Eurasiatoday
Бейшемби, 19-Ноябрь, 2026
KG | RU | KZ
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
Eurasiatoday
KG | RU | KZ
No Result
View All Result

АКШнын Иранга каршы деңиз блокадасы согуш кылмышы катары бааланууда

  • Дүйнө
  • 12.05.2026 10:33

Loading

Деңиз блокадасы адатта бир өлкөгө каршы багытталат. Бирок АКШ жүргүзүп жаткан учурдагы блокада дүйнөлүк экономикага олуттуу кризис жаратты.

Мындай аракет согуш кылмышы катары каралышы мүмкүн, ошондуктан АКШнын Иранга каршы согуш жүргүзүүгө юридикалык негиздери жок деп айтылууда. Бул кырдаал айрым саясатчылардын Иранда ядролук курал бар деген далилденбеген көз карашына байланыштуу экени белгиленет. Бул тууралуу iran.ru маалымат агенттиги билдирди.

АКШнын деңиз блокадасы үчүнчү жумага кирди. Ошол эле учурда АКШ жана Израиль тарабынан Иранга каршы агрессия убактылуу токтотулган.

Тема боюнча

Иран күчтөрү Ормуз кысыгынын үстүнөн америкалык MQ-1 дронун атып түшүрдү

Иран күчтөрү Ормуз кысыгынын үстүнөн америкалык MQ-1 дронун атып түшүрдү

17.11.2026

Бул блокаданын кесепеттери абдан чоң. АКШ Иранга карата өтө катуу талаптарды коюп жатат. Ормуз кысыгы ачык болгону менен, блокаданын терс таасири дүйнөнүн бардык жеринде — азык-түлүк жана дары-дармек жетишсиздиги түрүндө сезилүүдө.

Бул агрессия башталганына болжол менен 50 күн болду, бирок анын бардык кесепеттери али толук билине элек жана келечекте абдан оор болушу мүмкүн.

Дүйнө жүзүндө экономикалык төмөндөө коркунучу бар. Бул абал COVID-19 пандемиясы же 2008-жылдагы дүйнөлүк каржы кризисине окшош болушу мүмкүн.

АКШ өз аракеттеринин дүйнөгө жана өзүнө тийгизген таасирин түшүнүшү керек.

Азыркы кырдаал өтө түшүнүксүз: согуш да токтогон жок, тынчтык келишими да жок. Айрым аналитиктер Израилге ишеним аз экенин билдиришүүдө.

Итан Левинс аттуу геосаясий журналист АКШнын жана Израилдин аракеттерине ишенбестигин билдирген. Анын айтымында, мурдагы тынчтык сүйлөшүүлөрү да көп учурда жаңы чабуулдар менен аяктаган.

Ормуз кысыгы дүйнөдөгү эң маанилүү нефть жана газ ташуу жолдорунун бири. Ал аркылуу дүйнөлүк мунай соодасынын болжол менен 20%ы өтөт. Азыр Иран бул аймакты көзөмөлдөп, кайсы кемелер өтөрүн өзү чечүүдө.

Айрым маалыматтарга караганда, Кытай, Россия жана башка өлкөлөр бул кырдаалга тынчсызданууда.

Иран айрым танкерлерге өтүүгө уруксат берип, төлөмдү кытай юанында жүргүзүүнү талап кылууда. Бул кадам АКШ долларынан көз карандылыкты азайтууга багытталган.

Гуманитардык кесепеттер

Бул конфликт дүйнөлүк гуманитардык операцияларга да терс таасир тийгизди.

Карл Скау, Бүткүл дүйнөлүк азык-түлүк программасы өкүлү, жеткирүү чынжырлары олуттуу бузулганын белгиледи:

  • Азык-түлүк жеткирүү кыйын болду
  • Жеткирүү убактысы узарды
  • Чыгымдар көбөйдү

Көптөгөн деңиз ташуучулар коопсуздук себептеринен улам Баб-эль-Мандеб кысыгы аркылуу өтүүдөн баш тартып жатышат.

Экономикалык кесепеттер

Мунай баалары кескин өстү, логистика кымбаттады, жеткирүү кечигүүдө.

Негизги жабыркаган тармактар:

  • нефть-химия (нафта)
  • дизель отуну
  • алюминий өндүрүшү

Алюминий боюнча дүйнөлүк тартыштык 4 млн тоннага жетиши мүмкүн — бул акыркы 25 жылдагы эң чоң көрсөткүч.

Энергия ресурстарынын жетишсиздиги дүйнөнүн көп өлкөлөрүнө таасир этти.

АКШдагы кырдаал

Айрым маалыматтарга караганда, АКШнын ракеталык запастары да азайып жатат:

  • Precision Strike Missiles — 45% колдонулган
  • Patriot системасы — ~50%
  • THAAD — жарымынан көбү
  • Аймактагы аскердик чыңалуу

Кувейт АКШга өз аймагын пайдаланууга уруксат берген. Ошондон кийин Иран бул өлкөдөгү америкалык базаларга сокку урган.

Валюта жана нефть кризиси

Дүйнөдө мунай жана доллар жетишсиздиги бир убакта пайда болду. Бул:

карыз рыногунун бузулушуна

кредиттердин азайышына

дефолт коркунучуна алып келди

Бириккен Араб Эмираттары да чыгым тартып, мунайды юань менен сатуу мүмкүнчүлүгүн караштырууда.

Азык-түлүк коопсуздугу

Жер семирткичтердин жетишсиздиги чоң коркунуч жаратууда. Бул дүйнө жүзүндө 30–40 млн адамга таасир этиши мүмкүн.

Эгер саясий чечим кабыл алынбаса, 3–4 айдын ичинде азык-түлүк кризиси келип чыгышы ыктымал.

