дал ушул Кытай менен кызматташтык Түркмөнстанга көбүрөөк эркиндик берди. Мисалы, өлкө кендерди өздөштүрүү үчүн товардык газ менен эмес, түз акча каражаты менен төлөй баштады жана чет элдик технологияларды тартуу аркылуу өзүнүн газ тармагын өнүктүрүүдө.

Эл аралык эксперттердин баамында, Түркмөнстандын экспорттук газ потенциалы жылына 200 млрд куб метрге чейин жетиши мүмкүн. Азыркы учурда Кытайга 40 млрд куб метр газ жеткирилүүдө. Ал көлөм эки эсеге же андан да көбөйсө да, Түркмөнстандын башка сатып алуучуларга сунуштай турган газы жетиштүү болот. Бул эми пропаганда эмес, реалдуу абал экенин Караев белгиледи.

Учурда ADNOC (БАЭ) жана Petronas (Малайзия) сыяктуу ири мунай-газ компаниялары «Галкыныш» кенинин үчүнчү фазасын өздөштүрүүгө катышууга аракет кылып жатышат. Алар Каспий аймагында буга чейин эле активдерге ээ. Мындан тышкары, ADNOC өзүнүн XRG инвестициялык бөлүмү аркылуу Азербайжан өкмөтү көзөмөлдөгөн жана Каспий менен Борбор Азия газын Европага жеткирүүгө багытталган «Түштүк газ коридору» акционердик коомуна кошулган. Ошондой эле түркмөн газын Европага жеткирүү маселесине Улуу Британиянын ишкер чөйрөлөрү олуттуу кызыгуу көрсөтүүдө. Учурда дүйнөлүк «газ интригасы» жүрүп жатат жана Си Цзиньпиндин Түркмөнстанга сапары анын бир бөлүгү гана.

«Көрүнүп тургандай, Түркмөнстан акырындап “Газпромдун” ордун ээлеп жатат же ээлеши мүмкүн. Россия бул позицияны дипломатиялык жөндөмдүн же чечкиндүүлүктүн жетишсиздигинен сактап кала алган жок. Бул айрымдар үчүн таң калычтуу болушу мүмкүн», – деп жыйынтыктады эксперт.

Виктория Панфилова,

«Независимая газета» басылмасынын жакынкы чет өлкөлөр саясаты бөлүмүнүн баяндамачысы 

ПоделитьсяTwitterWhatsApp
Tags: Газкытай-түркмөн мамилесиСи ЦзиньпинТүркмөнстан
Подпишитесь и получайте новости первыми​
FACEBOOK
INSTAGRAM
YOUTUBE

Тектеш жаңылыктар

Ормуз кысыгындагы кризис Европада газдын баасын рекорддук деңгээлге жеткирди

Ормуз кысыгындагы кризис Европада газдын баасын рекорддук деңгээлге жеткирди

29.10.2026
Европадагы энергетикалык кризис: чоо-жайы

Европадагы энергетикалык кризис: чоо-жайы

28.10.2026
Түркмөнстан эл аралык мунай-газ форумунда инвестициялык мүмкүнчүлүктөрүн тааныштырды

Түркмөнстан эл аралык мунай-газ форумунда инвестициялык мүмкүнчүлүктөрүн тааныштырды

23.10.2026
Кыштын  алдындагы энергетикалык кризис: Европа канчалык туруктуу?

Кыштын  алдындагы энергетикалык кризис: Европа канчалык туруктуу?

16.10.2026
Түркмөнстанда КМШ саммити тар жана кеңейтилген курамда өттү

Түркмөнстанда КМШ саммити тар жана кеңейтилген курамда өттү

09.10.2026
Эксперт: Иран деңиз блокадасынын шартында КМШ өлкөлөрү менен сооданы кеңейтүүгө кызыкдар

Эксперт: Иран деңиз блокадасынын шартында КМШ өлкөлөрү менен сооданы кеңейтүүгө кызыкдар

09.10.2026
Садыр Жапаров менен Сердар Бердымухамедов кыргыз-түркмөн мамилелерин өнүктүрүүнүн келечегин талкуулашты

Садыр Жапаров менен Сердар Бердымухамедов кыргыз-түркмөн мамилелерин өнүктүрүүнүн келечегин талкуулашты

09.10.2026
КМШ өлкөлөрүнүн ТИМ башчылары космосто жарыша куралданууну алдын алуу боюнча билдирүү кабыл алышты

КМШ өлкөлөрүнүн ТИМ башчылары космосто жарыша куралданууну алдын алуу боюнча билдирүү кабыл алышты

08.10.2026
Садыр Жапаров иш сапар менен Түркмөнстанга барат

Садыр Жапаров иш сапар менен Түркмөнстанга барат

07.10.2026

Биздин Facebook


Eurasia Today

Башкы жаңылыктар

Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

16.11.2026
Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

13.11.2026
АКШда дизель отунунун запасы 23 жылдагы эң төмөнкү деңгээлге түштү

АКШда дизель отунунун запасы 23 жылдагы эң төмөнкү деңгээлге түштү

13.11.2026
2026-жылы Афганистандын университеттерине бир да кыз кабыл алынган эмес: өлкө аял адистерсиз калуу коркунучунда

2026-жылы Афганистандын университеттерине бир да кыз кабыл алынган эмес: өлкө аял адистерсиз калуу коркунучунда

13.11.2026
Пезешкиан: Американын коркутуу жолу менен дипломатия жүргүзүүгө аракет кылып жатканы — уят көрүнүш

Пезешкиан: Американын коркутуу жолу менен дипломатия жүргүзүүгө аракет кылып жатканы — уят көрүнүш

13.11.2026
Иран Ормуз кысыгында АКШнын MQM-170 дронун кармап алганын билдирди. Видео

Иран Ормуз кысыгында АКШнын MQM-170 дронун кармап алганын билдирди. Видео

29.10.2026

Валюталар курсу

Экономика

Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

28.10.2026
Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

28.10.2026
Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

27.10.2026
Иран менен Пакистандын чек арасында банктык жана бажылык чектөөлөрдөн улам жүк ташуу токтотулду

Иран менен Пакистандын чек арасында банктык жана бажылык чектөөлөрдөн улам жүк ташуу токтотулду

24.10.2026
АКШнын Иран экономикасынын кыйрашы тууралуу билдирүүсү чындыкка дал келбейт

АКШнын Иран экономикасынын кыйрашы тууралуу билдирүүсү чындыкка дал келбейт

19.10.2026
Иранда өтүүчү мал чарбачылыгы жана канаттууларды өстүрүү боюнча көргөзмөгө 16 өлкө катышат

Иранда өтүүчү мал чарбачылыгы жана канаттууларды өстүрүү боюнча көргөзмөгө 16 өлкө катышат

15.10.2026
Eurasia Today @eurasiatoday_ru
200 подписчиков

Новости, аналитика и репортажи: Иран, Центральная Азия, Россия. Сложное — просто, важное — интересно.

Подписаться в Telegram
  • Башкы
  • Борбор Азия
  • Дүйнө
  • Илим
  • Коом
  • Маданият
  • Саясат
  • Экономика
  • Дин
  • Спорт
  • Туризм
  • Сүрөт
  • Видео
© 2023 Eurasiatoday.
Бардык укуктар корголгон.
Сайттын эски версиясы

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.

No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.