Eurasiatoday
Шаршемби, 18-Ноябрь, 2026
KG | RU | KZ
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
Eurasiatoday
KG | RU | KZ
No Result
View All Result

Эрдоган Күрдистан Эмгекчи партиясын кантип куралсыздандырды?

  • Аналитика
  • 17.07.2025 10:04

Loading

Түркиянын президенти Режеп Тайип Эрдоган өткөн жумада башталган Күрдистан Эмгекчи партиясынын (КЭП) курал тапшыруу процессин бүтүндөй улуттун жеңиши катары сунуштап жатат.

Түркия бийлиги дээрлик 50 жыл бою куралдуу күрөш жүргүзүп келген КЭПнын таркатылышы боюнча маанилүү этап башталды. 11-июлда Ирактын Сулеймания шаарында партия мүчөлөрү алгачкы ирет куралдарын тапшырды. Ал эми 14-июлда, уюмдун толук куралсыздануу мөөнөтү белгилүү болду – бул сентябрга чейин аяктайт. Процессти Түркиянын Улуттук чалгындоо уюму (MIT) көзөмөлдөйт.

Yeni Şafak гезитинин маалыматына ылайык, КЭП жоочуларынын курал тапшыруу этабы маалымат каражаттарында чагылдырылбайт. Курал атайын белгиленген жерлерде – Ирактын түндүк аймактарында өткөрүлүп берилет. КЭП жетекчилигине Түркия менен чектеш Ирак жана Сирия аймактарында жүрүүгө тыюу салынат. Алар үчүнчү өлкөлөргө кете алышат, бирок көп сандап бир жерде жайгашууга уруксат берилбейт.

Тема боюнча

Р. Эрдоган Кыргызстандын тышкы иштер министри Ж. Кулубаевди кабыл алды

Р. Эрдоган Кыргызстандын тышкы иштер министри Ж. Кулубаевди кабыл алды

02.07.2026

Бул тарыхый жараян Түркияда, Иракта жана Сирияда 2024-жылдын аягында башталган. Октябрда Түркиядагы бийликтеги Адилет жана Өнүгүү партиясынын (AжӨ) өнөктөшү – Улуттук кыймыл партиясынын (УКП) лидери Девлет Бахчели, 1999-жылдан бери түрмөдө отурган КЭП лидери Абдулла Ожаланга кайрылып, өз уюмун таратууну жана Түркия парламентинин алдында билдирүү жасоону талап кылган.

Ошондон кийин түрк бийлиги менен күрддөрдүн ортосунда сүйлөшүүлөр башталган. Ортомчу катары мыйзамдуу күрд партиясы – Демократия жана Биримдик партиясынын (ДБП) өкүлдөрү катышкан. Алар президент Эрдоган, AKP өкүлдөрү жана Ожалан менен жолугушкан. Өзгөчө мааниге ээ болгон 24-октябрдагы жолугушууда DEM депутаты, Ожаландын жээни Рихи Омер КЭП лидери менен сүйлөшкөн. Андан кийинки жолугушууда Ожалан Эрдоган жана Бахчели сунуштаган жаңы парадигмага оң баа берип, колдоо көрсөтүүгө даяр экенин билдирген.

2025-жылдын февралында Ожалан ачык түрдө КЭП мүчөлөрүн курал таштоого чакырган. Бул чакырыктан кийин уюмдун эркиндиктеги мүчөлөрү чогулуп, Ожаландын сөзүн колдоп, КЭПти таратуу чечимин кабыл алышкан. Май айындагы курултайда КЭП Түркия менен болгон жарым кылымдык согуштун аяктаганын жарыялаган.

 

1 of 5
- +

1.

2.

3.

4.

5.

Эрдоган бул жараянды “Түркиянын бүт элинин жеңиши” деп сыпаттап жатат:

“Түркия жеңди, менин улутум жеңди. Биздин 86 миллион жараныбыз – түрк, күрд жана араб жеңди”, – деди Эрдоган 12-июлда сүйлөгөн сөзүндө.