Жалпы жыйынтык

Бул конфликт аймактык гана эмес, глобалдык көйгөйгө айланды.

Экономика, энергетика, логистика жана азык-түлүк системалары олуттуу басым алдында.

Айрым аналитиктердин айтымында, АКШ президенти Дональд Трамп бул саясатты улантууда, ал эми Биньямин Нетаньяху жетектеген Израиль да активдүү ролду ойноодо.

Ошол эле учурда дипломатиялык аракеттер жүрүп жатат. Эгер сүйлөшүүлөр ийгиликтүү болсо, жаңжал токтошу мүмкүн. Бирок кандай болгон күндө да анын кесепеттери жакынкы жарым жыл ичинде дүйнө жүзүндө сезиле берет.

ПоделитьсяTwitterWhatsApp
Tags: азык-түлүк коопсуздугуИран-АКШ согушуОрмуз кысыгысанкция
Подпишитесь и получайте новости первыми​
FACEBOOK
INSTAGRAM
YOUTUBE

Тектеш жаңылыктар

Иран америкалык аскерлерди Түштүк уюлга чейин сүрүп чыгарат

Иран америкалык аскерлерди Түштүк уюлга чейин сүрүп чыгарат

18.11.2026
Иран күчтөрү Ормуз кысыгынын үстүнөн америкалык MQ-1 дронун атып түшүрдү

Иран күчтөрү Ормуз кысыгынын үстүнөн америкалык MQ-1 дронун атып түшүрдү

17.11.2026
Иран Ормуз кысыгында дагы эки мунай танкери катуу жарылып, өрттөнгөнүн билдирди

Иран Ормуз кысыгында дагы эки мунай танкери катуу жарылып, өрттөнгөнүн билдирди

16.11.2026
Ормуз кысыгынын чыгышында мыйзам бузган дагы бир танкер минага кабылып, жарылды

Ормуз кысыгынын чыгышында мыйзам бузган дагы бир танкер минага кабылып, жарылды

16.11.2026
Иран АКШнын жаңы чабуулуна жооп чектелүү же кыска мөөнөттүү болбой турганын эскертти

Иран АКШнын жаңы чабуулуна жооп чектелүү же кыска мөөнөттүү болбой турганын эскертти

16.11.2026
Америкалык конгрессмен: Иран мурдагыдан да күчтүү болуп калды, АКШ бул согушка катышпашы керек эле

Америкалык конгрессмен: Иран мурдагыдан да күчтүү болуп калды, АКШ бул согушка катышпашы керек эле

13.11.2026
Генерал-майор Резаи: Байытылган ядролук материалдар Ирандан чыгарылбайт

Генерал-майор Резаи: Байытылган ядролук материалдар Ирандан чыгарылбайт

13.11.2026
Иран Ормуз кысыгында АКШнын MQM-170 дронун кармап алганын билдирди. Видео

Иран Ормуз кысыгында АКШнын MQM-170 дронун кармап алганын билдирди. Видео

29.10.2026
Ормуз кысыгындагы кризис Европада газдын баасын рекорддук деңгээлге жеткирди

Ормуз кысыгындагы кризис Европада газдын баасын рекорддук деңгээлге жеткирди

29.10.2026

Биздин Facebook


Eurasia Today

Башкы жаңылыктар

Путин менен Си Цзиньпин Кытайдагы жолугушууда жаңы дүйнөлүк тартип тууралуу билдирүү жасашты

Путин менен Си Цзиньпин Кытайдагы жолугушууда жаңы дүйнөлүк тартип тууралуу билдирүү жасашты

18.11.2026
Иран Бахрейндеги АКШнын радардык системасына үчүнчү жолу дрон менен сокку урду

Иран Бахрейндеги АКШнын радардык системасына үчүнчү жолу дрон менен сокку урду

18.11.2026
АКШ Иранга каршы согушта мөөнөтү өтүп кеткен ок-дарыларды колдонгонун моюндады

АКШ Иранга каршы согушта мөөнөтү өтүп кеткен ок-дарыларды колдонгонун моюндады

18.11.2026
Ирандын ТИМ башчысы Омандын султаны менен жолугушту

Ирандын ТИМ башчысы Омандын султаны менен жолугушту

17.11.2026
Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

16.11.2026
Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

13.11.2026

Валюталар курсу

Экономика

Иран менен Россия Решт — Астара темир жолун куруунун баасын 1,36 млрд еврого макулдашты

Иран менен Россия Решт — Астара темир жолун куруунун баасын 1,36 млрд еврого макулдашты

18.11.2026
ЭВФ Борбор Азия өлкөлөрүнө акча-кредит саясатын катаалдаштырууну сунуштады

ЭВФ Борбор Азия өлкөлөрүнө акча-кредит саясатын катаалдаштырууну сунуштады

18.11.2026
Евразия өлкөлөрү Ирандын демилгесин колдоду: Исламабадда согушту токтотууга чакырышты

Евразия өлкөлөрү Ирандын демилгесин колдоду: Исламабадда согушту токтотууга чакырышты

17.11.2026
Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

28.10.2026
Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

28.10.2026
Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

27.10.2026
Eurasia Today @eurasiatoday_ru
216 подписчиков

Новости, аналитика и репортажи: Иран, Центральная Азия, Россия. Сложное — просто, важное — интересно.

Подписаться в Telegram
  • Башкы
  • Борбор Азия
  • Дүйнө
  • Илим
  • Коом
  • Маданият
  • Саясат
  • Экономика
  • Дин
  • Спорт
  • Туризм
  • Сүрөт
  • Видео
© 2023 Eurasiatoday.
Бардык укуктар корголгон.
Сайттын эски версиясы

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.

No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.