Эл аралык кылмыш соту (ЭКС) «Талибан» кыймылынын жогорку лидери Хайбатулла Ахундзадага жана «Афганистан Ислам Эмиратынын» башкы судьясы Абдул Хаким Хакканиге расмий түрдө камакка алуу ордерин берди.
ЭКСтин алдын ала териштирүү палатасы бул адамдар адамзатка каршы кылмыштарга, айрыкча аялдар менен кыздарды жынысы боюнча системалуу куугунтуктоого жана аларга жардам берүүгө аракет кылгандарга карата репрессияларга жооптуу деп эсептейт. Бул тууралуу сот 8-июлда жарыялаган пресс-релизинде айтылат.
«“Талибан” калкка карата жалпы эрежелерди жана тыюу салууларды киргизгени менен, аялдар менен кыздарды жыныстык негизде атайылап тандап алып, аларды негизги укуктарынан ажыраткан. Өзгөчө, “Талибан” ар түрдүү декреттер аркылуу аялдар менен кыздардын билим алуу, жеке жана үй-бүлөлүк жашоого болгон укугун, жүрүп-туруу, ой-пикирин билдирүү, абийир жана дин эркиндигин олуттуу чектеген. Мындан тышкары, кээ бир адамдар сексуалдуулугу же гендердик идентификациясы “Талибандын” гендердик саясатына туура келбейт деп табылып, куугунтукка кабылган», — деп айтылат билдирүүдө.
ЭКСтин маалыматына ылайык, бул жыныстык негиздеги кылмыштар Афганистанда 2021-жылдын 15-августунда (талибдер бийликке келген күн) башталып, жок дегенде 2025-жылдын 20-январына чейин уланып келген. Алардын ичинде — киши өлтүрүү, мыйзамсыз камакка алуу, кыйноо, зордуктоо, уурдоо, жана кыз-келиндерге багытталган ар кандай тыюу салуулар бар.
2021-жылдын августунда талибдер бийликке келгенден кийин, Афганистанда аялдар менен кыздарга карата көптөгөн чектөөлөр киргизилген. Өзгөчө, «жакшылыкка үндөө жана жамандыкты алдын алуу» министрлиги аялдардын коомдук жайларда катуу сүйлөөсүнө, бейтааныш эркектер менен сүйлөшүүсүнө, эркек туугандын коштоосу жок көчөгө чыгуусуна тыюу салган. Ошондой эле, аялдарга денени толук жапкан кийим кийүү милдеттендирилип, билим алуу жана иштөө укуктары чектелген. Аялдар соттук жараяндарга катышууга жарамсыз деп табылган.
«Талибандын» бул саясаты Афганистандагы аялдар менен кыздардын адам укуктарынан ажырашына себеп болуп, алардын билим жана жумуш мүмкүнчүлүктөрүн жокко чыгарган. Бул өлкөнүн калкынын жарымын коомдон четтетип, жакырчылык менен сабатсыздыкты күчөтүп, Афганистандын социалдык-экономикалык өнүгүүсүнө тоскоолдук жаратууда жана аны дүйнөлүк коомчулуктан обочолотууда.


















