Eurasiatoday
Шейшемби, 17-Ноябрь, 2026
KG | RU | KZ
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
Eurasiatoday
KG | RU | KZ
No Result
View All Result

АКШнын аскердик базалары: аймактагы тынчтыкка тоскоолдук

  • Аналитика
  • 03.02.2026 18:03

Loading

Коопсуздукту убада кылуу менен, АКШнын аскердик базалары аларды кабыл алган өлкөлөр үчүн социалдык, экономикалык жана экологиялык жактан оор жүк болуп калууда. Бул жүк көп учурда туруктуулукту алдын албастан, тескерисинче, туруксуздукту күчөтөт.

АКШнын Субик жана Кларк аскердик базалары Филиппиндердеги Анхелес жана Олонгапо шаарларында жайгашкан кезде, мен бул эки шаарга баргам. Биринчи эле көзгө урунган көрүнүш — көчөдө соода кылган, бут кийим тазалаган жана башка майда иштер менен алектенген жакыр, ак саргыл жана кара тери балдар менен өспүрүмдөр болду. Элден сураштыра келсек, алардын АКШ аскерлеринин филиппиндик өспүрүм кыздар жана жаш аялдар менен болгон никесиз мамилелеринен төрөлгөн балдар экенин билдим. Аскерлер бир нече ай кызмат өтөгөндөн кийин мекенине кайтып, артында калган балдарынын кандай жакырчылыкта жашап жатканын көрүшкөн эмес. Бактыга жараша, калктын тынымсыз нааразылыгынан кийин Субик жана Кларк базалары 1990-жылдардын башында жабылган. Бирок АКШ аскерлеринин адепке сыйбаган жана орунсуз аракеттери тууралуу эскерүүлөр филиппин элинин эсинде бүгүнкү күнгө чейин сакталууда.

Өлкөнүн аскердик кубатынын маанилүү бөлүгү болуп эсептелген АКШнын дүйнө жүзүндөгү аскердик базалары аларды кабыл алган жамааттарга олуттуу экономикалык жана социалдык зыян келтирет. Алар сойкулук, адам соодасы, аялдарга жана туткундарга карата зомбулук, жыныстык жол менен жугуучу оорулардын жайылышы, казылып алынуучу отунду колдонуу жана парник газдарынын бөлүнүшү аркылуу айлана-чөйрөнүн бузулушу сыяктуу көрүнүштөрдү күчөтөт. Мисалы, Түштүк Кореядагы Кэмп-Хамфрис же Австралиядагы Шолуотер-Бей сыяктуу базаларды куруу учурунда миллиондогон бак-дарактар кыйылып, маанилүү жаныбарлардын жашоо чөйрөсү жок кылынган. Эгерде бул базаларды кармоого кеткен зор чыгымдар кабыл алуучу өлкөлөрдүн ички долбоорлоруна жумшалганда, экономикалык өнүгүү үчүн олуттуу мүмкүнчүлүк түзүлмөк.

Тема боюнча

АКШнын авиациялык системасындагы олуттуу мүчүлүштүк: үчүнчү күн катары менен миңдеген каттамдар үзгүлтүккө учурады

АКШнын авиациялык системасындагы олуттуу мүчүлүштүк: үчүнчү күн катары менен миңдеген каттамдар үзгүлтүккө учурады

16.11.2026

Бул базаларга байланышкан эң олуттуу маселе — АКШнын кызыкчылыктары кабыл алуучу өлкөлөрдүн кызыкчылыктарынан жогору коюлуп, натыйжада аймактык чыңалуу жана согуштар козголуп, дипломатия басмырланып, тынчтыкка тоскоолдук жаралып келет.

Батыш Азияда бул базалардын негизги милдеттери — Израилдин кызыкчылыктарын колдоо, курал сатуу, Иран менен башка өлкөлөрдүн ортосунда чыңалуу жана бөлүнүү жаратуу, ошондой эле чет элдик кийлигишүүсүз аймактык коопсуздук системасын түзүүгө жол бербөө болуп саналат.

