Eurasiatoday
Шейшемби, 17-Ноябрь, 2026
KG | RU | KZ
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
Eurasiatoday
KG | RU | KZ
No Result
View All Result

Фергана өрөөнүндө суу көйгөйү күчөдү

  • Аналитика
  • 03.06.2023 10:41

Loading

Адистердин белгилөөсүндө учурда дүйнө жүзүндө таза суунун запасы кескин азайып баратышы жалпы коомчулуктун тынчын алууда. Жер кыртышынын 70 пайызы суудан тургандыгына карабастан, анын 3 эле пайызын таза суу же мөңгү суулар түзөт.

БУУнун чыгарган эксперттик жыйынтыктарына ылайык, дүйнөдө 1 миллиардга жакын киши таза сууга жетпей жүрүшөт. Ошондой эле 2,7 миллиард адам таза суу тартыш шартта жашайт. 2014-жылы таза суу тартыштыгы боюнча өткөрүлгөн иликтөөгө 500дөн ашык ири шаарлар катышкан.

Анын жыйынтыгында ар бир төртүнчү шаардын элдери таза суу таңкыстыгынан улам, стресске кабылышкан. ЮНЕСКОнун маалыматы боюнча 2030-жылы барып, таза сууга болгон талап дагы 40 пайызга өсөт. Анткени климат өзгөрүп, калктын саны көбөйөт. Анын катарында, Фергана өрөөнү да суу көйгөйүнө кептелет.

Тема боюнча

Египет Борбор Азия өлкөлөрүнүн жарандары үчүн өлкөгө кирүү эрежелерин катаалдатууда: туристтер эмнелерди билиши керек?

Египет Борбор Азия өлкөлөрүнүн жарандары үчүн өлкөгө кирүү эрежелерин катаалдатууда: туристтер эмнелерди билиши керек?

24.10.2026

Дүйнөдөгү эң чоң мөңгү жана суу запастары Кыргызстандын аймагында. Совет мезгилинде атайын каталог түзүлүп, Кыргызстандагы ири мөңгүлөрдүн санын 6771 деп көрсөтүшкөн. Бирок соңку 50 жыл ичинде каталог жаңыланган эмес. Бул маалыматтарды ВВС кыргыз кызматынын расмий сайты жарыялаган.

Адистер Кыргызстан менен Тажикстан таза суу жана мөңгү суунун запасы боюнча Борбор Азияда алдыда орунда турганы менен, дүйнөлүк климаттын өзгөрүп жаткандыгына байланыштуу кайсы бир күнү суу таңкыстыгы көйгөйүнө баары бир туш болот дешет.

Баткен облустук башкы суу чарба башкармалыгынын суу пайдалануунун бөлүмүнүн башчысы Аширали Амираев бул облуста өлкөлөр аралык маанидеги – Исфайрам-Сай, Көк-Дарыя, Сох, Ак-Суу, Козу-Баглан аттуу 5 дарыя бар экенин айтып, алардагы суулардын көлөмү акыркы он жылда 21 пайызга азайганын эскертти. Эми алдыдагы 50 же 100 жылдан кийин суулардын таңкыстыгы Баткен өрөөнүндө ар бир жаранга сезилет дейт. Андыктан убакыт бар мезгилде баарын коюп, ирригациялык тутумдарды эл аралык стандарта курууга киришүүнү сунуштайт.

“Сууну үнөмдүү пайдалануунун маданиятын үйрөнүшүбүз керек. Агып жатат экен деп эле арыктагы сууларды ой келди буруп, ашканы көчө-көлдө жатпашы керек. Болбосо абал жакшы эмес”,-дейт Аширали Амираев.

Ушул жумада Баткен облусунда “Баткен аймагындагы био-ар түрдүүлүктүн актуалдуу маселелери” аталышындагы тегерек стол өткөрүлдү. Иш-чара 22-май Эл аралык биологиялык ар түрдүүлүк күнүнө карата, Германиянын табиятты коргоо NABU-Кыргызстан уюмунун түштүк бөлүмү тарабынан уюштурулду.

Анда көтөрүлгөн негизги маселелердин бири: Фергана өрөөнүндөгү суу көйгөйү болду. “Баткен таңы” гезитинин башкы редактору Адылбек Акматов ушул маселеге токтолуп, коомчулуктун көңүлүн бурууга аракет кылды.

