Eurasiatoday
Дүйшөмбү, 16-Ноябрь, 2026
KG | RU | KZ
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
Eurasiatoday
KG | RU | KZ
No Result
View All Result

АКШ өкмөтү ишин убактылуу токтотту

  • Америка
  • 01.10.2025 12:35

Loading

1-октябрда түнкү саат 00:01де (Вашингтон убактысы, Москва убактысы боюнча 07:01) АКШда расмий түрдө шатдаун башталды — федералдык өкмөт жаңы каржы жылына бюджет кабыл албагандыктан ишин токтотту.

Бул мезгилде мамлекеттик мекемелерге акча сарптоого тыюу салынат, көпчүлүк мамлекеттик кызматкерлер айлыксыз өргүүгө чыгышат, ал эми критикалык маанилүү функцияларды аткаргандар (дарыгерлер, чек арачылар, аскерлер, транспорт кызматкерлери ж.б.) айлыксыз иштөөгө мажбур болушат.

Бул акыркы жети жылдагы биринчи толук масштабдуу шатдаун болду. Мурунку жылдары конгресс убактылуу бюджеттерди (continuing resolution, CR) кабыл алып, өкмөттүн иши толук токтобой келген. АКШнын заманбап тарыхында бул 21- ирет кайталанып жатат. Эң узак шатдаун Дональд Трамптын биринчи президенттик мөөнөтүндө болуп, 2018-жылдын 22-декабрынан 2019-жылдын 25-январына чейин 35 күн созулган. Ал кезде айлыксыз өргүүгө чыккан кызматкерлер азык-түлүк жардамын сурап кайрылса, айлыксыз иштегендер ооруп калганын шылтоо кылып жумушка чыкпай калышкан. Ал шатдаун АКШ экономикасына 3 млрд доллар чыгым алып келген.

Тема боюнча

ЖМК: Вэнс АКШнын президенттик шайлоого катышуу ниетин 2027-жылы жарыялашы мүмкүн

ЖМК: Вэнс АКШнын президенттик шайлоого катышуу ниетин 2027-жылы жарыялашы мүмкүн

16.11.2026

Эмне үчүн АКШда шатдаун болду

Башкы талаш Жеткиликтүү медициналык тейлөө жөнүндө мыйзамга (Affordable Care Act, ACA) кирген субсидияларды сактап калуу маселесинде чыкты. Алар 2025-жылдын аягында токтойт. Демократтар бул нормаларсыз бюджетти колдобой турганын айтышууда. Ошондой эле алар Medicaid программасына, Ооруларды көзөмөлдөө борборуна (CDC) жана Улуттук саламаттык институттарына (NIH) каржылоону кыскартууга каршы чыгышууда.

2024-жылдагы шайлоодон кийин Конгресстин эки палатасы тең республикачылардын колуна өткөн. Бирок Сенатта бюджетти өткөрүү үчүн 60 добуш керек, аларда болгону 53 бар. Республикачылар келишимге баруудан баш тартып, саламаттыкты сактоо маселелерин бюджеттен өзүнчө талкуулайлы дешкен, бирок демократтар макул болгон жок. Сенаттагы демократтардын лидери Чак Шумер: «Алардын мыйзам долбоорунда демократтардын катышы таптакыр жок. Мурун биз мындай кылчу эмеспиз», — деди.

Убактылуу бюджет кабыл алуу аракети дагы ийгиликсиз болду. Өкмөттү сентябрга чейин каржылоону көздөгөн резолюция өкүлдөр палатасында колдоо тапкан менен сенатта өтпөй калды. Демократтардын айрымдары республикачылардын убактылуу резолюциясын колдогон үчүн сынга кабылып, Трамп администрациясынын саясатына катуураак каршы чыгууга аргасыз болушту.

Шатдаун башталаардан эки күн мурда президент Трамп партия лидерлери менен жолугушкан, бирок ал да жыйынтыксыз бүттү. Шумер Трампка субсидиялардын жоголушу америкалык үй-бүлөлөрдүн чыгымын айына орточо 400 долларга көбөйтөөрүн айтканда, президент бул цифраны биринчи жолу уккандай түр көрсөткөнүн билдирди. Бирок Трамп жана анын партиясы позициясын өзгөрткөн жок. Вице-президент Жей Ди Вэнс болсо демократтарды «өкмөттү барымтага алуу менен күнөөлүү» деп айыптады.

