Eurasiatoday
Бейшемби, 19-Ноябрь, 2026
KG | RU | KZ
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
Eurasiatoday
KG | RU | KZ
No Result
View All Result

“Талибан” Вахан коридорун ачууну көздөөдө. Бул канчалык реалдуу?

  • Борбор Азия
  • 09.10.2024 11:43

Loading

Иран Гератка темир жол куруп жатат, Түркмөнстан ТАПИ долбооруна кайтып келди. Ал арада талиптер коңшу Кытайга түз чыгуу үчүн Вахан коридорун ачууну көздөп жатышат. Өзбекстандык  талдоочулар Анвар Юлдошев менен Наргиза Умарова Kun.uz  сайтынын “Геосаясат” программасында Ооганстандагы геоэкономикалык долбоорлор жана аймактык транзиттик атаандаштык тууралуу айтып беришти.

Наргиза Умарованын айтымында, Ооганстандын ички аймактарына жеткен жалгыз темир жол Өзбекстан курган Термез-Мазари-Шариф темир жолу. Бул жол Афганистандын тышкы соодасында маанилуу орунду ээлейт. Өзбекстан мындан өз ара соода аркылуу гана эмес, транзиттик өлкө катары да пайда көрөт.

Умарованын айтымында, Ирандын Хаф шаарынан Гератка чейинки темир жолдун курулушунун төртүнчү этабы уланууда. Бул долбоорду Орусия менен биргеликте келерки жылы пайдаланууга берүү пландалууда. Түркмөнстан да акыркы жылдары талиптер менен активдүү байланышып келет. Түркмөнстан-Ооганстан-Пакистан-Индия (TAPI) газ кууру коридорун ишке ашыруу кайра жанданды. Талдоочунун айтымында, Казакстан Ооганстан менен жалпы чек арасы болбогону менен Борбор Азия өлкөлөрүнүн ичинен Кабул менен соода жүгүртүүнүн эң көп көлөмүнө ээ.

Тема боюнча

Ооганстанда үйлөнүү үлпөттөрүндө жана майрамдарда фейерверк атууга толугу менен тыюу салынды

Ооганстанда үйлөнүү үлпөттөрүндө жана майрамдарда фейерверк атууга толугу менен тыюу салынды

29.10.2026

Анвар Юлдошевдин айтымында, түштүктөгү коңшубуз менен кызматташууга эң кызыкдар мамлекеттердин бири Кытай. Пекиндин Ооганстандагы инвестициясы өсүүдө. Кытайдын Гочин компаниясы Ооганстандагы ири литий кендерин иштетүү үчүн 10 миллиард доллар инвестициялоону сунуштады. Литий азыр электр унаалар үчүн батареяларды өндүрүүдө маанилүү элемент болуп саналат. Инвестиция Кытайдын Ооганстандын жаратылыш ресурстарын пайдалануу аркылуу аймактагы таасирин кеңейтүү стратегиясынын бир бөлүгү катары каралууда.

Соңку кездери Ооганстан менен Кытайды түз байланыштырган Вахан коридорун ишке киргизүү маселеси күн тартибине коюлууда. Ооган Бадахшанынын бул тоолуу аймагында азыркыга чейин заманбап магистралдар жок: эл айылдардын ортосунда ат же эшек менен каттайт. Ошол эле учурда аймакта курулуп жаткан жолго шагыл төшөө иштери башталды.

«Вахан коридору Ооганстандын түндүк-чыгышындагы туурасы 50-57 км., узундугу 300 км.дей аймак. Тоолуу жер, жетүү өтө кыйын. Бул бир кезде Улуу Жибек жолунун эң татаал бөлүгү болгон. Марко Поло бул жерде жүргөн биринчи европалык болгон. Бул Кытайдан башталып, Иран жана Түркия аркылуу Европага кеткен жол. Бирок мындай рельеф менен жол куруу абдан кыйын болот», – дейт Анвар Юлдошев.

Наргиза Умарова бул пландалган коридор Кытай менен Ооганстандын гана эмес, Тажикстан менен Пакистандын да кызыкчылыктарын бириктирген чекит экенин айтат.

«Учурда Вахан маселесин көтөрүп жаткан “Талибан” өкмөтү аны олуттуу эл аралык жолго айлантууну каалайт. Бул коридорду ачуу сунушу 2009-жылы Кытайдан түшкөн, бирок коридордун ачылышын жайлаткан факторлордун бири Кытайдын өзү болушу мүмкүн. Анткени буга чейин Кытай-Пакистан экономикалык коридору бар, ал “Бир алкак, бир жол” демилгесинин алкагындагы эң чоң жана эң кымбат долбоор. Вахан коридорунун ачылышы бул долбоорго олуттуу сокку болот.

