БУУнун баш катчысы Антониу Гутерриш менен жолугушуу учурунда Ирандын тышкы иштер министри Аббас Аракчи Тегерандын региондогу тынчтыкка коркунуч жаратып жаткан факторлорго, айрыкча Израилдин улантып жаткан агрессиясына жана мыйзамсыз аракеттерине байланыштуу тынчсыздануусун билдирди.
Жолугушуу маалында Аракчи июнь айындагы Израил режими жана Америка Кошмо Штаттары тарабынан Ирандын эгемендигине жана анын тынч ядролук объектилерине жасалган аскердик чабуулдарды кескин айыптады. Ал бул чабуулду «эл аралык укукту жана БУУнун Уставын одоно бузуу, дипломатияны саткынчылык менен тебелөө» деп атап, күнөөлүүлөр жоопко тартылышы керектигин белгиледи.
13-июнда Израил Иранга каршы эч кандай себепсиз ачык агрессия баштаган. Натыйжада 12 күнгө созулган согушта кеминде 1064 киши каза болуп, алардын арасында аскер жетекчилери, ядролук окумуштуулар жана жөнөкөй жарандар болгон.
АКШ да согушка кошулуп, Ирандын үч ядролук объектисине абадан сокку урган. Бул да эл аралык укукту одоно бузуу болуп эсептелет.
Жооп иретинде Иран куралдуу күчтөрү оккупацияланган аймактардагы стратегиялык объектилерге жана Катардагы Аль-Удейд аба базасына — Батыш Азиядагы эң ири америкалык аскер базасына сокку жасаган.
24-июнда Иран Израил режими менен АКШга каршы ийгиликтүү жооп операцияларын жүргүзүп, агрессияны токтотууга жетишкен.
Өзүнүн башка билдирүүсүндө министр ошондой эле АКШны жана үч европалык мамлекетти БУУнун Коопсуздук Кеңешинин мөөнөтү бүтүп калган резолюцияларын кайра ишке киргизүү механизмин кыянаттык менен пайдаланганы үчүн сынга алды. Ал бул аракетти «негизсиз жана мыйзамсыз, дипломатияга олуттуу сокку жана бул өлкөлөрдүн чынчыл эместигинин далили» деп атады.
Ирандын позициясын ырастап, Аракчи БУУнун 2231-резолюциясына ылайык, Ирандын ядролук программасына байланышкан бардык чектөөлөр 2025-жылдын 18-октябрында жоюлушу керектигин баса белгиледи. Ошондой эле ал АКШнын БУУнун штаб-квартирасы менен түзүлгөн келишимдерди көп ирет бузганын, анын ичинде ирандык дипломаттарга карата чектөөлөрдү киргизгенин айыптап, Баш катчыны тиешелүү чараларды көрүүгө чакырды.
Өз кезегинде Гутерриш эл аралык талаш-тартыштарды чечүүдө бардык тараптар дипломатиялык ыкманы карманышы маанилүү экенин белгилеп, БУУнун жардам көрсөтүүгө даяр экенин айтты. Ошондой эле ал кабыл алуучу мамлекет өз милдеттенмелерин аткарып, мүчө мамлекеттердин делегацияларына мыйзамсыз чектөөлөрдү киргизүүдөн карманышы зарылдыгын кошумчалады.
Иран Батыштын санкциялардын «кайра аракеттенүү» деп аталган механизмин иштетүү аракеттерин тынымсыз четке кагып келет. Тегеран 2231-резолюция 2015-жылы БУУнун бардык мурдагы санкцияларын жокко чыгарганын эскертип келет. Ирандык жетекчилердин айтымында, европалык үч мамлекет да, АКШ да ядролук келишимдин шарттарын бузуп, аны дайыма аткарбай, Израиль менен АКШнын аскердик аракеттерин колдоп келишкен. Ирандын расмий өкүлдөрү өлкө өзүнүн эгемендигин жана ядролук укуктарын коргой турганын, эл аралык уюмдар менен кызматташып, атаандаштарынын мыйзамсыз аракеттерин ачыкка чыгара берерин билдиришет.