Ал сөзүндө этностордун ортосундагы каршылыктардан өлкөнүн өзүнүн эле жапа чегерин баса белгиледи:

“Түрктөр, күрдөр жана арабдар бири-биринен алыстаганда, бул жеңилүү болот”.
Ошол эле учурда ал Түркиянын аймактык бүтүндүгү бузулбай турганын, федерализация же күрддөргө автономия берилбей турганын дагы бир жолу кайталады. “Террор дубалы кулап жатат”, – деди ал.

Бул жараян Түркия үчүн тарыхый мааниге ээ. Эрдоган жана анын мураскерлери үчүн КЭП менен күрөш жана “Түрк Курдистанынын” жаралуу коркунучу эң оор маселелердин бири болгон. КЭП уюштурган теракттарда Анкара менен Стамбулда миңдеген аскер жана жарандар курман болгон. Минималдуу эсеп боюнча 40 миң киши каза болгон, кээ бир булактар бул сан жүз миңге чейин жетерин жазышууда.

КЭП Түркияга гана эмес, башка өлкөлөрдө да баш оору жараткан. 2003-жылы АКШ Иракты басып алган соң жана 2011-жылы Сириядагы жарандык согуш башталгандан бери, КЭП Ирак менен Сирияда күч алып, бул аймактардан Түркияга коркунуч жаратып турган.

Эксперттердин азыркы негизги суроосу мындай болууда: Эмне үчүн КЭП багынды? Чынында эле карыган (76 жаштагы) Ожалан саясаттан тажап калдыбы? Бирок жооп реалдуу саясатта жана күчтөрдүн тең салмактуулугунда жатат.

Эрдогандын доорунда Түркиянын армиясы бир топ күчөдү. 2018–2019-жылдары Түркия Сириядагы КЭПтин филиалы – YPGге сокку урган. 2024-жылы Сирияда Башар Асаддын бийлиги кулап, өлкөдө жаңы өкмөт түзүлгөн. Мындан кийин күрддөр оппозиция менен Асаддын ортосундагы тирешти колдонуу мүмкүнчүлүгүн жоготушту.

Андан сырткары, Дональд Трамптын кайрадан президент болушу Түркия–АКШ мамилелерин жакшыртты. Трамп Сириядан аскерлерин чыгарууну колдойт жана Эрдоган менен мамилеси жакшы Бул Түркияга Сирияда күчтүү позиция түзүүгө мүмкүндүк берип, КЭПтин колундагы “карталар” алсырады.

Акыркы эки жылда Эрдоган Ирак менен да тыгыз кызматташтыкты баштады. Ал Багдадга, ал эми Ирактын премьер-министри Мухаммед Шиа Ас-Судани Анкарага мамлекеттик визит менен барышты. Эки өлкө “Өнүгүү жолу” долбоорун ишке ашырып жатышат, ал Стамбулду Перс булуңу менен байланыштырмакчы.

Эгерде сентябрда Эрдоган КЭПти толук куралсыздандыруу менен аяктаса, ал өз ысымын Түркия тарыхына алтын тамгалар менен жазат. Каршы тарап – Элдик-республикалык партия (CHP) да ичинен ага ыраазы болот, анткени өлкө көп жылдык коркунучтан арылууда.

Жеке өзү үчүн да Эрдоган муну менен ички саясий жеңишке жетишүүдө. Ички кризис, оппозиция менен тиреш жана лиранын туруксуздугу мезгилинде КЭП борбордук бийликти алсыратчу. Эми болсо Эрдоган тышкы саясатта дагы “өз максатына жеткен күчтүү лидер” катары позициясын бекемдейт.

ПоделитьсяTwitterWhatsApp
Tags: Абдулла ӨжаланКүрд жумушчу партиясыЭрдоган
Подпишитесь и получайте новости первыми​
FACEBOOK
INSTAGRAM
YOUTUBE

Тектеш жаңылыктар

Президент Эрдоган: Түркиянын ШКУга мүчө болуу перспективасы Батыштан баш тартуу дегенди билдирбейт

Президент Эрдоган: Түркиянын ШКУга мүчө болуу перспективасы Батыштан баш тартуу дегенди билдирбейт

08.09.2026
Р. Эрдоган Кыргызстандын тышкы иштер министри Ж. Кулубаевди кабыл алды