Кытай Кытай-Пакистан экономикалык коридоруна мүмкүн болушунча көбүрөөк өлкөнү тартууга аракет кылууда. Бул долбоорго Өзбекстан дээрлик кошулду. Себеби, биз чоң үмүт артып жаткан Трансафган темир жолу бул долбоорго кошулат: Термез-Мазари-Шариф-Кабул-Пешавар каттамынан кийин Карачи портуна жана салыштырмалуу жаңы Гвадарга жетебиз. Пакистандын жолдору жана темир жолдору аркылуу. Бул жолду Өзбекстан гана эмес, Борбор Азиянын башка өлкөлөрү да колдонот.

Келечекте Ооганстан Вахан коридору аркылуу Кытайга түз чыга алса, тышкы соодада Пакистандын транзитине болгон көз карандылыгын кыйла азайтат. Бул “Талибан” өкмөтүнүн максаттарынын бири. Ооганстан менен Кытайдын ортосундагы соода мамилелери абдан интенсивдүү өнүгүп жатат: ооган тараптын маалыматы боюнча, өз ара соода жүгүртүү 2023-жылы 1,3 миллиард долларга жеткен. Кытай Ооганстандын негизги соода өнөктөштөрүнүн бири», – дейт Наргизв Умарова.

Анын айтымында, Кытай өкмөтү тарабынан 2009-жылы башталган алгачкы изилдөөлөрдүн жыйынтыгында Вахан коридорунун рельефи өтө татаал, деңиз деңгээлинен дээрлик 5 миң метр бийиктикте жайгашканы жана бул туура эмес экендиги белгиленген. Ал жерде транзитти уюштуруу өтө кыйынга тургандыктан долбоорду ишке ашыруу.

Мындан тышкары Кытай тарап коопсуздук факторун да эске алат. Алардын арасында уйгур сепаратизми жана Ооганстанда калган террордук топтор бар.

Наргиза Умарованын айтымында, Кытай Вахан коридорун ишке ашырууда үч тоскоолдукту көрүп жатат: негизги долбоор катары ири суммадагы акчалар инвестицияланып жаткан Кытай-Пакистан коридору, рельефтин ыңгайсыздыгынан жана коопсуздук факторунан улам өтө көп чыгым жумшалат.

Бирок бул коридорду ачууга кызыкдар Иран, Тажикстан сыяктуу башка тараптар да бар. «Эгерде Тажикстандын Ооганстанга карата позициясы жумшарып, Вахан боюнча демилге көтөрүлсө, бул Тажикстандын Борбор Азиянын транзиттик системасындагы ролун жогорулатат. Бул кандайдыр бир мааниде биз үчүн атаандаш, анткени альтернативдүү транспорттук каттам пайда болот. Элестеткиле, Тажикстан Кытайга түз кете алабы же Ооганстан учурда Борбор Азия аркылуу өткөн бардык транзиттик жолдорго, анын ичинде Казакстан, Өзбекстан же Түркмөнстанга атаандаша алабы.

Бүгүнкү күндө Вахан коридору эң жай ишке ашырылган долбоорлордун бири. Бирок мен Кытай бул маселеге кызыкдар эмес деп эсептейм, бирок талибдердин делегациялары Кытайга бир нече жолу чакырылган жана алар күн тартибине киргизгиси келген негизги маселелердин бири Вахан коридору болгон», – дейт Наргиза Умарова.

Сүйлөшүү учурунда талдоочулар Түркмөнстан-Ооганстан-Пакистан-Индия (TAPI) газ кууру долбоорунун жана Ооганстандагы эл аралык долбоорлордун коопсуздук маселелерине да токтолушту.

Маектешкен Нормухаммед Али Абдурахмонов.

ПоделитьсяTwitterWhatsApp
Tags: TAPIВахан коридоруТалибан
Подпишитесь и получайте новости первыми​
FACEBOOK
INSTAGRAM
YOUTUBE

Тектеш жаңылыктар

2026-жылы Афганистандын университеттерине бир да кыз кабыл алынган эмес: өлкө аял адистерсиз калуу коркунучунда

2026-жылы Афганистандын университеттерине бир да кыз кабыл алынган эмес: өлкө аял адистерсиз калуу коркунучунда

13.11.2026
Ооганстанда үйлөнүү үлпөттөрүндө жана майрамдарда фейерверк атууга толугу менен тыюу салынды

