АКШ, Европа жана Азиядагы керектөөчүлөр мурда болуп көрбөгөндөй кымбатчылыктын алдында турат.
Ирандын “Фарс” маалымат агенттигинин экономикалык бөлүмү билдиргендей, британиялык «Financial Times» гезити эскертүүчү макаласында дүйнө жүзүндөгү керектөөчүлөр күйүүчү май гана эмес, ар кандай товарлар жана кызматтар боюнча баалардын кескин өсүшү коркунучуна туш болуп жатканын белгиледи. Гезиттин жазышынча, энергетикалык кризистин күчөшү жана Ормуз кысыгындагы деңиз каттамдарынын токтошу дүйнөлүк жеткирүү чынжыры үчүн олуттуу коркунуч жаратууда.
Бул маалыматка ылайык, дүйнө жүзүндөгү керектөөчүлөр жашоо-шарттагы кыйынчылыктардын жаңы этабына кирди, анткени ири эл аралык компаниялар товарлар менен кызматтардын баасын жогорулатуу ниетин билдиришкен. Жетекчилер жана аналитиктер эгер Жакынкы Чыгыштагы согуш тез арада токтобосо, узак мөөнөттүү энергетикалык шок компанияларды кошумча чыгымдарды кардарларга жүктөөгө мажбур кыларын эскертишти.
Ормуз кризиси ири компаниялардын кварталдык кирешесине таасир этти
Financial Times маалымдагандай, акыркы үч айдагы согуш АКШ, Европа жана Азиядагы компаниялардын кварталдык кирешесине терс таасир тийгизди. Инвесторлор жетекчилерден мунай жана газ бааларынын кескин өсүшүнө кандай чара көрүшөрүн сурай башташты.
Гезиттин анализи көрсөткөндөй, «баа саясаты» жана «чыгымдарды өткөрүп берүү» сыяктуу түшүнүктөр АКШдагы биринчи кварталдык отчеттук жыйындарда 2022-жылдагы Украинадагы согуш башталгандан берки эң жогорку деңгээлге жеткен.
Бааларды жогорулатып жаткан компаниялардын узун тизмеси
Пайдасын сактап калуу үчүн АКШдагы ири көп улуттуу компаниялар, анын ичинде United Airlines, Colgate-Palmolive (гигиеналык каражаттар жана тиш пастасы өндүрүүчү) жана 3M расмий түрдө бааларды көтөрөрүн жарыялашты.
Европада да Reckitt Benckiser (Dettol сыяктуу тазалоочу каражаттарды чыгарган) жана Unilever (балмуздак, шампунь сыяктуу белгилүү бренддердин ээси) ушундай кадамга барып, бааларды жогорулатуу өсүп жаткан чыгымдарды жабуунун жалгыз жолу экенин эскертишти.
Financial Times S&P 500 индексиндеги компанияларды талдап, киреше отчетторунун 10%ында жетекчилер Жакынкы Чыгыштагы согушту өз продукцияларынын кымбатташы менен түз байланыштырганын аныктаган.
Авиация тармагынан эскертүү: билет баалары өсүшү мүмкүн
Southwest Airlines компаниясынын башкы директору Боб Жордан күйүүчү майдын азыркы баалары сакталса, авиабилеттердин баасын көтөрүүгө туура келерин айтты. Ал учурдагы геосаясий кырдаалды компаниянын бизнес модели үчүн «стресс-тест» деп атады.
Жүк ташуудагы кошумча төлөмдөр кайрадан өсүүдө
Бул маалыматтар Ормуз кысыгындагы деңиз каттамдарынын токтошунун узак мөөнөттүү кесепеттерин көрсөтөт. Financial Times маалыматына ылайык, күйүүчү май баасына жараша өзгөргөн «кошумча төлөмдөр» (surcharges) 2018-жылдан берки эң жогорку деңгээлге жетти.
Кризистик эскертүү: мунай жана газ запастары азайышы мүмкүн
Ошол эле учурда Ормуз кысыгы жакынкы жумаларда да жабык бойдон калат деген кооптонуу күчөп жатат. Аналитиктер мындай шартта мунай жана газ запастары кооптуу деңгээлден да төмөндөп кетиши мүмкүн экенин, бул болсо энергия бааларынын дагы кескин өсүшүнө алып келерин эскертишүүдө.

















