Ирандын Сооданы өнүктүрүү уюму (Trade Promotion Organization of Iran, TPO) жарыялаган маалыматтарга ылайык, 1404-жылдын иран календары боюнча Абан айында (2025-жылдын октябрь–ноябрь айлары) Иран менен Кытайдын ортосундагы мунай эмес соода жүгүртүүнүн көлөмү болжол менен 2,54 миллиард долларды түздү.
Жалпы сумманын ичинен 1,03 миллиард долларга жакыны Ирандын Кытайга болгон мунай эмес экспортуна туура келсе, ал эми болжол менен 1,51 миллиард доллар Кытайдан импортко туура келген.
Маалыматтарга караганда, бир ай ичинде Иран Кытайга 3,95 миллион тонна мунай эмес товар экспорттогон, ал эми бул өлкөдөн импорт көлөмү болжол менен 0,46 миллион тоннаны түзгөн.
Мурунку айга салыштырмалуу сооданын жалпы наркы азайганына карабастан, салмактык түзүм дээрлик өзгөргөн эмес: экспорт көлөмү импорттон кыйла жогору бойдон калган. Отчетко ылайык, Абан айындагы сооданын жалпы наркы андан мурунку Мехр айына салыштырмалуу төмөндөгөн, анткени Кытайга экспорт да, Кытайдан импорт да бир убакта кыскарган.
Ирандын Кытайга болгон экспорту негизинен чийки заттардан жана жарым фабрикаттардан турат. Алардын катарына метанол, полиэтилендин ар түрдүү маркалары жана башка мунай-химиялык продукциялар, ошондой эле минералдык концентраттар жана металл буюмдары кирет. Мунай-химиялык жана полимердик товарлардын басымдуулугу Кытай өнөр жайынын чийки затка жана өндүрүш ресурстарына болгон туруктуу суроо-талапты чагылдырат. Ошондой эле темир рудасы жана концентраттар сыяктуу минералдар менен металлдардын жеткирилиши Ирандын өнөр жайлык чийки зат жеткирүүчү ролун баса белгилейт.
Импортко келсек, Кытай Иран үчүн негизги чет өлкөлүк товар булактарынын бири бойдон калган. Негизинен Иран өндүрүш тармактарына керектүү орто аралык товарларды, өнөр жай чийки заттарын, машиналарды, тетиктерди жана жабдууларды импорттогон.
Кымбат импорттук товарлардын катарына фотоэлектрдик элементтер (күн панелдери), автоунаалар үчүн толук жыйналуучу тетиктер (CKD), жеңил унаалардын комплекттөөчү бөлүктөрү, интегралдык схемалардын тетиктери, өнөр жай жабдуулары жана электрондук жабдуулар кирет. Импорттун түзүмү Кытайдан келген товарлардын олуттуу бөлүгү ички өндүрүштү, жыйноону жана өнөр жай кубаттуулуктарын өнүктүрүүнү колдоого багытталганын көрсөтөт.
Жалпысынан, Абан айындагы соода түзүмү Ирандын экспорттук корзинасындагы түзүмдүк көйгөйлөр сакталып жатканын көрсөтөт: экспорт негизинен төмөн кошумча наркы бар товарларга багытталган. Ошондой эле Кытайдын жабдууларына жана өндүрүш ресурстарына салыштырмалуу көз карандылык байкалат. Аналитиктердин пикиринде, экспортту диверсификациялоо жана өндүрүш-логистикалык чынжырларды модернизациялоо, ошондой эле импортту максаттуу башкаруу эки тараптуу сооданын туруктуулугун жана натыйжалуулугун жогорулата алат.



