Юридикалык жактан алганда, бир өлкөнүн башка өлкөнүн аймагындагы аскердик базасы кабыл алуучу өлкөнүн элчилигине окшош мекеме катары каралат жана анда кабыл алуучу өлкөнүн мыйзамдары колдонулат деп эсептелет. Бирок бул базаларда кабыл алуучу өлкөнүн өкүлдөрү жок, ал эми айрым учурларда, мисалы Япониянын Окинава аймагындагы АКШ базасында, америкалык аскер кызматкерлери соттук иммунитетке да ээ. Айрым базаларда турак үйлөр курулуп, персонал үй-бүлөлөрү менен ондогон жылдар бою ошол жерде жашап келет.

Бул базаларга кол салуу кабыл алуучу өлкөгө кол салуу катары эсептелбейт. Ушул себептен улам Ирандын генералы Касем Сулеймани өлтүрүлгөндөн кийин Ирактагы Айн-аль-Асад базасына жана АКШнын Иранга каршы агрессиясына жооп катары Катардагы Аль-Удейд авиабазасына жасаган соккулары АКШ аймагына жасалган чабуул катары каралып, мыйзамдуу негизге ээ деп эсептелет.

Перс булуңунун жээк өлкөлөрүндө бул базалар аймактык коопсуздукту чыңдоо максатында курулган деп айтылганы менен, АКШнын Иранга карата акыркы коркутуулары жана согуштун жайылыш коркунучу аймактагы өлкөлөрдү кырдаалды жөнгө салуу үчүн активдүү дипломатиялык аракеттерди көрүүгө мажбур кылды.

Коопсуздук шартында экономикалык өнүгүүгө умтулган Перс булуңунун жээк мамлекеттери АКШ менен Ирандын ортосунда мүмкүн болгон согуштун кеңейишинен тынчсызданышууда. Алар АКШнын авантюралык аракеттери аскердик кемелер менен эле чектелбестигин түшүнүшөт, анткени Тегеран Иранга каршы операция АКШ базаларынан жүргүзүлсө, ирандык куралдуу күчтөр чечкиндүү жооп кайтарарын эскерткен.

1-февралда Ислам революциясынын лидери айткан негизги ой мындай болду: «Америкалыктар билиши керек: эгер согуш башталса, ал аймактык согуш болот». Бул Ирандын АКШ агрессиясына туш болгон учурда өз улутунун укуктарын коргоого болгон олуттуу чечкиндүүлүгүн да айгинелейт.

Азыр катуу тынчсызданып турган аймактагы өлкөлөр Иран согушту каалабастыгын гана эмес, көп жылдан бери Батыш Азияда өз мүмкүнчүлүктөрүнө таянган жамааттык коопсуздукту камсыздоону жактап келе жатканын жакшы билишет. Ошондуктан АКШ тарабынан келип жаткан туруктуу аймактык коркунучтарды жана келечекте алардын кайталанышы ыктымалдыгын эске алуу менен Перс булуңунун коопсуздугун коргоо боюнча жалпы көз карашты калыптандыруу зарыл.

Мохсен Пакаин

ПоделитьсяTwitterWhatsApp
Tags: АКШАКШ-Иран тирешииран
Подпишитесь и получайте новости первыми​
FACEBOOK
INSTAGRAM
YOUTUBE

Тектеш жаңылыктар

Иран Ормуз кысыгында дагы эки мунай танкери катуу жарылып, өрттөнгөнүн билдирди

Иран Ормуз кысыгында дагы эки мунай танкери катуу жарылып, өрттөнгөнүн билдирди

16.11.2026
АКШнын авиациялык системасындагы олуттуу мүчүлүштүк: үчүнчү күн катары менен миңдеген каттамдар үзгүлтүккө учурады

АКШнын авиациялык системасындагы олуттуу мүчүлүштүк: үчүнчү күн катары менен миңдеген каттамдар үзгүлтүккө учурады

16.11.2026
Ормуз кысыгынын чыгышында мыйзам бузган дагы бир танкер минага кабылып, жарылды