“Суу көйгөйүн чечүү үчүн убакыттын азайып бара жатканына карабастан, таза суу таңкыстыгы да өсүп жатат. Азыр бир литр таза суунун дүкөндөгү баасы 30 сомго чейин чыгып кетсе, дүйнөнүн таза сууга таңкыс делген аймактарында 1 доллардан ашты. Биз үчүн же дүйнөдө таза суу запастарына бай өлкө Кыргызстанда ушундай болуп жаткан соң, башка өлкөлөрдөгү таза суу таңкыстыгы күн сайын өсүп жатат”,-деди ал.

Жакында: “Кыргызстан сууну эл аралык нормада эмес, өздөрү каалагандай пайдаланып, бизге суу жетпей жатат”,-деген коңушулардын нааразычылыктары интернеттеги социалдык тармактарда бейрасмий жарыяланды. Бирок кыргызстандык суу чарба тармагынын кызматкерлери, биздин өлкө суунун башында турса да, суу жылдан-жылга азайып жаткандыктан, өзүбүз да нормадан аз пайдаланып жатканыбызды айтышты.

“Баткен облусун аралап өткөн Сох, Исфайрам, Ак-Суу, Козу-Баглан дарыялары 100 жылдан кийин болгону 20%ы гана калаарын эске алсак, Фергана өрөөнүн суу тартыштыгынын чоң көйгөйү күтүп турат”,-деди А.Акматов.

Буга чейин Кыргызстан суу ресурстарын кылдат башкарууну жактайт жана “ар бир тамчы маанилүү” деген принципте иш алып бара турганын МинКаб төрагасы Акылбек Жапаров, ушул жылдын апрель айында Вашингтондо өткөн суу тармагын өнүктүрүү боюнча тегерек столдо билдирген.

“Биз Борбор Азиядагы уникалдуу мамлекеттердин бирибиз, ал жерде суу ресурстары толугу менен өзүбүздүн мөңгүлөрдөн түзүлөт. Дарыялардын орточо жылдык агымы 48,7 куб километрди түзөт. Бул факт менен биздин өлкө региондук масштабда дарыя агымынын калыптануу зонасы болуп саналган мамлекеттердин катарына кирет”,-деген ал.

Буларга кошумчалап, учурда өлкөнүн калкын климаттын өзгөрүшүнүн таасирине даярдоо саясатын жүргүзүп, жоболорду жана институттарды жакшыртуунун үстүндө иштеп жатканын белгилеген.

“Быйыл 2040-жылга чейин Суу боюнча улуттук стратегия кабыл алынып, суу менен камсыздоо жана санитария жөнүндө мыйзамдар иштелип чыкты. Инвестициялык долбоорлорду иштеп чыгууда энергетикалык эффективдүүлүктү жогорулатуу милдеттери жана суу ресурстарын үнөмдөөгө жана эффективдүү пайдаланууга өбөлгө түзгөн климаттык долбоорлоо стандарттары эске алынат”,-деген А.Жапаров.

Дүйнө жүзүндөгү канча жаңжал, канча согуш болгон болсо, алардын бардыгы суу, жер талаштан чыккандыгын жакшы билебиз. Ошондуктан азыр дүйнөлүк алкактагы эң чоң көйгөйлөрдүн бири бул суу көйгөйү экендигин талашсыз. Кыргыз-тажик чек арасындагы жөнөкөй адамдардын талаш-тартыштарынан, курал колдонгон согушка чейин барышы дагы суунун айынан чыгып келгени белгилүү.

Даярдаган: А.Белеков

ПоделитьсяTwitterWhatsApp
Tags: Акылбек ЖапаровБаткенБорбор Азиясуу маселесиФергана өрөөнү
Подпишитесь и получайте новости первыми​
FACEBOOK
INSTAGRAM
YOUTUBE

Тектеш жаңылыктар

Иордания Борбордук Азияда жаңы геосаясий оюн баштап жатабы: падышанын сапарынын артында АКШ менен Израилдин кандай кызыкчылыктары турат?

Иордания Борбордук Азияда жаңы геосаясий оюн баштап жатабы: падышанын сапарынын артында АКШ менен Израилдин кандай кызыкчылыктары турат?

14.11.2026
Египет Борбор Азия өлкөлөрүнүн жарандары үчүн өлкөгө кирүү эрежелерин катаалдатууда: туристтер эмнелерди билиши керек?

Египет Борбор Азия өлкөлөрүнүн жарандары үчүн өлкөгө кирүү эрежелерин катаалдатууда: туристтер эмнелерди билиши керек?

