Таиланддын премьер-министри Анутхин Чанвиракун жана Камбоджанын өкмөт башчысы Хун Манет АКШ президенти Дональд Трамптын катышуусунда Түштүк-Чыгыш Азия мамлекеттеринин ассоциациясынын (АСЕАН) саммитинин алкагында “тынчтык келишимине” кол коюшту. Бул тууралуу ТАСС агенттиги билдирди.
Биргелешкен декларация
Таиланддын Тышкы иштер министрлигинин маалымат жана басма сөз бөлүмүнүн башчысы Никондет Пхалангкун билдиргендей, бул документ расмий тынчтык келишими эмес, бирок конфликтти тынчтык жолу менен жөнгө салуунун негизин түзүүчү биргелешкен декларация болуп саналат.
Кол коюу алдында Дональд Трамп мындай деди:
“Бул улуу тынчтык келишими, көптөр ишке ашпай турган иш деп эсептеген, миллиондогон адамдардын өмүрүн сактап калат.”
Ал ошондой эле Малайзияны кошкондо бир катар Азия өлкөлөрү ок атышууну токтотуунун аткарылышын көзөмөлдөөрүн билдирди. Трамптын айтымында, келишимдин алкагында 18 камбоджалык аскер туткунун бошотуу тууралуу да макулдашуу болгон.
Пхалангкундун маалыматына караганда, тараптар мурда Таиланд үчүн артыкчылыктуу болгон төрт багытта прогресске жетишкен:
-
оор куралдарды артка алуу,
-
миналарды тазалоо,
-
эл аралык кылмыштуулукка каршы күрөшүү,
-
чек ара аймактарын башкаруу, айрыкча Бан-Нонг-Чан жана Бан-Нонг-Яа-Кеу райондорунда.
Конфликттин тарыхы
Таиланд менен Камбоджанын ортосундагы куралдуу кагылышуулар 24-июлда Оддар-Миенчей провинциясынын талаштуу чек ара зонасында болгон. 28-июлда Малайзиянын премьер-министри Анвар Ибрагим Куала-Лумпурда өткөн сүйлөшүүлөрдүн жыйынтыгында эки өлкө ок атышууну токтотууга макулдашканын жарыялаган. Бирок андан кийин да айрым инциденттер болгон.
Бан-Нонг-Чан айылынын курамында Камбоджанын бир нече конуштары бар. 1979-жылдагы Кампучия–Вьетнам жаңжалы маалында бул жерде 13 миңге жакын качкын жашаган. Конфликт бүткөн соң алардын айрымдары ошол жакта калып, Таиланд өкмөтү алардын интеграциясын колдогон. Кийинчерээк Камбоджа бул аймакка өз укугун билдирген.
Мурунку чыңалуу учурлары
Эки өлкө ортосундагы акыркы олуттуу чыңалуу 2008-жылы болгон. 9-июлда ЮНЕСКО Камбоджанын өтүнүчү менен байыркы Преах Вихеар индуисттик ибадатканасын Бүткүл дүйнөлүк мурастар тизмесине киргизген. Таиланд бул чечимге каршы чыгып, чек аранын демаркациясы жүргүзүлбөгөнүн билдирген.
Бул окуядан кийин эки тарап чек арага аскерлерди жайгаштырып, курал колдонууга чейин барышкан. Натыйжада эки камбоджалык аскер каза болуп, он таиланддык жоокер туткунга алынган. Абал нормалдашуу үчүн бир нече ай талап кылынган.
Мындай чыңалуу буга чейин да болгон. 2003-жылы белгилүү таиланддык актрисанын “Ангкор-Ват ибадатканасы башында Таиландга таандык болчу” деген сөзү Камбоджада антитаиланддык башаламандыктарга жана элчиликтерге чабуулдарга алып келген.
АСЕАН саммити
АСЕАНдын 47-саммити 26–28-октябрда Малайзияда өтүүдө. Саммиттин күн тартибине төмөнкү маселелер кирген:
-
Мьянмадагы ички жаңжал,
-
Эл аралык деңиз талаштарынын күчөшү,
-
АКШнын соода тарифтерин жогорулатуу менен байланышкан экономикалык кесепеттерди талкуулоо.



















