Eurasiatoday
Шаршемби, 18-Ноябрь, 2026
KG | RU | KZ
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
Eurasiatoday
KG | RU | KZ
No Result
View All Result

Окумуштуулар: Адамзат планета иштеп чыгаргандан көп ресурстарды колдонууда

  • Илим
  • 10.04.2026 12:29

Loading

Австралиялык окумуштуулардын жаңы изилдөөсү көрсөткөндөй, Жер шарындагы калктын саны азыркы ресурстарды керектөө деңгээлинде планета туруктуу камсыздай ала турган чектен ашып кеткен.

Флиндерс университетинен Кори Брэдшоу жетектеген изилдөөчүлөр тобу эки кылымдан ашуун демографиялык маалыматтарды талдап чыгып, адамзат планета калыбына келтире ала турган ресурстардан көбүрөөк пайдаланып жатканын аныкташкан.

Экологияда бул түшүнүк «көтерүмдүүлүк чеги» деп аталат — бул экосистема узак мөөнөттө колдой ала турган бир түрдүн максималдуу саны, ресурстардын жеткиликтүүлүгүн жана алардын калыбына келүү ылдамдыгын эске алуу менен аныкталат. Окумуштуулардын пикиринде, адамзат технологиялардын жардамы менен бул чектерди жасалма түрдө кеңейтүүгө жетишкен, айрыкча казылып алынуучу отундарды кеңири колдонуу аркылуу.

Тема боюнча

Матвиенко орусиялыктарды 35 жашка чейин жок дегенде үч балалуу болууга чакырды

Матвиенко орусиялыктарды 35 жашка чейин жок дегенде үч балалуу болууга чакырды

02.07.2026

Авторлор эки көрсөткүчтү айырмалап карашат. Биринчиси — ачарчылык, оорулар жана согуштар эске алынбаган теориялык максималдуу чек. Экинчиси — калктын туруктуу жашоосун камсыз кылган оптималдуу чек, башкача айтканда, минималдуу жашоо стандарттары сакталган деңгээл.

Изилдөөчүлөрдүн баамында, теориялык максимум болжол менен 12 миллиард адамды түзүшү мүмкүн. Бирок учурдагы керектөө моделинде оптималдуу деңгээл кыйла төмөн — болжол менен 2,5 миллиард. Салыштыруу үчүн: азыркы учурда дүйнөдө 8,3 миллиардга жакын адам жашайт.

Окумуштуулар белгилешкендей, XX кылымдын ортосуна чейин калктын өсүү темпи ылдамдаган, бирок 1960-жылдардан тарта, калктын саны өсүп жатканына карабастан, өсүү ылдамдыгы жайлай баштаган. Азыркы тенденциялар сакталса, калктын эң жогорку чеги 2060–2070-жылдары 11,7–12,4 миллиард адамдын деңгээлинде болушу мүмкүн.

Авторлор азыркы экономикалык модель — тынымсыз өсүүгө багытталган система — жаратылыш ресурстарынын чектелүү экенин эске албай турганын баса белгилешет. Казылып алынуучу отундарды колдонуу маселени убактылуу жеңилдеткени менен, ошол эле учурда климаттын өзгөрүшүн күчөтүп, экосистемаларга болгон басымды арттырат.

Алардын маалыматына ылайык, глобалдык температуранын өсүшү, зыяндуу заттардын чыгышынын көбөйүшү жана экологиялык издин кеңейиши көбүнчө калктын санынын өсүшү менен түшүндүрүлөт, адам башына керектөөнүн көбөйүшүнө караганда.

Окумуштуулар мындай деп эскертүү берүүдө: эгер жерди, сууну, энергияны жана азык-түлүктү пайдалануу ыкмалары өзгөртүлбөсө, миллиарддаган адамдар барган сайын күчөп жаткан туруксуздукка туш болушу мүмкүн. Ошол эле учурда алар кырдаал толук үмүтсүз эмес экенин белгилешет — эл аралык кызматташтык жана керектөөнү азайтуу аркылуу кесепеттерди жеңилдетүүгө болот.

Бирок авторлор өз моделдеринин чектөөлөрүн да моюнга алышат жана бул эсептөөлөр болжолдуу мүнөзгө ээ экенин белгилешет. Мындан тышкары, «көтерүмдүүлүк чеги» маселеси этикалык жагын да камтыйт: ар кайсы өлкөлөрдө керектөө деңгээли жана ресурстарга жетүү мүмкүнчүлүгү кескин айырмаланат, ал эми калктын санын жөнгө салуу боюнча талкуулар көбүнчө социалдык жана саясий тобокелчиликтер менен коштолот.