Ооганстанда үйлөнүү үлпөттөрүндө жана майрамдарда фейерверк атууга толугу менен тыюу салынды

29.10.2026
БУУ Ооганстанда аялдарга жана ЖМКларга каршы репрессиялар күчөгөнүн билдирди

БУУ Ооганстанда аялдарга жана ЖМКларга каршы репрессиялар күчөгөнүн билдирди

16.10.2026
БУУнун Коопсуздук Кеңеши Ооганстандан келип чыккан коркунучтар тууралуу дагы бир жолу эскертти

БУУнун Коопсуздук Кеңеши Ооганстандан келип чыккан коркунучтар тууралуу дагы бир жолу эскертти

22.09.2026
«Талибан» нааразылык акцияларына тыюу салды: Ооганстанда жарандарды көзөмөлдөөнү күчөткөн мыйзам кабыл алынды

«Талибан» нааразылык акцияларына тыюу салды: Ооганстанда жарандарды көзөмөлдөөнү күчөткөн мыйзам кабыл алынды

25.08.2026
Беш жылдан кийин: Борбор Азиянын Ооганстанга болгон мамилеси кандай өзгөрүүдө?

Беш жылдан кийин: Борбор Азиянын Ооганстанга болгон мамилеси кандай өзгөрүүдө?

21.08.2026
Биринчи «Афганистан – Борбор Азия» диалогунда коопсуздук, соода көлөмүн көбөйтүү жана ТАПИ курулушу талкууланды

Биринчи «Афганистан – Борбор Азия» диалогунда коопсуздук, соода көлөмүн көбөйтүү жана ТАПИ курулушу талкууланды

09.04.2026
Кабулда 2021-жылдан бери биринчи жолу Ооганстан-Борбордук Азия диалогу өттү

Кабулда 2021-жылдан бери биринчи жолу Ооганстан-Борбордук Азия диалогу өттү

06.04.2026
Пакистандын Ооганстанга жасаган чабуулунан каза болгондордун саны 400гө жетти. Видео

Пакистандын Ооганстанга жасаган чабуулунан каза болгондордун саны 400гө жетти. Видео

17.03.2026

Биздин Facebook


Eurasia Today

Башкы жаңылыктар

Путин менен Си Цзиньпин Кытайдагы жолугушууда жаңы дүйнөлүк тартип тууралуу билдирүү жасашты

Путин менен Си Цзиньпин Кытайдагы жолугушууда жаңы дүйнөлүк тартип тууралуу билдирүү жасашты

18.11.2026
Иран Бахрейндеги АКШнын радардык системасына үчүнчү жолу дрон менен сокку урду

Иран Бахрейндеги АКШнын радардык системасына үчүнчү жолу дрон менен сокку урду

18.11.2026
АКШ Иранга каршы согушта мөөнөтү өтүп кеткен ок-дарыларды колдонгонун моюндады

АКШ Иранга каршы согушта мөөнөтү өтүп кеткен ок-дарыларды колдонгонун моюндады

18.11.2026
Ирандын ТИМ башчысы Омандын султаны менен жолугушту

Ирандын ТИМ башчысы Омандын султаны менен жолугушту

17.11.2026
Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

16.11.2026
Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

13.11.2026

Валюталар курсу

Экономика

Иран менен Россия Решт — Астара темир жолун куруунун баасын 1,36 млрд еврого макулдашты

Иран менен Россия Решт — Астара темир жолун куруунун баасын 1,36 млрд еврого макулдашты

18.11.2026
ЭВФ Борбор Азия өлкөлөрүнө акча-кредит саясатын катаалдаштырууну сунуштады

ЭВФ Борбор Азия өлкөлөрүнө акча-кредит саясатын катаалдаштырууну сунуштады

18.11.2026
Евразия өлкөлөрү Ирандын демилгесин колдоду: Исламабадда согушту токтотууга чакырышты

Евразия өлкөлөрү Ирандын демилгесин колдоду: Исламабадда согушту токтотууга чакырышты

17.11.2026
Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

28.10.2026
Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

28.10.2026
Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

27.10.2026
Eurasia Today @eurasiatoday_ru
216 подписчиков

Новости, аналитика и репортажи: Иран, Центральная Азия, Россия. Сложное — просто, важное — интересно.

Подписаться в Telegram
  • Башкы
  • Борбор Азия
  • Дүйнө
  • Илим
  • Коом
  • Маданият
  • Саясат
  • Экономика
  • Дин
  • Спорт
  • Туризм
  • Сүрөт
  • Видео
© 2023 Eurasiatoday.
Бардык укуктар корголгон.
Сайттын эски версиясы

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.

No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.