6-февраль күнү Улуттук коопсуздук мамлекеттик кызматы (УКМК) тарабынан MCN Coin криптоактивинин уюштуруучуларынын бири Исрадин Субанбековдун кармалганы кыргызстандыктардын массалык түрдө талкуусуна жем таштап, негизги темага айланды.
Анткени акыркы эки жылдан бери виртуалдык чөйрөдө көрүнбөгөн шылуундардын тобу пайда болуп, элди интернет желеси аркылуу алдап, электрондук капчыктарынан болобу же накталай акча каражаттарын көз боемочулук менен алып жаткандардын саны көбөйгөн.
Бирок ал шылуундардын айрымдары карапайым элдин калың катмарынан ичинен “тандалма ишенчээк” топту сууруп чыгып, өзүнүн кызыкчылыгынын негизиндерине сугарып, ишендирип, алар аркылуу чоң суммадыгы акча топтоого жетишкен.
Дагы бир таң калычтуу жагдайлардын бири, шылуундар элге сөзү өткөн, коомго таасири бар жана калкты канчалык бир деңгээлде ээрчите алган активдүү жаштарды, айрыкча алардын ичинен шоу-бизнес өкүлдөрүн колдоно билгендиги менен айырмаланат. Башкача айтканда, алар “маданияттуу алдамчылар”.
Алардын бири ушул MCN Coin криптоактивинин анабашчылары жана мүчөлөрү.
И. Субанбеков БАЭге качууга аракет кылган
Жогоруда белгиленгендей, MCN Coin криптодолбоорунун уюштуруучусу, 32 жаштагы И. Субанбеков кармалганга чейин БАЭге качууга аракет кылган.
Анын өзүнүн журналисттерге билдиргенине караганда, өзү жана өнөктөштөрү криптовалютага салган акчаны кыргыз элине кайтара албай турганын мамлекеттик “Ала-Тоо-24” телеканалына айтып берди.
Субанбековдун айтымында, MCN Coin долбоорунда өзүнүн блокчейн системасы болгон эмес – ал адамдарды алдоо үчүн түзүлгөн. Ал долбоор ишке киргенден бери 2,5 миллион доллар чогултууга жетишкенин, ошентип бир жарым жылдын ичинде ал өзүнө батир жана кымбат унаа сатып алганын айтты.
«Азыр биз элдин акчасын кайтарып бере албайбыз. Мунун баары алдамчылык болчу. Урматтуу кыргыз элим, кечирим сурайм», – деди алдамчылыкка шектелип кармалган И. Субанбеков айыбын моюунуна алып жатып.
Финансылык көзөмөл органы MCN Coin долбоорун каттоодон баш тарткан
MCN Coin виртуалдык активи мамлекеттик каттоодон өткөн эмес жана Кыргызстанда уруксат берилген виртуалдык активдердин реестрине киргизилбеген.
Мамлекеттик каржы көзөмөл кызматы буга чейин аларды беш жолу каттоодон баш тартканына карабай, мыйзамсыз иштеп жүрүшкөн.
Бул тууралуу Кыргызстандын Финансы рыногун жөнгө салуу жана көзөмөлдөө кызматы криптовалютага байланыштуу кырдаалга жана адамдардын кармалышына комментарий берип жатып билдирди. Себеби бул долбоор Кыргызстандын мыйзамдарынын талаптарына жооп бербегендиктен, Финансылык көзөмөл органы каттоодон баш тарткан.
“MCN Coin Виртуалдык активдердин Бирдиктүү мамлекеттик реестринде катталган эмес. Андан тышкары Кыргызстандын лицензияланган криптобиржаларында катталбагандыктан, лотереяларды же башка кызыктыруучу иш-чараларды өткөрүүгө уруксаты жок”, — деп белгиледи мекеме.
Финансылык көзөмөл органы жарандарды бул активге инвестициялоонун тобокелдиктери жөнүндө эскертип, анын юридикалык статусу аныктала элек жана жогорку кирешелүү убадалар тастыкталган экономикалык негизге ээ эмес экендигин билдирген.

Финансылык көзөмөл органы шылуундарга карата төмөнкү чараларды көргөн:
1. 2024-жылдын 28-октябрында Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлигине MCN Coinга юридикалык баа берүү өтүнүчү менен кайрылуу жолдогон;
2. 11-ноябрда Ички иштер министрлиги бул фактыны каттап, алдын ала иликтөө иштерин баштаган;
3. 9-декабрда Финансылык көзөмөл органы Ички иштер министрлигине виртуалдык активдер чөйрөсүндөгү мыйзам ченемдери боюнча түшүндүрмөлөрдү жөнөттү;
4. 23-декабрда Ички иштер министрлиги Финансылык көзөмөл органынан MCN Coin менен байланышкан кызыктыруучу лотереянын мыйзамдуулугуна байланыштуу түшүндүрмө берүүнү өтүндү;
5. 26-декабрда Финансылык көзөмөл органы лотерея өткөрүүгө уруксат кагаздары жок экенин тастыктап, уюштуруучуларга чара көрүү өтүнүчү менен укук коргоо органдарына кайрылган;
6. 2025-жылдын 15-январында Ички иштер министрлиги тарабынан Финансылык көзөмөл органына тергөө иштери жүрүп жаткандыгы жөнүндө маалымдалган;
Ошондой эле 20-январда аталган орган MCN Coin боюнча болгон бардык маалыматты андан ары юридикалык баа берүү үчүн УКМКга өткөрүп берген.
Финансылык көзөмөл органы жарандар кандайдыр бир каржылык инструменттерге инвестиция салуудан мурун алардын мыйзамдуулугун текшерүүсү керектигин, эгерде виртуалдык актив катталбаса, расмий тизмелерде жок болсо, аны сатып алуу каржылык жоготууларга алып келиши мүмкүн экендигин баса белгилейт.
Бул ачык-айкын жөнгө салуу жана расмий статусу жок тез жана жеңил акча убадаларына ишенбей, этияттык менен иш алып барууну сунуштап, жарандарды акчасын бул активге салбоого чакырды.
Расмий органдардын мындай билдирүүлөрүнө карабай, социалдык тармактарда Исрадин Субанбеков жарандарды MCN Coin крипто монеталарын сатып алууга үндөп, анын биринин баасын 100 миң долларга чейин көтөрүүнү убада кылган видео тараган.
Видеодо көрүнүп тургандай, анын уюштурган тобунда ар түрдүү курактагы жарандар, айрыкча жашы улгайып калган адамдар бар. Алардын көпчүлүгу аял кишилер экендиги көрүнүп турат.
Топтогу кишилердин ичинен активдүүлөрү башкаларды чоң суммады акча каражаты менен кызыктырып, курамды көбөйтүүгө болгон аракеттерин көрүшкөн.
Натыйжада мындай “сылык-сыпаа алдоо жолу менен” алданган адамдар шылуундарга чоң суммадагы акча каражатына алданып, орто жолдо калышууда. Эми алардын акчасын ким кайтарып берет?



















