Түндүк Корея Украинадагы фронтко аскерлерин жөнөтүп жатканы тууралуу кабарлардын алдында европалык лидерлер Киевге да ушундай эле жардам көрсөтүү мүмкүнчүлүгүн талкуулай башташты. Ошол эле учурда жаңы “Орешник” ракетасын колдонуу менен Орусиянын сокку уруу аракети Дональд Трамптын Владимир Путинге болгон сый-урматын азайтышы мүмкүн.
Дональд Трамптын АКШдагы президенттик шайлоодогу жеңишинен кийин Европа өлкөлөрүндө Украинага тынчтык орнотуучу күчтөрдү жөнөтүү боюнча талкуулар кайрадан башталды.
Өткөн аптада Франция менен Британия ок атышпоо келишимине жетишилгенден кийин Украинага аскерлерин киргизүүнү жана анын аткарылышын көзөмөлдөөнү караштырып жатканы тууралуу кабарлар чыккан. Андан соң Германиянын тышкы иштер министри Анналена Бербок союздаштардын, анын ичинде Германиянын аскерлерин жиберүү мүмкүнчүлүгүн жокко чыгарбасын билдирди.
Kun.uz сайтынын “Геосаясат” программасында саясий серепчилер бул темада ой бөлүшүштү.
Камолиддин Раббимовдун айтымында, азыр баары, өзгөчө Европа Дональд Трамптын оюнга кошулушун күтүп жатышат. Анын инаугурациясы 20-январга белгиленген.
«Акыркы маалыматтарга караганда, Украинага F-16 согуштук учактарынын экинчи партиясы жеткирилди. Бул Украинага жардам токтогон жок жана уланууда дегенди билдирет», – деп белгиледи ал.
Бүгүнкү күндө негизги суроо: Дональд Трамп бийликке келгенден кийин Украина жана Орусияга карата кандай стратегияны тандайт?
Бирок, Трамптын саясатчы катары негизги өзгөчөлүгү анын күтүүсүздүгү. Олуттуу басым менен катаал саясат жүргүзүшү мүмкүн же күтүүсүздөн элдешүүгө, макулдашууга даяр экенин жарыя кылышы мүмкүн. Ал эки тарапка – Украинага да, Орусияга да өзүнүн шарттарын сунуштайт. Бирок анын Орусияга болгон мамилеси салкындап баратканы байкалат.
Трамп АКШнын лидери жана анын кеңешчилери АКШнын дүйнөлүк аренада эки негизги каршылашы бар экенин баса белгилешет: бири душман, экинчиси атаандаш. Биринчиси Кытай Эл Республикасы, экинчиси Орусия Федерациясы. Кеңешчилер албетте, Трампка күчтүү Американын президенти катары, анын жеке симпатиясына карабастан, бул эки күч борборуна каршы турууга тийиш экенин белгилешет.
Албетте, Зеленский тарттырып ийген аймактар боюнча компромисске даярданышы мүмкүн. Анткен менен Батыш Европа Украинага жардам берүү стратегиясынын алкагында колдоо көрсөтүүнү улантат. Ал ортодо согуштун жана санкциялардын орус экономикасына тийгизген таасири барган сайын байкалууда», – деп белгиледи Раббимов.
“Путиндин “Орешникти” колдонгону Вашингтонду чочутуп, Трамптын Путинге болгон симпатиясын азайтты. Ушундай сезиле баштады. Америкалык аткаминерлер Украинанын өкүлдөрү менен Вашингтондо жигердүү жолугушат, бирок Орусия бул жолугушууларга катышпайт же чакырууларды албайт. Бул Трамптын командасынын Киевге көбүрөөк ыктаганынан кабар бериши мүмкүн”, – деп белгилейт эксперт.
Саясий серепчи Бектош Бердиевдин пикиринде, батыш европалык лидерлер Украинага бейпилдик күчтөрүн жөнөтүүнү чечсе, бул кадамын коомчулук алдында олуттуу түрдө актап чыгышы керек.
«Адатта, кайсы бир чечим боюнча алгачкы маалымат алгач коомдук пикирди даярдоо үчүн таратылат. Андан соң талкуулар жүрүп, элдин бир бөлүгү бул идеяны колдосо, башкалары каршы болот. Азыр Европа Украинага аскерлерин жөнөтүүгө келгенде дал ушундай аракет кылып жатат. Бирок, Украина менен Орусиянын ортосундагы согушта лидерлер өз аскерлерин курмандыкка чалууга даярбы, бейпилдик күчтөрү же НАТОнун жоокерлери?
Батыш өлкөлөрүндө жоопкерчилик өтө жогору. Мисалы, Шольц немец элинин макулдугусуз мындай чечимдерди кабыл ала албайт. Эгер ал чечсе, бул чоң жоопкерчиликти талап кылат», – деп эсептейт талдоочу.
Саясат таануучу Фазлиддин Мадиевдин пикиринде, АКШ менен Улуу Британия Украина маселеси боюнча өз ара милдеттерди бөлүштүрдү окшойт.
«Британия Европаны, Чыгыш жана Батыш Европаны Орусиянын таасиринен бошотуу милдетин аткарып жатат. Америка Кошмо Штаттары өз кезегинде Кытайга багытталган: алар экономикалык жана саясий кысым көрсөтүү менен аны курчоого алууга аракет кылууда», – деп белгилейт талдоочу.
«Мындан тышкары, Трамптын саясий маданияты кыйла өстү. Эгерде анын биринчи президенттик мөөнөтүндө анын аракеттерин эч ким алдын ала айта албаса, азыр анын өзгөргөнү, так программасы бар экени көрүнүп турат», – деп кошумчалайт Мадиев.
Анын айтымында, Курск аймагындагы оккупацияланган аймактар сүйлөшүүлөрдө Украинанын негизги артыкчылыктарынын бири болуп калат.
Маектешкен Нормухаммад Али Абдурахмонов.
Булак: kun.uz
