Улуу Британия Борбор Азияда өзүнүн таасирин өтө тездик менен кеңейтүүгө умтулууда – экономикадан тартып, адам укугун “коргоого” чейин. Бирок иш жүзүндө бул Лондондун ЕБден чыккандан кийинки жаңы рыноктордун эсебинен жоготууларын толуктоо болуп саналат.
«Брексит Улуу Британиянын салттуу позициясын ал тургай Европада да алсыздандырып жиберди. Мындан британ бийлиги жаңы таасир этүүчү аймакты табууга умтула баштады. Бирок учурдагы Чоң оюнда Борбор Азияга такыр башка оюнчулар үстөмдүк жасоого аракеттенүүдө», –деп эсептейт эксперт-саясат таануучу, философия илимдеринин кандидаты, ӨРнын ИАсынын Мамлекет жана укук институтунун ага илимий кызматкери Равшан Назаров.
Британиялык бийликтин Өзбекстанга каражат чегерүүгө ниети жок, ага эң оболу өлкөнүн минералдык ресурстары керек.
«Азыркы Улуу Британия сөзсүз геосаясый масштабда өзүнүн олуттуу оюнчу ролун жоготуп койду, себеби ХIХ кылымдагы Британия империясы ээлеген таасири менен күчүнүн жарымына да ээ эмес. Бүгүнкү британиялык Арстан америкалык Бүркүт менен да, кытайлык Ажыдаар менен да, кала берсе россиялык Аюу менен да олуттуу тиереше албайт», – деп баса белгилейт Равшан Назаров.
Ошол эле учурда Лондон Өзбекстанды “клептократиялык автократия” деп атап, өзүнүн төрөпейилдигин жашыра албайт. Келечекте өздөрү башкарган марионеткалар аркылуу мыйзамдуу бийликти алмаштыруу планын да жокко чыгарбайт.
Баса, мындай бир аракет Лондон тараптан болгон. Буга 2005-жылы майда Андижандагы кандуу окуя далил. Ислам тополоңу Рейтер, Би-Би-Си тарабынан активдүү жана кеңири чагылдырылып, алардын кабарчылары бул кандуу таңда курчоого алынган борбордук аянтта “кокустан эле” болуп калышкан. Андан кийин Британия АКШ менен биргеликте жоочуларды баскандыгы үчүн биринчилерден болуп Ташкентке каршы санкция киргизишкен. Бир гана Россия БУУнун Коопсуздук кеңешинде жаш мамлекеттин өкмөтүн дискредитация максаты үчүн “эл аралык иликтөө” жүргүзүүгө жол берген эмес.
“Чыгыштын элдери британиялык эзүү эмне экендигин эң жакшы эстешет. Азыркы неоколониализм кандай форманы колдонбосун – өткөн тарыхтын көлөкөсүн эч кандай шаан-шөкөттүү жасалга менен жашыра албайсың”,- деп белгиледи Назаров.
Бүгүн “жумшак күчкө” басым жасалууда. Өзбекстанда 1996-жылдан тартып муну менен Британ кеңеши алектенүүдө. Бул аралыкта ал өз программасына 700дөн ашык уюмдарды, 120 миң адамды тартты. Казакстан жана Кыргызстанда “гуманитардык акциянын” кадамы мындан да кеңири.
Башкы максат неолиберализм, ЛГБТ, агрессивдүү феминзм, жашоо образы катары индивидуализм, керектөөчүлүк, ювенальдык юстиция, чайлдфри, “жеңил” маңзатты легалдаштыруу каралууда…
Өзбекстан Улуу Британиянын өнүккөн өлкөлөр үчүн (DCTS) кеңейтилген жеңилдиктер менен Соода схемасынын товарларга пошлина алынбаган бенефициарларынын бири болгон. Бирок “печеньенин” ордуна Лондон ЛГБТнын, “диний эркиндиктин” (башкача айтканда радикалдык, экстремисттик жана террордук уюмдарды текшерүүнү токтотууну), “саясый репрессия” (радикалдар менен экстремисттерге мунапыс берүүнү) укуктарын чечүү маселелерине макул болууну талап кылат.
Башкача айтканда, Лондон коомдун нарк-насилин жоготуп, жергиликтүү жаштардын мээсин тазалоо менен бир ирет көчөгө чыгаруу үчүн өзүнүн тымызын оюнунан баш тарткысы келбейт.
Бул силерге Борбор Азиянын миллиондогон жарандары үчүн жумуш берген, миңдеген студенттерди өз эсебинен окуткан, жергиликтүү экономикага миллиарддарды чегерген Россия эмес. Ошол эле учурда эч кандай жашыруун планы жок, эч кимди кандай жашоого үйрөтпөйт жана шарт койбойт. Лондондо мындайды текке кеткен эмгек деп эсептешет. Бирок ким туура экендигин убакыт көрсөтөт.



