Өкүлдөр палатасындагы демократтардын лидери Хаким Жеффрис: «Эгер шатдаун болсо, анда бул республикачылардын чечими. Алар өкмөттүн ишин токтотуп, америкалык элге зыян келтирүүнү тандашты», — деди.

Шатдаун эмнеге алып келет?

Трамп администрациясы алдын ала федералдык агенттиктерге массалык кыскартуу пландарын даярдоону тапшырды. Бул мурунку шатдаундардан айырмаланат, анда кызматкерлер айлыксыз өргүүгө гана чыгышчу. Washington Postтун маалыматына ылайык, коргонуу жана ички коопсуздук министрликтери менен миграциялык кызматтар Трамптын «чоң сонун мыйзамы» аркылуу кошумча каржылоо алып, кыскартуудан качып калышты.

Калган мекемелер болсо кадрларын минималдуу деңгээлде калтырып, өкмөт кайра ишке киргенден кийин да ошол абалда калууга аргасыз болушу мүмкүн. Бул Трамптын мамлекеттик аппаратты кыскартуу саясатына дал келет. Президент өзү NBC Newsка берген маегинде, кыскартуу түпкүдөй болушу ыктымал экенин, бирок аны болтурбоону кааларын кошумчалады.

Жалпысынан 4 млнго жакын мамлекеттик кызматкер айлыксыз калат. АКШнын Саламаттыкты сактоо министрлиги кызматкерлеринин 41%ын өргүүгө чыгарат, CDC — 64%, NIH — 75%. Пентагондо 741,5 миң жарандык кызматкердин жарымынан көбү (334,9 миңи) айлыксыз өргүүгө кетет, 182,7 миңи башка булактар аркылуу каржыланат, ал эми 223,9 миң кызматкер жана 2 млн.го жакын аскер кызматкерлери айлыксыз иштешет. Ошондой эле Иммиграция жана бажы кызматынын кызматкерлери, полиция жана авиадиспетчерлер да акысыз иштеп, бул рейстердин кечигүүсүнө алып келиши мүмкүн.

Мындан тышкары, чакан бизнести колдоо ассоциациясы (Small Business Association) насыя бере албайт, үй курууга федералдык кредиттер да токтотулат. Мамлекеттик подрядчылар (күзөтчүлөр, тазалоочулар ж.б.) жумушсуз калат жана аларга компенсация төлөнбөйт. Ал эми конгрессмендер өз айлыктарын ала беришет. Социалдык төлөмдөр уланат, бирок алар боюнча маалымат жана консультация алуу кыйындап калат.

ПоделитьсяTwitterWhatsApp
Tags: АКШАКШ өкмөтүшатдаун
Подпишитесь и получайте новости первыми​
FACEBOOK
INSTAGRAM
YOUTUBE

Тектеш жаңылыктар

АКШнын авиациялык системасындагы олуттуу мүчүлүштүк: үчүнчү күн катары менен миңдеген каттамдар үзгүлтүккө учурады

АКШнын авиациялык системасындагы олуттуу мүчүлүштүк: үчүнчү күн катары менен миңдеген каттамдар үзгүлтүккө учурады

16.11.2026
ЖМК: Вэнс АКШнын президенттик шайлоого катышуу ниетин 2027-жылы жарыялашы мүмкүн

ЖМК: Вэнс АКШнын президенттик шайлоого катышуу ниетин 2027-жылы жарыялашы мүмкүн

16.11.2026
Кытайдын ТИМи Си Цзиньпин Путин жана Трамп менен жолугушарын ырастады

Кытайдын ТИМи Си Цзиньпин Путин жана Трамп менен жолугушарын ырастады

16.11.2026
Ульянов: Батыш Иран маселесин саясатташтыруу менен МАГАТЭнин бейтараптуулугуна доо кетирди

Ульянов: Батыш Иран маселесин саясатташтыруу менен МАГАТЭнин бейтараптуулугуна доо кетирди

