Eurasiatoday
Шейшемби, 17-Ноябрь, 2026
KG | RU | KZ
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
Eurasiatoday
KG | RU | KZ
No Result
View All Result

Украинанын Иранга каршы “ыплас иши”: ким үчүн?

  • Аналитика
  • 28.07.2026 12:04

Loading

Өткөн дем алыш күндөрү Украина Каспий деңизинин эгемендүү сууларында Ирандын жарандык соода кемесине түз аскердик сокку уруу менен эл аралык деңиз укугун одоно жана этиятсыздык менен бузду. Бул кылмыштуу аракет соода кемесинде жарылууга алып келип, бир ирандык моряк каза болуп, дагы бири оор жаракат алды.

Мындай мыйзамсыз соккудан кийин Ирандын тышкы иштер министри Аббас Аракчи Европа Биримдигинин тышкы иштер министри Кая Каллас менен телефон аркылуу сүйлөшүү өткөрүп, жогорку деңгээлдеги шашылыш дипломатиялык байланыштарды баштады. Талкуу учурунда ирандык жогорку даражалуу дипломат украин аскерлеринин жарандык инфраструктурага жасаган соккуларын катуу айыптап, БУУнун Коопсуздук Кеңешин, Европа Биримдигин жана жалпы эл аралык коомчулукту Киевдин агрессиясын бир беткей айыптоого чакырды. Ал бул сокку уруунун күнөөкөрлөрү, козгоочулары жана чет элдик колдоочулары толук жоопкерчиликке тартылышы керек деп талап кылды.

Жекшемби күнү кечинде Аракчи Украинанын президенти Владимир Зеленскийди түздөн-түз айыптап, кескин сынга алды. Ал: «Зеленский ирандык соода кемесине кол салып, бир морякты өлтүрдү. Бул БУУнун Уставын одоно бузуу болуп саналат, ал Израилдин өтүнүчү менен Европаны согушка тартуу үчүн жасалган», – деди. Европа Биримдигинин тышкы иштер жана коопсуздук саясаты боюнча жогорку өкүлү Каллас жана Россиянын тышкы иштер министри Лавров менен болгон сүйлөшүүлөрдүн жүрүшүндө ал Киевдеги мите курттардын аракеттери ЖООПСУЗ КАЛТЫРУУ БОЛБОСТУГУН ачык айтты.

Тема боюнча

NYT: АКШда орус газын Европага жеткирүүнү кайра жандандыруу сунушталды

NYT: АКШда орус газын Европага жеткирүүнү кайра жандандыруу сунушталды

19.10.2026

Ошол эле учурда Ирандын Тышкы иштер министрлиги Украинанын убактылуу ишенимдүү өкүлүн чакырды. Министрлик Киевдин душмандык аракеттерине расмий түрдө нааразычылык билдирип, иран жарандарынын өмүрүнө, мүлкүнө жана соода жолдоруна кол салуулар жоопсуз калбай турганын ачык билдирди.

Душмандык билдирүүлөр жана израилдик координация

Окуянын олуттуулугун Израилдеги Украинанын элчиси Евгений Корнийчуктун чабуулду ачык тастыктаганы ого бетер күчөтөт. Корнийчук коомдук билдирүүсүндө ирандык кеме Иранга бара жаткан аскердик компоненттерди жана дрон жабдууларын ташып бара жатканын айтып, жарандык кемени “мыйзамдуу аскердик бута” катары көрсөтүүгө аракет кылып, андан ары сокку уруу менен коркуткан.

Иран бул жалган дооматтарды кескин түрдө четке какты. Жарандык жүк ташуучу кемени аскердик бута катары көрсөтүү – бул эл аралык деңиз укугун мыйзамсыз бузууну актоо үчүн иштелип чыккан алдын ала айтууга боло турган пропагандалык маневр. Андан тышкары, Украинанын расмий ырастоосу Тель-Авивдеги элчиси аркылуу жасалгандыгы Киев менен Израилдин ортосунда терең ыкчам жана саясий координацияны ачык көрсөтүп турат.

Эл аралык укукту бузуу

Ирандын Тышкы иштер министрлиги расмий билдирүүсүндө соккуну Бириккен Улуттар Уюмунун Уставынын 2-беренесинин 4-пунктунун түздөн-түз бузулушу катары баалады, анда кайсы бир мамлекеттин аймактык бүтүндүгүнө же саясий көз карандысыздыгына каршы күч колдонуу коркунучу же күч колдонууга катуу тыюу салынат. “Каспий деңизинде коргонуусуз ирандык коммерциялык кемеге кол салуу менен Украина режими туруксуздукту жайылтууга жана аймактык коопсуздукту бузууга коркунучтуу түрдө умтулуп, эл аралык деңгээлде олуттуу мыйзамсыз аракет жасады. Дүйнөлүк туруктуулукка чын жүрөктөн берилген ар бир эл аралык актёр бул этиятсыз авантюризмге каршы жоопкерчиликтүү позицияны ээлеши керек”.

