Өзбекстанда акыркы бир жумада уй этинин минималдуу дүң баасы 7 пайызга жогорулады. Бул жеткирүү чынжырындагы үзгүлтүктөргө байланыштуу болушу мүмкүн. Айрыкча Россиянын айрым аймактарында ири мүйүздүү малдын арасында кооптуу инфекциялар тараган. Натыйжада Казакстандын өкмөтү бул өлкөдөн тирүү малды, эт продукциясын, ошондой эле термикалык иштетүүдөн өтпөгөн тоюттарды жана кошумчаларды импорттоого жана транзитке тыюу салды. Мындан тышкары, Кабул менен расмий Исламабаддын ортосундагы чыңалуунун фонунда Пакистандан Афганистан аркылуу эт жеткирүүдө да көйгөйлөр жаралган болушу мүмкүн.
Акыркы жылдары Өзбекстанда эт жана эт азыктарынын кымбатташы калктын күнүмдүк чыгымдарына олуттуу таасир этүүдө. Айрыкча уй этинин баасынын тез-тез өзгөрүшү керектөөчүлүк маселелер менен катар азык-түлүк коопсуздугу, инфляция жана агрардык саясаттын натыйжалуулугу боюнча суроолорду жаратат.
Акыркы апталарда баалар кайра туруксуз боло баштады. Экономика жана финансы министрлигинин маалыматына ылайык, 17-мартта «Эски Жува» базарында 1 кг уй этинин минималдуу дүң баасы 70 миң сум, максималдуу баасы 105 миң сум болгон. 24-мартка карата минималдуу баа 75 миң сумга, максималдуу баа 108 миң сумга жеткен. Башкача айтканда, бир жуманын ичинде минималдуу баа 7 пайызга, максималдуу баа 2,8 пайызга өскөн.
Россиядагы мал оорулары
Россиянын айрым аймактарында — Новосибирск облусунда, Алтай крайында жана Түндүк Кавказда — ири мүйүздүү малдын арасында кутурма жана пастереллёз сыяктуу кооптуу оорулар тараган. Натыйжада оорулуу жаныбарлар массалык түрдө обочолонуп, жок кылынууда. Айрым аймактарда карантин киргизилип, сүт жана эт сатууга тыюу салынган, кирип-чыгуу чектелген.
Бул кырдаалга байланыштуу Казакстан инфекциянын жайылышын алдын алуу үчүн катуу чараларды көрө баштады. 2026-жылдын февралынан тарта киргизилген чектөөлөр 19-мартта дагы күчөтүлдү. Айрыкча Россиянын эпизоотиялык жактан кооптуу аймактарынан тирүү малды, этти жана иштетилбеген тоюттарды импорттоого жана транзитке убактылуу тыюу салынды.
Негизги транспорттук маршруттун жабылышы Борбор Азиядагы логистикага таасир этүүдө. Россиядан кургак жол аркылуу келген мал, чийки зат жана тоют агымдарынын токтошу ички сунушту азайтып, эт баасына басым жаратты.
Кыргызстан да эпизоотиялык абал начарлагандан кийин кошумча ветеринардык-санитардык чараларды киргизди. Өлкөгө мал киргизүү көзөмөлү күчөтүлдү. Өзбекстан бул багытта кандай чараларды көрүп жатканы тууралуу так маалымат жок.
Эт өндүрүшү жана импорт
Расмий маалыматтарга ылайык, 2025-жылы Өзбекстанда тирүү салмак менен 2 млн 987 миң тонна эт өндүрүлгөн. Бул өткөн жылга салыштырмалуу 1,5 пайызга көп. Ал эми 2024-жылы 2 млн 942 миң тонна (+3,9%), 2023-жылы 2 млн 833 миң тонна (+3,9%), 2022-жылы 2 млн 726 миң тонна (+3,4%) болгон.
