Венада жайгашкан эл аралык уюмдардагы Иран Ислам Республикасынын туруктуу өкүлү Реза Наджафи Атомдук энергия боюнча эл аралык агенттиктин (МАГАТЭ) Башкаруучулар кеңешинин кезексиз жыйынында Израилдин Ирандагы жарандык ядролук объектилерине жасаган аскердик чабуулун катуу сынга алды.
Расмий сүйлөөсүндө Наджафи бул аракетти эл аралык укукту, БУУнун Уставын жана МАГАТЭнин негизги принциптерин одоно бузган мамлекеттик терроризмдин айкын мисалы деп атады.
Анын айтымында, Израилдин Ирандын тынчтык максатындагы ядролук программасына тиешелүү инфраструктурага сокку жасашы мыйзамсыз күч колдонуу гана эмес, дүйнөлүк ядролук коопсуздукка түздөн-түз коркунуч туудурат.
Наджафи Израилдин чабуулу МАГАТЭнин туруктуу көзөмөлүндө турган Исфахан жана Фордо шаарларындагы ядролук объекттерге зыян келтириши мүмкүн экенин баса белгиледи.
Анын айтымында, мындай аракеттер кызматкерлердин жана айлана-чөйрөнүн коопсуздугун коркунучка салып гана тим болбостон, атомдук энергиянын тынчтык максатта колдонулушуна кепилдик берген агенттиктин легитимдүүлүгүн жана аброюн да жокко чыгарат.
«Талкалап кетүү доору бүттү»: Иран дүйнөлүк коомчулуктун реакциясын талап кылууда

Наджафи Иран куралдуу кол салууга дуушар болуп жатканда унчукпай тура албай турганын билдирди.
«Талкалап кетүү доору бүттү», — деди ал, Иран БУУ Уставынын 51-беренесине ылайык, өзүн коргоо укугуна ээ экенин эскертти.
Ошондой эле, мындай аракеттер ядролук көзөмөл системасына коркунуч жаратып, дүйнөлүк стабилдүүлүктү бузушу мүмкүн болгон кооптуу прецедент экенин айтты.
Бул жагдайда Иран МАГАТЭнин мүчө мамлекеттерин жана агенттиктин башкы директору Рафаэль Гроссини кырдаалга расмий баа берүүгө жана агенттиктин көзөмөлүндөгү ядролук объекттерди коргоо боюнча шашылыш чараларды көрүүгө чакырды.
«Биз МАГАТЭ жана бүткүл эл аралык коомчулук Израилдин аракеттерин айыптап гана тим болбостон, мындай агрессия актылары кайталанбашы үчүн конкреттүү чараларды көрүшүн талап кылабыз. Анткени бул дүйнөлүк стабилдүүлүккө түздөн-түз коркунуч туудурат», — деди Наджафи.
Эл аралык реакция жана чыңалуунун күчөшү
Наджафин билдирүүсү МАГАТЭнин Башкаруучулар кеңешине кирген бир катар өлкөлөрдүн колдоосун тапты. Кытай, Орусия, Түштүк Африка жана Боливия өкүлдөрү Израилдин аракеттерине тынчсыздануусун билдирип, Ирандын ядролук программасынын тынчтык мүнөзүн сактоо жана МАГАТЭ көзөмөлүндөгү объекттерге карата аскердик аракеттердин күчөшүнө жол бербөө маанилүү экенин белгилешти.
Ал эми АКШ, Улуу Британия жана Франциянын өкүлдөрү Израилди түздөн-түз айыптоодон карманып, бул маселе «регионалдык коопсуздук» маселеси менен байланыштуу экенин жана кошумча иликтөөнү талап кыларын айтышты.
Мындай реакция Иран делегациясынын нааразычылыгын жаратып, алар бул аракетти «эки жүздүүлүктүн» мисалы катары сыпатташты.
Аналитиктер белгилегендей, Израилдин Ирандын ядролук инфраструктурасына сокку жасашы жана бул окуянын МАГАТЭде талкууланышы эл аралык ядролук көзөмөл системасында жаңы чыңалуу чекитин жаратып, эл аралык уюмдардын куралдуу жаңжалдардын аскердик багыт алышын токтото ала турган жөндөмдүүлүгүнө күмөн жаратты.



