Министрлик Иран Россия менен Украинанын ортосундагы жаңжалга эч качан кийлигишпегенин бекем билдирип, Киевдин негизсиз душмандыкка шылтоо катары негизсиз негиздемелерин четке какты. Иран эл аралык укуктун негизги принциптерине, атап айтканда, өзүн-өзү коргоо укугуна ылайык, Ислам Республикасы өзүнүн улуттук коопсуздугун, деңиз соодасын жана эгемендүү кызыкчылыктарын коргоо үчүн бардык зарыл чараларды көрөрүн баса белгиледи.

Каспий деңизиндеги чабуул Ирандын соода жолдоруна, анын ичинде деңиз блокадасына жана Перс булуңундагы жана Ормуз деңизиндеги Ирандын түштүк жээгиндеги АКШнын акыркы аскердик аракеттерине кысым көрсөтүү менен дал келди. Ирандын түндүк деңиз чек арасында себепсиз фронт ачуу менен Киев Тегерандын маанилүү соода тармактарына кошумча экономикалык жана аскердик кысым көрсөтүүгө аракет кылып жатат. Кол салууну Зеленский өзү да ачык мойнуна алды, ал социалдык медиада Каспий деңизине узак аралыкка сокку уруп, деңиз кемелерин бутага алганына мактанды. Андан тышкары, Киевдин аймакка карата душмандык саясаты кеңейди: Украина Перс булуңундагы чет элдик аскердик базаларды өзүнүн аскердик топторуна  дрон кармоочу аппараттар жана чалгындоо колдоосун сунуштап жатат.

Куурчак мамлекетти ачыкка чыгаруу

Украинанын Каспий деңизиндеги кооптуу чабуулунун себептерин толук түшүнүү үчүн, өлкөнүн абалын калыптандырган геосаясий динамиканы бир нече негизги аспектилерден карап чыгуу зарыл.

Биринчиден, Украинада стратегиялык автономия жок. Ал үч ири тышкы державанын: АКШнын, Европа Биримдигинин жана Израилдин түздөн-түз таасири, стратегиялык жетекчилиги жана үстөмдүгү астында. Бул кутум “жамандыктын үч бурчтугун” түзөт. Бул кутум Германиянын канцлери Фридрих Мерц июнь айында Израил режими Иранга каршы бүтүндөй Батыш коалициясы үчүн жөн гана “ыплас ишти” жасап жатканын ачык жарыялаганда, ошону менен Батыш өлкөлөрү өздөрүнүн жалпы геосаясий күн тартибин алга жылдыруу үчүн мыйзамсыз агрессияны аутсорсингге кантип ачыктан-ачык үндөп жатканын көрсөткөндө айкын болду. Киев Каспий деңизинде өз алдынча сокку урган болушу күмөн. Бул үч топтун жок дегенде бирине таандык чалгындоо агенттиктери, шексиз, пландаштырууга катышкан, бутага алуу үчүн спутниктик координаттарды берген жана соккуга Иранга бир нече фронттордо кысым көрсөтүүгө уруксат берген.

Экинчиден, бул агрессиянын негизги себептерине келсек, Украина демөөрчүлөрүнөн кошумча аскердик жана каржылык жардам алуу боюнча сүйлөшүүлөрдү жүргүзүүгө аракет кылып жатат. Киев Каспий деңизине чейин операцияларынын географиясын кеңейтүү жана жаңы аймактык чыңалууну жаратуу менен көңүл бурууга, жаңы коркунуч матрицаларын түзүүгө жана каржылык жана аскердик жардамды көбөйтүүнү талап кылууга умтулат.

Үчүнчүдөн, Украина өзүнүн коопсуздук аппаратын түздөн-түз АКШнын аскердик-өнөр жай комплексине байланыштырууга активдүү аракет кылып жатат. Ирандын кызыкчылыктарына каршы туруу – бул Вашингтондун жагынуу жана Перс булуңундагы Иранга карата Американын душмандыгына кошулуу үчүн эсептелген аракет. Бул агрессивдүү тышкы саясаттын бир бөлүгү катары Украина 28-февралда Иранга каршы АКШ менен Израилдин согушу башталгандан бери аймактагы бир нече араб мамлекеттери менен кызматташуу үчүн атайын персоналды жана топторду жайгаштырды.

Иран өзүнүн соода флотуна каршы мамлекеттик каракчылыктын жана терроризмдин бул актысынын жазасыз калышына жол бере албайт жана шарт түзбөйт. Киев Ирандын эгемендүүлүгүн  себепсиз бузгандыгы үчүн чоң бааны төлөшү керек жана төлөйт. Ирандын чечкиндүү жообунун убактысы, орду жана мүнөзү өлкөнүн аскердик жана дипломатиялык жетекчилигинин кароосунда калат жана эл аралык коомчулук Киевдин этиятсыз авантюризминин кесепеттерине даяр болушу керек.

