Eurasiatoday
Шаршемби, 18-Ноябрь, 2026
KG | RU | KZ
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
Eurasiatoday
KG | RU | KZ
No Result
View All Result

Эмне үчүн Венесуэланын тагдыры Иран үчүн маанилүү?

  • Аналитика
  • 07.11.2025 12:58

Loading

АКШнын Венесуэлага кол салуусу келечекте Иранга каршы сокку уруунун башталышы болушу мүмкүнбү? Бул суроо Иран коомунда эң көп талкууланып жаткан темалардын бири болуп калды.

Бир караганда, эки өлкө ортосундагы географиялык алыстык, олуттуу экономикалык же аскердик байланыштардын жоктугу жана идеологиялык айырмачылыктар мындай сценарийди реалдуу эмес кылып көрсөтөт. Бирок бул суроо реалисттик ой жүгүртүү жана тарыхый тажрыйба аркылуу пайда болуп жатат.

Бүгүнкү күндө дүйнөдө чоң державалардын атаандаштыгы кайра жанданып, ар бир жергиликтүү кризис глобалдык таймаштын бир бөлүгүнө айланып жатат. Ошондуктан Иран Венесуэладагы окуяларды жөн гана бир өлкөнүн маселеси катары эмес, дүйнөлүк тартиптин өзгөрүүсүнүн бир бөлүгү катары карайт.

Тема боюнча

Ирандын ТИМ башчысы Омандын султаны менен жолугушту

Ирандын ТИМ башчысы Омандын султаны менен жолугушту

17.11.2026

Акыркы жыйырма жыл ичинде Иран менен Венесуэланын мамилелери экономикалык кызыкчылыктан эмес, жалпы тажрыйбадан улам жакындашты. Эки өлкө тең санкциялар, тышкы саясий басым жана бийликти кулатуу аракеттери менен туш болгон. Ушул окшош тагдырлар алардын ортосунда өз ара түшүнүшүүнү жаратты.

Бул окшош тагдырдын тамыры Ирандагы Ислам революциясына чейин эле башталган. Иран эли Венесуэла өзүнүн мунай тармагын улутташтырганын көргөндө, андан шыктанган жана ушундай кадамды өз өлкөсүндө да жасоого умтулган. Бул аракет Тегеран менен Вашингтондун ортосундагы биринчи олуттуу каршылыктын башталышына алып келген.

Тарых көрсөтүп тургандай, дүйнөнүн кайсы бурчунда болбосун чабуул же интервенция башка өлкөлөргө да басым көрсөтүүнүн үлгүсүнө айланышы мүмкүн — айрыкча, эгер ал өлкөлөрдө окшош саясий жана экономикалык шарттар болсо.

Иран жана Венесуэла өз аймактарында антиамерикалык позициядагы ири мамлекеттер, экөө тең дүйнөлүк мунай ресурстарынын олуттуу бөлүгүнө ээ, калкы жана аймагы боюнча ири өлкөлөр. Алардын ийгилиги коңшу аймактарга шыктануу бере алат, ошондуктан бул өлкөлөрдүн тагдыры региондук жана глобалдык мааниге ээ.

Ирандын Венесуэланы колдошу — бул Мадурону колдоо эмес, улуттук эгемендүүлүк принциптерин коргоо. Жакында 12 күндүк согушту башынан өткөргөн Иран бул принципти бузуу эмнеге алып келерин жакшы түшүнөт: жазасыздык эл аралык тартипти кыйратат.

Бул жаңжалдын чыгышын дүйнөлүк системанын жаңы күч блокторуна бөлүнүшүнөн бөлүп кароого болбойт. АКШ дагы деле өзүн эл аралык тартиптин негизги арбитри катары кармап турууга аракет кылууда, ошол эле учурда Кытай менен Россия өз таасирин кеңейтип жатат. Иран да, кичирээк масштабда болсо да, бул процессте өз ордун табууга умтулат.

Мындай шартта ар бир региондук жаңжал — бул таасир чегин аныктоочу сыноо талаасы. Ошондуктан Ирандын Венесуэланын келечеги үчүн тынчсыздануусу толук негиздүү.

Бирок, АКШнын Венесуэлага кол салуусу сөзсүз түрдө Вашингтон менен Тегеранды согушка алып келет деп айтууга болбойт. Себеби Ирандын аймактагы абалы жана коргонуу мүмкүнчүлүгү Венесуэладан таптакыр башкача. Бирок бул кырдаал сабак болчу мисал катары каралышы мүмкүн. Эгер АКШ башка өлкөгө аскердик операция жүргүзүп, бул үчүн олуттуу саясий чыгым тартпаса, анда мындай кийлигишүүлөр дүйнөнүн башка бурчтарында да «мыйзамдуу» көрүнүш катары кабыл алынышы мүмкүн.

Дагы бир суроо — эгер АКШ Венесуэлага кол салса, Иран кандай жооп кайтарат?
Тегерандын мындай кырдаалда реалдуу аскерий же экономикалык жардам көрсөтүү мүмкүнчүлүгү жок, анткени өлкө географиялык жактан өтө алыста жайгашкан. Ошондуктан, эгер жаңжал тутанса, Иран, балким, саясий жана дипломатиялык колдоо менен чектелет — интервенцияны айыптап, эл аралык уюмдар аркылуу реакция билдирет жана, мүмкүн, чектелген гуманитардык же техникалык жардам сунуш кылат.