Ормуз кысыгынын чыгышында мыйзам бузган дагы бир танкер минага кабылып, жарылды

16.11.2026
Иран тукумсуздукту изилдөө боюнча дүйнөдө төртүнчү орунду ээледи

Иран тукумсуздукту изилдөө боюнча дүйнөдө төртүнчү орунду ээледи

16.11.2026
ЖМК: Вэнс АКШнын президенттик шайлоого катышуу ниетин 2027-жылы жарыялашы мүмкүн

ЖМК: Вэнс АКШнын президенттик шайлоого катышуу ниетин 2027-жылы жарыялашы мүмкүн

16.11.2026
Кытайдын ТИМи Си Цзиньпин Путин жана Трамп менен жолугушарын ырастады

Кытайдын ТИМи Си Цзиньпин Путин жана Трамп менен жолугушарын ырастады

16.11.2026
Еслами: Ирандын өзүнүн технологиялары менен толук иштелип чыккан алгачкы ядролук синтез системасы ишке киргизилет

Еслами: Ирандын өзүнүн технологиялары менен толук иштелип чыккан алгачкы ядролук синтез системасы ишке киргизилет

16.11.2026
Ульянов: Батыш Иран маселесин саясатташтыруу менен МАГАТЭнин бейтараптуулугуна доо кетирди

Ульянов: Батыш Иран маселесин саясатташтыруу менен МАГАТЭнин бейтараптуулугуна доо кетирди

16.11.2026
Иран АКШнын жаңы чабуулуна жооп чектелүү же кыска мөөнөттүү болбой турганын эскертти

Иран АКШнын жаңы чабуулуна жооп чектелүү же кыска мөөнөттүү болбой турганын эскертти

16.11.2026

Биздин Facebook


Eurasia Today

Башкы жаңылыктар

Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

16.11.2026
Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

13.11.2026
АКШда дизель отунунун запасы 23 жылдагы эң төмөнкү деңгээлге түштү

АКШда дизель отунунун запасы 23 жылдагы эң төмөнкү деңгээлге түштү

13.11.2026
2026-жылы Афганистандын университеттерине бир да кыз кабыл алынган эмес: өлкө аял адистерсиз калуу коркунучунда

2026-жылы Афганистандын университеттерине бир да кыз кабыл алынган эмес: өлкө аял адистерсиз калуу коркунучунда

13.11.2026
Пезешкиан: Американын коркутуу жолу менен дипломатия жүргүзүүгө аракет кылып жатканы — уят көрүнүш

Пезешкиан: Американын коркутуу жолу менен дипломатия жүргүзүүгө аракет кылып жатканы — уят көрүнүш

13.11.2026
Иран Ормуз кысыгында АКШнын MQM-170 дронун кармап алганын билдирди. Видео

Иран Ормуз кысыгында АКШнын MQM-170 дронун кармап алганын билдирди. Видео

29.10.2026

Валюталар курсу

Экономика

Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

28.10.2026
Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

28.10.2026
Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

27.10.2026
Иран менен Пакистандын чек арасында банктык жана бажылык чектөөлөрдөн улам жүк ташуу токтотулду

Иран менен Пакистандын чек арасында банктык жана бажылык чектөөлөрдөн улам жүк ташуу токтотулду

24.10.2026
АКШнын Иран экономикасынын кыйрашы тууралуу билдирүүсү чындыкка дал келбейт

АКШнын Иран экономикасынын кыйрашы тууралуу билдирүүсү чындыкка дал келбейт

19.10.2026
Иранда өтүүчү мал чарбачылыгы жана канаттууларды өстүрүү боюнча көргөзмөгө 16 өлкө катышат

Иранда өтүүчү мал чарбачылыгы жана канаттууларды өстүрүү боюнча көргөзмөгө 16 өлкө катышат

15.10.2026
Eurasia Today @eurasiatoday_ru
212 подписчиков

Новости, аналитика и репортажи: Иран, Центральная Азия, Россия. Сложное — просто, важное — интересно.

Подписаться в Telegram
  • Башкы
  • Борбор Азия
  • Дүйнө
  • Илим
  • Коом
  • Маданият
  • Саясат
  • Экономика
  • Дин
  • Спорт
  • Туризм
  • Сүрөт
  • Видео
© 2023 Eurasiatoday.
Бардык укуктар корголгон.
Сайттын эски версиясы

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.

No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.