Кыргызстандын президенти Садыр Жапаров Европарламенттин депутаттарын республиканын ички ишине кийлигишпөөгө жана өлкөдө болуп жаткан окуяларга реалдуу баа берүүгө чакырды. Бул тууралуу ал Бишкекте өткөн республиканын бардык облустарынын өкүлдөрүнүн 3-курултайында билдирди. «Биз эгемендүү мамлекетпиз, ошондуктан биздин процесстерге кийлигишүүнүн кереги жок», – деди ал.
Жакында эле Европарламент КСДПнын лидери Темирлан Султанбековду коргоо боюнча резолюция кабыл алып, ал эки партиялашы менен бирге жергиликтүү шайлоонун алдында шайлоочуларды сатып алган деген шек менен камакка алынган. Андан соң КСДП шайлоого катышуудан убактылуу четтетилген. Президенттин айтымында, КСДПчылардын аракеттери кылмыш болуп саналат, ал үчүн «башынан сылай албайсың» жана Европада алар объективдүү факторлорго көңүл бурбай туруп резолюция кабыл алышат. Ошону менен бирге, Кыргызстан Европа мамлекеттеринин тажрыйбасын үйрөнүүгө жана алар менен өнөктөштүк мамилелерди өнүктүрүүгө даяр, деп улантты мамлекет башчысы. «Биз мындай кызматташууга даярбыз», – деп белгиледи ал.
Пара алуу жолу менен алдамчылыктан качпаган саясатчыны Европарламент кантип колдоп жатат? Мындай аракеттери менен бул европалык структура Кыргызстанда эмнеге жетишет?
Бул боюнча белгилүү кыргызстандык эксперттер Caliber.Az менен ой бөлүштү.
Саясат таануучу, аймактык коопсуздук боюнча эксперт, экс-дипломат Марс Сариев өз өлкөсүндө эки жылдан кийин президенттик жана парламенттик шайлоо пландалып жатканын эске салуу менен баштады.

«Менин оюмча, Европарламенттин депутаттарынын арасында өз өкүлдөрү бар жана штаб-квартирасы Лондондо жайгашкан Социалисттик Интернационалдын лидерлери Темирлан Султанбековго ставка коюп, экинчи вариантты жасашты. Ал Лондондо абдан популярдуу жана Социалисттик Интернационалдын вице-президенти болуп саналат. Мына ошондуктан биз Европада мындай реакцияны көрүп жатабыз. Алар айткандай, жумурткалардын баарын бир себетке салгылары келбейт.
Европалыктар Султанбековду өлкөнү башкара ала турган потенциалдуу фигура катары көрүшөт. Башкача айтканда, ал президент болуп калса, Кыргызстандагы бийлик вертикалын Социалисттик Интернационал ээлейт. Эгер Социалисттик Интернационалдын программасын карасаң, булар либералдык капитализм деп аталган нерсенин жактоочулары экени айкын болот», – деп белгилейт талдоочу.
Анын айтымында, бул Европа өлкөлөрүндө абдан кеңири тараган идея жана аны карманган партиялардын позициясы бекем.
«Кыргызстанда Социалисттик Интернационалга КСДПдан тышкары Өмүрбек Текебаевдин «Ата Мекен» партиясы да кирет. Ал эми европалыктар Султанбековго кызыгышат, анткени алардын көз карашында Текебаев карыгандыктан ансыз деле сынган карта. Ал азыр Германияда элчи, күчтүү саясатчы, убагында биздин парламенттин спикери болгон. Бирок европалыктар “жаш, таза, булганбаган лидерлерге” муктаж болуп жатат окшойт.
Ошондуктан, европалыктар эки жылдан кийин КСДПны алдыга жылдырууга аракет кылат деп ойлойм. Жергиликтүү шайлоодо жеңсе, кийин популярдуулукка ээ болот. Биринчи кезекте борборго, интеллигенцияга, жаштарга, аялдарга басым жасалат.
Ошондуктан азыркы бийликтен потенциалдуу атаандашка бир топ катаал реакция болду”,-дейт эксперт.
Ал КСДПны түзгөн экс-президент Алмазбек Атамбаев Социалисттик Интернационалдын жетекчилигинин чакыруусу менен азыр Испанияда дарылануу үчүн жүргөнүн белгилей кетүү зарыл деп эсептейт.
«Тагыраак айтканда, европалыктар анын дарылануусуна акча төлөшөт. Ошентип, азыр Кыргызстанда кандайдыр бир саясий оюн жүрүп жатат.
Ал эми азыркы бийлик эки жылдан кийин боло турган президенттик шайлоого азыртадан эле даярдана баштады деп ойлойм. Ошон үчүн резонанстуу отставкалар болуп жатат. Маселен, премьер-министр Акылбек Жапаровду кызматтан алды, анткени пиар башталса, анын аты азыркы президенттин фамилиясынын жанына чыгып, ошону менен потенциалын алсыратат. Дегеле саясий күрөш эмитен эле жай жүрүп жатат.
Азыркы бийлик популярдуулугунун туу чокусунда турганда мөөнөтүнөн мурда президенттик шайлоо өтүшү мүмкүн экенин жокко чыгарбайм. Ал эки жыл күтпөй, бирок келерки жылы өткөрүшү мүмкүн», – дейт Сариев.
Саясий эксперт, тарых илимдеринин доктору, профессор Аскар Жакишев бул жагдайга бир аз башкача көз карашта. Анын пикиринде, Кыргызстандагы ондогон активдүү саясий партиялардын ичинен КСДП гана конструктивдүү оппозиция позициясында турат.

«Ошондуктан бул партия бийликтин тыкыр көңүл буруусунда. Партия лидери Султанбеков жана эки партиялашы шайлоочуларды сатып алды деген шек менен камакка алынгандан кийин партиянын жергиликтүү кеңештерге шайлоого катышуусуна тыюу салынган. Юридикалык практикада шектүү адамды камакка алуу сыяктуу чара бул адамдын башка кылмыш жасоосуна бөгөт коюуга, кылмыштын изин жашырууга ж.б. Бирок бул учурда камактагы партиянын лидери жана анын кесиптештери үй камагына алуу сыяктуу чара көрүлсө, тергөө иштерине эч кандай таасир тийгизе албайт же кийлигише албайт.
Чындыгында, Султанбековго карата эркиндикти чектөөнүн ашыкча чарасы европалык социал-демократиянын өкүлдөрүн анын баш коргоо чарасын өзгөртүү мүмкүнчүлүгүнө кыргыз бийлигинин көңүлүн буруу үчүн резолюция кабыл алууга түрткөн. Алар партия лидерин тергөө мөөнөтүндө камакка алуу боюнча соттун чечимин жасалган мыйзам бузууга пропорционалдуу эмес деп баалашты», — деди Жакишев.
Самир Ибрагимов.
Булак: Calibre.Az



