ПоделитьсяTwitterWhatsApp
Tags: демографиялык кризиспланетадагы калктын көбөйүшүТабият күнү
Подпишитесь и получайте новости первыми​
FACEBOOK
INSTAGRAM
YOUTUBE

Тектеш жаңылыктар

Илон Маск адамзаттын жок болуп кетүү коркунучу тууралуу эскертти

Илон Маск адамзаттын жок болуп кетүү коркунучу тууралуу эскертти

25.08.2026
Матвиенко орусиялыктарды 35 жашка чейин жок дегенде үч балалуу болууга чакырды

Матвиенко орусиялыктарды 35 жашка чейин жок дегенде үч балалуу болууга чакырды

02.07.2026
Asahi: Японияда 2025-жылдын жыйынтыгы боюнча 126 жыл ичиндеги эң төмөнкү төрөлүү көрсөткүчү катталды

Asahi: Японияда 2025-жылдын жыйынтыгы боюнча 126 жыл ичиндеги эң төмөнкү төрөлүү көрсөткүчү катталды

24.12.2025
Түркияда төрөлүү көрсөткүчү 11 жылдан бери үзгүлтүксүз төмөндөп жатат

Түркияда төрөлүү көрсөткүчү 11 жылдан бери үзгүлтүксүз төмөндөп жатат

15.12.2025
«Төрөлүүнүн төмөндөөсү уланууда». Путин россиялыктарды бала төрөөгө шыктандыруу аракети ийгиликсиз болгонун моюнга алды

«Төрөлүүнүн төмөндөөсү уланууда». Путин россиялыктарды бала төрөөгө шыктандыруу аракети ийгиликсиз болгонун моюнга алды

09.12.2025
Россиядагы демографиялык кризис: көйгөйдү чечүүнүн жолу кандай?

Россиядагы демографиялык кризис: көйгөйдү чечүүнүн жолу кандай?

24.09.2025
Күндүн бетинде  өтө чоң тешик пайда болду

Күндүн бетинде  өтө чоң тешик пайда болду

16.08.2025
“Табият күнү”. Ирандыктар табиятка эс алууга жапырт чыккан күн. Сүрөт

“Табият күнү”. Ирандыктар табиятка эс алууга жапырт чыккан күн. Сүрөт

03.04.2025
Өзбекстанда төрөлүү азайды. Мунун себеби эмнеде?

Өзбекстанда төрөлүү азайды. Мунун себеби эмнеде?

29.10.2024

Биздин Facebook


Eurasia Today

Башкы жаңылыктар

Ирандын ТИМ башчысы Омандын султаны менен жолугушту

Ирандын ТИМ башчысы Омандын султаны менен жолугушту

17.11.2026
Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

16.11.2026
Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

13.11.2026
АКШда дизель отунунун запасы 23 жылдагы эң төмөнкү деңгээлге түштү

АКШда дизель отунунун запасы 23 жылдагы эң төмөнкү деңгээлге түштү

13.11.2026
2026-жылы Афганистандын университеттерине бир да кыз кабыл алынган эмес: өлкө аял адистерсиз калуу коркунучунда

2026-жылы Афганистандын университеттерине бир да кыз кабыл алынган эмес: өлкө аял адистерсиз калуу коркунучунда

13.11.2026
Пезешкиан: Американын коркутуу жолу менен дипломатия жүргүзүүгө аракет кылып жатканы — уят көрүнүш

Пезешкиан: Американын коркутуу жолу менен дипломатия жүргүзүүгө аракет кылып жатканы — уят көрүнүш

13.11.2026

Валюталар курсу

Экономика

Евразия өлкөлөрү Ирандын демилгесин колдоду: Исламабадда согушту токтотууга чакырышты

Евразия өлкөлөрү Ирандын демилгесин колдоду: Исламабадда согушту токтотууга чакырышты

17.11.2026
Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

28.10.2026
Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

28.10.2026
Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

27.10.2026
Иран менен Пакистандын чек арасында банктык жана бажылык чектөөлөрдөн улам жүк ташуу токтотулду

Иран менен Пакистандын чек арасында банктык жана бажылык чектөөлөрдөн улам жүк ташуу токтотулду

24.10.2026
АКШнын Иран экономикасынын кыйрашы тууралуу билдирүүсү чындыкка дал келбейт

АКШнын Иран экономикасынын кыйрашы тууралуу билдирүүсү чындыкка дал келбейт

19.10.2026
Eurasia Today @eurasiatoday_ru
214 подписчиков

Новости, аналитика и репортажи: Иран, Центральная Азия, Россия. Сложное — просто, важное — интересно.

Подписаться в Telegram
  • Башкы
  • Борбор Азия
  • Дүйнө
  • Илим
  • Коом
  • Маданият
  • Саясат
  • Экономика
  • Дин
  • Спорт
  • Туризм
  • Сүрөт
  • Видео
© 2023 Eurasiatoday.
Бардык укуктар корголгон.
Сайттын эски версиясы

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.

No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.