Иран үчүн Венесуэла — бул аракет эмес, ой жүгүртүү талаасы. Бул кризис дүйнөнүн өз ара байланышкан доорунда элдердин тагдыры мурдагыдан да катуу чырмалышканын эскертет. Ирандын реакциясы идеология же АКШга каршы кастык эмес, тескерисинче, глобалдык өзгөрүүлөрдү түшүнүүгө жана алардагы тең салмактуулукту табууга болгон аракет болот — сактык менен тилектештиктин, реализм менен боорукердиктин ортосунда.

Саясий системалар дүйнөнү түшүнүүнүн туруктуу моделдерине ээ эмес. Алардын көпчүлүк түшүнүгү башка өлкөлөрдүн тажрыйбасын байкоо аркылуу калыптанат. Ошондуктан, эгер кимдир бирөө АКШнын Венесуэлага кол салуусуна Иран кандайча жооп берерин алдын ала айтууга аракет кылса, анда чыныгы жооп согуш маалында эмес, андан кийин — стратегиянын өзгөрүшүндө көрүнөт.

Элахе Тахмасеби

ПоделитьсяTwitterWhatsApp
Tags: АКШВенесуэлаиран
Подпишитесь и получайте новости первыми​
FACEBOOK
INSTAGRAM
YOUTUBE

Тектеш жаңылыктар

АКШ Жакынкы Чыгышта бункерлерди курат

АКШ Жакынкы Чыгышта бункерлерди курат

17.11.2026
Ирандын ТИМ башчысы Омандын султаны менен жолугушту

Ирандын ТИМ башчысы Омандын султаны менен жолугушту

17.11.2026
Израиль маалыматтык өнөктүктүн жардамы менен Иранга каршы психологиялык согуш жүргүзүүдө

Израиль маалыматтык өнөктүктүн жардамы менен Иранга каршы психологиялык согуш жүргүзүүдө

17.11.2026
Соттук-медициналык эксперт: Джеффри Эпштейн өлтүрүлгөн

Соттук-медициналык эксперт: Джеффри Эпштейн өлтүрүлгөн

17.11.2026
Изилдөө: Трампты колдогон шайлоочулардын 35%ы АКШдагы аралык шайлоого катышкан эмес

Изилдөө: Трампты колдогон шайлоочулардын 35%ы АКШдагы аралык шайлоого катышкан эмес

17.11.2026
Кытай, Иран жана Борбор Азиянын кургактагы мейкиндиги

Кытай, Иран жана Борбор Азиянын кургактагы мейкиндиги

17.11.2026
Иран күчтөрү Ормуз кысыгынын үстүнөн америкалык MQ-1 дронун атып түшүрдү

Иран күчтөрү Ормуз кысыгынын үстүнөн америкалык MQ-1 дронун атып түшүрдү

17.11.2026
Евразия өлкөлөрү Ирандын демилгесин колдоду: Исламабадда согушту токтотууга чакырышты

Евразия өлкөлөрү Ирандын демилгесин колдоду: Исламабадда согушту токтотууга чакырышты

17.11.2026
Аракчинин АКШнын коргоо министринин дарегине айткан шылдыңы: Тарыхтан сабак алгыла!

Аракчинин АКШнын коргоо министринин дарегине айткан шылдыңы: Тарыхтан сабак алгыла!

17.11.2026

Биздин Facebook


Eurasia Today

Башкы жаңылыктар

Ирандын ТИМ башчысы Омандын султаны менен жолугушту

Ирандын ТИМ башчысы Омандын султаны менен жолугушту

17.11.2026
Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

16.11.2026
Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

13.11.2026
АКШда дизель отунунун запасы 23 жылдагы эң төмөнкү деңгээлге түштү

АКШда дизель отунунун запасы 23 жылдагы эң төмөнкү деңгээлге түштү

13.11.2026
2026-жылы Афганистандын университеттерине бир да кыз кабыл алынган эмес: өлкө аял адистерсиз калуу коркунучунда

2026-жылы Афганистандын университеттерине бир да кыз кабыл алынган эмес: өлкө аял адистерсиз калуу коркунучунда

13.11.2026
Пезешкиан: Американын коркутуу жолу менен дипломатия жүргүзүүгө аракет кылып жатканы — уят көрүнүш

Пезешкиан: Американын коркутуу жолу менен дипломатия жүргүзүүгө аракет кылып жатканы — уят көрүнүш

13.11.2026

Валюталар курсу

Экономика

Евразия өлкөлөрү Ирандын демилгесин колдоду: Исламабадда согушту токтотууга чакырышты

Евразия өлкөлөрү Ирандын демилгесин колдоду: Исламабадда согушту токтотууга чакырышты

17.11.2026
Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

28.10.2026
Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

28.10.2026
Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

27.10.2026
Иран менен Пакистандын чек арасында банктык жана бажылык чектөөлөрдөн улам жүк ташуу токтотулду

Иран менен Пакистандын чек арасында банктык жана бажылык чектөөлөрдөн улам жүк ташуу токтотулду

24.10.2026
АКШнын Иран экономикасынын кыйрашы тууралуу билдирүүсү чындыкка дал келбейт

АКШнын Иран экономикасынын кыйрашы тууралуу билдирүүсү чындыкка дал келбейт

19.10.2026
Eurasia Today @eurasiatoday_ru
214 подписчиков

Новости, аналитика и репортажи: Иран, Центральная Азия, Россия. Сложное — просто, важное — интересно.

Подписаться в Telegram
  • Башкы
  • Борбор Азия
  • Дүйнө
  • Илим
  • Коом
  • Маданият
  • Саясат
  • Экономика
  • Дин
  • Спорт
  • Туризм
  • Сүрөт
  • Видео
© 2023 Eurasiatoday.
Бардык укуктар корголгон.
Сайттын эски версиясы

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.

No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.