Ошол эле учурда импорт көлөмү жылдан жылга өсүүдө. Бажы комитетинин маалыматына ылайык, 2026-жылдын январь–февраль айларында Өзбекстан 156,9 млн долларга эт жана эт азыктарын импорттогон. Анын ичинен 120,9 млн доллар (болжол менен 25,8 миң тонна) уй этине туура келген.
2025-жылдын ушул эле мезгилине салыштырмалуу импорт көлөмү 49 пайызга, ал эми акчалай көлөмү 80,5 пайызга өскөн. Импорттолгон уй этинин орточо баасы 1 кг үчүн 4,67 долларды түзгөн (өткөн жылы — 3,94 доллар).
Март айында импорттун өсүшү жайлап, баалар дагы жогорулашы мүмкүн. Бул Россия жана Беларусь тараптан жеткирүүлөрдүн кыскарышы, ошондой эле транспорттук коридорлордун жабылышы менен байланыштуу. Мындан тышкары, Афганистан аркылуу Пакистандан эт жеткирүүдө да кыйынчылыктар жаралган болушу мүмкүн.
Маалымат үчүн: Өзбекстанда импорттолгон этке бажы алымы нөлдүк ставка менен алынат.
2025-жылы сөөксүз уй эти 25 пайызга, сөөктүү уй эти 23,9 пайызга, кой эти 26,8 пайызга кымбаттаган.
Эгер Статистика агенттигинин расмий маалыматтарына кайрылсак, акыркы жылдары сөөктүү уй этинин баасы төмөнкүдөй өсүштү көрсөткөн:
2017-жыл — 35,9 пайыз (жалпы инфляция — 14,4 пайыз);
2018-жыл — 26,9 пайыз (жалпы инфляция — 14,3 пайыз);
2019-жыл — 26,6 пайыз (жалпы инфляция — 15,2 пайыз);
2020-жыл — 21,1 пайыз (жалпы инфляция — 11,1 пайыз);
2021-жыл — 10,4 пайыз (жалпы инфляция — 9,98 пайыз);
2022-жыл — 9,8 пайыз (жалпы инфляция — 12,3 пайыз);
2023-жыл — 9,3 пайыз (жалпы инфляция — 8,8 пайыз);
2024-жыл — 13,3 пайыз (жалпы инфляция — 9,8 пайыз).
Баанын өсүшүнүн негизги себептери
Акыркы жылдары эттин баасынын өсүшүнө бир нече фактор таасир эткен:
Биринчиден, малга тоют өстүрүү үчүн бөлүнгөн жерлер мал санына туура келбейт. Мурдагы жайыттар айдоо жерлерине айланып, жайыттар азайып жатат. Бул мал чарбасын өнүктүрүүнү кыйындатууда.
Жайыттагы мал чарбачылыгынын чыгымы сарайда багууга караганда төмөн болот жана бул бааны кармап туруучу негизги фактор. Бирок климаттын өзгөрүшү жана суу тартыштыгы жайыттарды дагы азайтууда. Ошондой эле бадалдарды отун үчүн кыйуу да жайыт кризисин күчөттү.
Жайыттардын кыскарышы ресурстарды ашыкча пайдаланууга алып келип, өсүмдүктөрдүн табигый өсүш процесстерин жайлатууда.
Ошондуктан бааларды турукташтыруу жана сунушту көбөйтүү үчүн биринчи кезекте ушул системалык маселени чечүү зарыл. Айрым өлкөлөрдө жайыттарды жакшыртуу үчүн жыл сайын чөптөрдүн үрөнүн себүү практикасы колдонулат.
Экинчиден, эттин көп бөлүгү калктын жеке чарбаларында өндүрүлөт. Мал семиртип сатуу үчүн кошумча чыгымдар талап кылынат. Тоюттун (шрот, жмых) баасынын туруксуздугу, тоют өстүрүүгө жердин жетишсиздиги жана айрым өсүмдүктөрдү өстүрүүгө болгон чектөөлөр мал багуунун чыгымын көбөйтүүдө.
Даярдаган: Вадим Султанов


