16.11.2026
Иран АКШнын жаңы чабуулуна жооп чектелүү же кыска мөөнөттүү болбой турганын эскертти

Иран АКШнын жаңы чабуулуна жооп чектелүү же кыска мөөнөттүү болбой турганын эскертти

16.11.2026
АКШда байланыш системасындагы мүчүлүштүктөн улам 15 миңден ашуун авиакаттам кечигип же токтотулду

АКШда байланыш системасындагы мүчүлүштүктөн улам 15 миңден ашуун авиакаттам кечигип же токтотулду

14.11.2026
Израиль үчүн роботтор армиясы: Эрик Трамптын катышуусундагы компания Газа тилкесине робот жеткирүү маселесин талкуулаган

Израиль үчүн роботтор армиясы: Эрик Трамптын катышуусундагы компания Газа тилкесине робот жеткирүү маселесин талкуулаган

14.11.2026
АКШда өлкө боюнча бардык учактардын учуусу токтотулду: эмне болду?

АКШда өлкө боюнча бардык учактардын учуусу токтотулду: эмне болду?

14.11.2026
АКШдагы авиациялык башаламандык: аба кыймылын башкаруу системасындагы масштабдуу мүчүлүштүктөн улам миңдеген каттамдар үзгүлтүккө учурады

АКШдагы авиациялык башаламандык: аба кыймылын башкаруу системасындагы масштабдуу мүчүлүштүктөн улам миңдеген каттамдар үзгүлтүккө учурады

14.11.2026

Биздин Facebook


Eurasia Today

Башкы жаңылыктар

Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

16.11.2026
Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

13.11.2026
АКШда дизель отунунун запасы 23 жылдагы эң төмөнкү деңгээлге түштү

АКШда дизель отунунун запасы 23 жылдагы эң төмөнкү деңгээлге түштү

13.11.2026
2026-жылы Афганистандын университеттерине бир да кыз кабыл алынган эмес: өлкө аял адистерсиз калуу коркунучунда

2026-жылы Афганистандын университеттерине бир да кыз кабыл алынган эмес: өлкө аял адистерсиз калуу коркунучунда

13.11.2026
Пезешкиан: Американын коркутуу жолу менен дипломатия жүргүзүүгө аракет кылып жатканы — уят көрүнүш

Пезешкиан: Американын коркутуу жолу менен дипломатия жүргүзүүгө аракет кылып жатканы — уят көрүнүш

13.11.2026
Иран Ормуз кысыгында АКШнын MQM-170 дронун кармап алганын билдирди. Видео

Иран Ормуз кысыгында АКШнын MQM-170 дронун кармап алганын билдирди. Видео

29.10.2026

Валюталар курсу

Экономика

Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

28.10.2026
Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

28.10.2026
Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

27.10.2026
Иран менен Пакистандын чек арасында банктык жана бажылык чектөөлөрдөн улам жүк ташуу токтотулду

Иран менен Пакистандын чек арасында банктык жана бажылык чектөөлөрдөн улам жүк ташуу токтотулду

24.10.2026
АКШнын Иран экономикасынын кыйрашы тууралуу билдирүүсү чындыкка дал келбейт

АКШнын Иран экономикасынын кыйрашы тууралуу билдирүүсү чындыкка дал келбейт

19.10.2026
Иранда өтүүчү мал чарбачылыгы жана канаттууларды өстүрүү боюнча көргөзмөгө 16 өлкө катышат

Иранда өтүүчү мал чарбачылыгы жана канаттууларды өстүрүү боюнча көргөзмөгө 16 өлкө катышат

15.10.2026
Eurasia Today @eurasiatoday_ru
200 подписчиков

Новости, аналитика и репортажи: Иран, Центральная Азия, Россия. Сложное — просто, важное — интересно.

Подписаться в Telegram
  • Башкы
  • Борбор Азия
  • Дүйнө
  • Илим
  • Коом
  • Маданият
  • Саясат
  • Экономика
  • Дин
  • Спорт
  • Туризм
  • Сүрөт
  • Видео
© 2023 Eurasiatoday.
Бардык укуктар корголгон.
Сайттын эски версиясы

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.

No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.