24.10.2026
Лавров: Радикалдар Ооганстан аркылуу Борбор Азияга жана Россияга коркунуч жаратууну көздөшүүдө

Лавров: Радикалдар Ооганстан аркылуу Борбор Азияга жана Россияга коркунуч жаратууну көздөшүүдө

16.10.2026
Борбор Азия жана Ак үйдүн табышмагы: АКШнын аракеттерине болгон ишенимди кайра карап чыгуу зарылдыгы 

Борбор Азия жана Ак үйдүн табышмагы: АКШнын аракеттерине болгон ишенимди кайра карап чыгуу зарылдыгы 

13.10.2026
Эксперт: Иран деңиз блокадасынын шартында КМШ өлкөлөрү менен сооданы кеңейтүүгө кызыкдар

Эксперт: Иран деңиз блокадасынын шартында КМШ өлкөлөрү менен сооданы кеңейтүүгө кызыкдар

09.10.2026
«Суунун тартыштыгы Борбордук Азиянын өнүгүүсүнө олуттуу чектөө болуп баратат» — Шавкат Мирзиёев

«Суунун тартыштыгы Борбордук Азиянын өнүгүүсүнө олуттуу чектөө болуп баратат» — Шавкат Мирзиёев

08.10.2026
Рубионун Борбор Азияга сапары: АКШнын кызыкчылыгы ресурстардабы?

Рубионун Борбор Азияга сапары: АКШнын кызыкчылыгы ресурстардабы?

08.10.2026
Кытайдан Иранга Борбор Азия аркылуу биринчи блок-поезд жөнөтүлдү

Кытайдан Иранга Борбор Азия аркылуу биринчи блок-поезд жөнөтүлдү

16.09.2026
Сеул декларациясы: Борбор Азия менен Түштүк Корея өнөктөштүктү кеңейтет

Сеул декларациясы: Борбор Азия менен Түштүк Корея өнөктөштүктү кеңейтет

16.09.2026

Биздин Facebook


Eurasia Today

Башкы жаңылыктар

Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

16.11.2026
Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

Эксперт: АКШнын Иранды кургактыктан курчоо аракети ишке ашпай турган план

13.11.2026
АКШда дизель отунунун запасы 23 жылдагы эң төмөнкү деңгээлге түштү

АКШда дизель отунунун запасы 23 жылдагы эң төмөнкү деңгээлге түштү

13.11.2026
2026-жылы Афганистандын университеттерине бир да кыз кабыл алынган эмес: өлкө аял адистерсиз калуу коркунучунда

2026-жылы Афганистандын университеттерине бир да кыз кабыл алынган эмес: өлкө аял адистерсиз калуу коркунучунда

13.11.2026
Пезешкиан: Американын коркутуу жолу менен дипломатия жүргүзүүгө аракет кылып жатканы — уят көрүнүш

Пезешкиан: Американын коркутуу жолу менен дипломатия жүргүзүүгө аракет кылып жатканы — уят көрүнүш

13.11.2026
Иран Ормуз кысыгында АКШнын MQM-170 дронун кармап алганын билдирди. Видео

Иран Ормуз кысыгында АКШнын MQM-170 дронун кармап алганын билдирди. Видео

29.10.2026

Валюталар курсу

Экономика

Евразия өлкөлөрү Ирандын демилгесин колдоду: Исламабадда согушту токтотууга чакырышты

Евразия өлкөлөрү Ирандын демилгесин колдоду: Исламабадда согушту токтотууга чакырышты

17.11.2026
Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

28.10.2026
Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

28.10.2026
Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

27.10.2026
Иран менен Пакистандын чек арасында банктык жана бажылык чектөөлөрдөн улам жүк ташуу токтотулду

Иран менен Пакистандын чек арасында банктык жана бажылык чектөөлөрдөн улам жүк ташуу токтотулду

24.10.2026
АКШнын Иран экономикасынын кыйрашы тууралуу билдирүүсү чындыкка дал келбейт

АКШнын Иран экономикасынын кыйрашы тууралуу билдирүүсү чындыкка дал келбейт

19.10.2026
Eurasia Today @eurasiatoday_ru
213 подписчиков

Новости, аналитика и репортажи: Иран, Центральная Азия, Россия. Сложное — просто, важное — интересно.

Подписаться в Telegram
  • Башкы
  • Борбор Азия
  • Дүйнө
  • Илим
  • Коом
  • Маданият
  • Саясат
  • Экономика
  • Дин
  • Спорт
  • Туризм
  • Сүрөт
  • Видео
© 2023 Eurasiatoday.
Бардык укуктар корголгон.
Сайттын эски версиясы

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.

No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.