Р. Эрдоган Кыргызстандын тышкы иштер министри Ж. Кулубаевди кабыл алды

02.07.2026
Эрдоган: Аймакта тынчтык Израилге карабастан орнойт

Эрдоган: Аймакта тынчтык Израилге карабастан орнойт

25.06.2026
Эрдоган АКШ менен Ирандын ортосундагы келишимди колдоду

Эрдоган АКШ менен Ирандын ортосундагы келишимди колдоду

15.06.2026
Түркиянын президенти Р. Эрдоган Казакстанга жөнөп кетти

Түркиянын президенти Р. Эрдоган Казакстанга жөнөп кетти

13.05.2026
Эрдоган: Израил өкмөтү согушту токтотуу аракеттерине саботаж кылууну улантууда

Эрдоган: Израил өкмөтү согушту токтотуу аракеттерине саботаж кылууну улантууда

15.04.2026
Түркия менен Россиянын лидерлери аймактагы кырдаалды талкуулашты

Түркия менен Россиянын лидерлери аймактагы кырдаалды талкуулашты

04.04.2026
Түркия АКШнын Иранга каршы мүмкүн болгон согушунун кесепеттери боюнча тынчсыздануусун кайра билдирди

Түркия АКШнын Иранга каршы мүмкүн болгон согушунун кесепеттери боюнча тынчсыздануусун кайра билдирди

20.02.2026
Эрдоган Пезешкианга Иран менен АКШнын ортосунда ортомчу болууга даяр экендигин билдирди

Эрдоган Пезешкианга Иран менен АКШнын ортосунда ортомчу болууга даяр экендигин билдирди

30.01.2026

Биздин Facebook


Eurasia Today

Башкы жаңылыктар

Ирандын ТИМ башчысы Омандын султаны менен жолугушту

Ирандын ТИМ башчысы Омандын султаны менен жолугушту

17.11.2026
Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

16.11.2026
Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

13.11.2026
АКШда дизель отунунун запасы 23 жылдагы эң төмөнкү деңгээлге түштү

АКШда дизель отунунун запасы 23 жылдагы эң төмөнкү деңгээлге түштү

13.11.2026
2026-жылы Афганистандын университеттерине бир да кыз кабыл алынган эмес: өлкө аял адистерсиз калуу коркунучунда

2026-жылы Афганистандын университеттерине бир да кыз кабыл алынган эмес: өлкө аял адистерсиз калуу коркунучунда

13.11.2026
Пезешкиан: Американын коркутуу жолу менен дипломатия жүргүзүүгө аракет кылып жатканы — уят көрүнүш

Пезешкиан: Американын коркутуу жолу менен дипломатия жүргүзүүгө аракет кылып жатканы — уят көрүнүш

13.11.2026

Валюталар курсу

Экономика

Евразия өлкөлөрү Ирандын демилгесин колдоду: Исламабадда согушту токтотууга чакырышты

Евразия өлкөлөрү Ирандын демилгесин колдоду: Исламабадда согушту токтотууга чакырышты

17.11.2026
Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

28.10.2026
Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

28.10.2026
Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

27.10.2026
Иран менен Пакистандын чек арасында банктык жана бажылык чектөөлөрдөн улам жүк ташуу токтотулду

Иран менен Пакистандын чек арасында банктык жана бажылык чектөөлөрдөн улам жүк ташуу токтотулду

24.10.2026
АКШнын Иран экономикасынын кыйрашы тууралуу билдирүүсү чындыкка дал келбейт

АКШнын Иран экономикасынын кыйрашы тууралуу билдирүүсү чындыкка дал келбейт

19.10.2026
Eurasia Today @eurasiatoday_ru
215 подписчиков

Новости, аналитика и репортажи: Иран, Центральная Азия, Россия. Сложное — просто, важное — интересно.

Подписаться в Telegram
  • Башкы
  • Борбор Азия
  • Дүйнө
  • Илим
  • Коом
  • Маданият
  • Саясат
  • Экономика
  • Дин
  • Спорт
  • Туризм
  • Сүрөт
  • Видео
© 2023 Eurasiatoday.
Бардык укуктар корголгон.
Сайттын эски версиясы

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.

No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.