ПоделитьсяTwitterWhatsApp
Tags: иран-украина тирешиКаспий деңизиКиевУкраина
Подпишитесь и получайте новости первыми​
FACEBOOK
INSTAGRAM
YOUTUBE

Тектеш жаңылыктар

Орусиялык эксперт: Каспий деңизине чектеш мамлекеттер АКШнын бул аймактын иштерине кийлигишүүсүнө жол бербеши керек

Орусиялык эксперт: Каспий деңизине чектеш мамлекеттер АКШнын бул аймактын иштерине кийлигишүүсүнө жол бербеши керек

13.11.2026
NYT: АКШда орус газын Европага жеткирүүнү кайра жандандыруу сунушталды

NYT: АКШда орус газын Европага жеткирүүнү кайра жандандыруу сунушталды

19.10.2026
Трамп Зеленскийди Starlink аркылуу жазалап жатабы?

Трамп Зеленскийди Starlink аркылуу жазалап жатабы?

14.10.2026
Трамптын командасы Украинага өзүнүн  шартын койду

Трамптын командасы Украинага өзүнүн  шартын койду

14.10.2026
Эр-Рияд менен Киевдин орток көйгөйү: АКШ союздаштарын коргоого даярбы?

Эр-Рияд менен Киевдин орток көйгөйү: АКШ союздаштарын коргоого даярбы?

12.10.2026
Түштүк Корея Украинадан Түндүк Кореянын туткундалган аскерлери тууралуу маалыматты ачыкка чыгарганы үчүн кечирим суроону талап кылды

Түштүк Корея Украинадан Түндүк Кореянын туткундалган аскерлери тууралуу маалыматты ачыкка чыгарганы үчүн кечирим суроону талап кылды

02.10.2026
Каспийдеги аскер кызматкерлери зарыл болгон жабдуулар менен камсыздалган эмес — Казакстандын президенти

Каспийдеги аскер кызматкерлери зарыл болгон жабдуулар менен камсыздалган эмес — Казакстандын президенти

28.09.2026
Казакстан аза күтүүдө: машыгуу учурунда деңизге чөгүп каза болгон аскерлердин саны 14кө жетти

Казакстан аза күтүүдө: машыгуу учурунда деңизге чөгүп каза болгон аскерлердин саны 14кө жетти

25.09.2026
FT: Вэнс Зеленскийден Каспий куур консорциумунун объекттерине чабуулдарды токтотууну жеке талап кылган

FT: Вэнс Зеленскийден Каспий куур консорциумунун объекттерине чабуулдарды токтотууну жеке талап кылган

12.08.2026

Биздин Facebook


Eurasia Today

Башкы жаңылыктар

Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

16.11.2026
Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

13.11.2026
АКШда дизель отунунун запасы 23 жылдагы эң төмөнкү деңгээлге түштү

АКШда дизель отунунун запасы 23 жылдагы эң төмөнкү деңгээлге түштү

13.11.2026
2026-жылы Афганистандын университеттерине бир да кыз кабыл алынган эмес: өлкө аял адистерсиз калуу коркунучунда

2026-жылы Афганистандын университеттерине бир да кыз кабыл алынган эмес: өлкө аял адистерсиз калуу коркунучунда

13.11.2026
Пезешкиан: Американын коркутуу жолу менен дипломатия жүргүзүүгө аракет кылып жатканы — уят көрүнүш

Пезешкиан: Американын коркутуу жолу менен дипломатия жүргүзүүгө аракет кылып жатканы — уят көрүнүш

13.11.2026
Иран Ормуз кысыгында АКШнын MQM-170 дронун кармап алганын билдирди. Видео

Иран Ормуз кысыгында АКШнын MQM-170 дронун кармап алганын билдирди. Видео

29.10.2026

Валюталар курсу

Экономика

Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

28.10.2026
Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

28.10.2026
Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

27.10.2026
Иран менен Пакистандын чек арасында банктык жана бажылык чектөөлөрдөн улам жүк ташуу токтотулду

Иран менен Пакистандын чек арасында банктык жана бажылык чектөөлөрдөн улам жүк ташуу токтотулду

24.10.2026
АКШнын Иран экономикасынын кыйрашы тууралуу билдирүүсү чындыкка дал келбейт

АКШнын Иран экономикасынын кыйрашы тууралуу билдирүүсү чындыкка дал келбейт

19.10.2026
Иранда өтүүчү мал чарбачылыгы жана канаттууларды өстүрүү боюнча көргөзмөгө 16 өлкө катышат

Иранда өтүүчү мал чарбачылыгы жана канаттууларды өстүрүү боюнча көргөзмөгө 16 өлкө катышат

15.10.2026
Eurasia Today @eurasiatoday_ru
212 подписчиков

Новости, аналитика и репортажи: Иран, Центральная Азия, Россия. Сложное — просто, важное — интересно.

Подписаться в Telegram
  • Башкы
  • Борбор Азия
  • Дүйнө
  • Илим
  • Коом
  • Маданият
  • Саясат
  • Экономика
  • Дин
  • Спорт
  • Туризм
  • Сүрөт
  • Видео
© 2023 Eurasiatoday.
Бардык укуктар корголгон.
Сайттын эски версиясы

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.

No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.