Eurasiatoday
Бейшемби, 19-Ноябрь, 2026
KG | RU | KZ
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу
No Result
View All Result
Eurasiatoday
KG | RU | KZ
No Result
View All Result

COP29: Борбор Азия өлкөлөрү айдоо жерлерин жоготуп жатышат

  • Аналитика, Борбор Азия
  • 03.02.2025 17:27

Loading

Борбор Азиядагы жана Кавказдагы айыл чарба жерлери коркунучтуу темп менен түшүмдүүлүгүн жоготуп жатат. Өткөн жылдын ноябрында Азербайжандын ордо калаасы Бакуда өткөн Климаттын өзгөрүшү боюнча БУУ конференциясында (COP29) бул өлкөлөрдүн расмий өкүлдөрү айдоо жерлеринин азайышы боюнча көптөгөн докладдарды беришти, бирок бул кризисти тез арада чечүү зарылдыгына карабастан, катышуучулардын бири да Борбордук Азиядагы жана Кавказдагы көптөгөн экологиялык көйгөйлөрдү жеңилдетүү үчүн конкреттүү сунуштарды беришкен жок.

Азербайжандын Айыл чарба министри Межнун Мамедов COP29 конференциясынын алкагында жердин деградациясы жана климаттын өзгөрүшү боюнча өткөн тегерек столдо дүйнөдөгү топурак ресурстарынын 40%га жакыны деградацияга дуушар болуп, экосистемаларга, азык-түлүк коопсуздугуна жана суу ресурстарына коркунуч жаратып жатканын айткан.

“Акыркы он жылдыктарда туруксуз айыл чарба тажрыйбалары, токойлордун кыйылышы, шаарлардын кеңейиши жана климаттын өзгөрүшүнүн күчөгөн таасири дүйнө жүзү боюнча кыртыштын деградациясын тездетти. БУУнун чөлгө айлануу менен күрөшүү боюнча Конвенциясынын (UNCCD) маалыматына ылайык,  деградациядан улам жыл сайын 12 миллион гектарга жакын түшүмдүү жерлер жок болууда”, – деген Маседов.

Тема боюнча

ЭВФ Борбор Азия өлкөлөрүнө акча-кредит саясатын катаалдаштырууну сунуштады

ЭВФ Борбор Азия өлкөлөрүнө акча-кредит саясатын катаалдаштырууну сунуштады

18.11.2026

Борбор Азияда кырдаал өзгөчө Тажикстанда курч, бул өлкөдө айыл чарба жерлеринин дээрлик үчтөн бир бөлүгү оор абалда турат. Мындай көйгөйлөр Борбор Азиянын башка өлкөлөрүнө, өзгөчө Кыргызстан менен Казакстанга да коркунуч туудурат. Бул өлкөлөрдө токойлордун бузулушу, кыртыштын шорлонушу, жайыттарда малдын ашыкча жайылышы сыяктуу маселелер көп. Бириккен Улуттар Уюмунун маалыматы боюнча, Борбордук Азиянын 39% аймагы кургакчылык абалда турат.

Өзбекстандын Айлана-чөйрөнү коргоо министри Азиз Абдухакимов өз өлкөсүндөгү суу жана топурак ресурстарына мониторинг жүргүзүү жолдорун киргизүү планын сунуштап, Өзбекстандагы өзгөчө жана кооптуу абалды ачыктап, тез жана чечкинүү аракеттер көрүлбөсө, анда келечек муундарга кургак жана  какыраган чөлдөрдү өткөрүп беребиз деген.

Бирок, бул маселелерди чечүү боюнча эч кандай көп тараптуу жана биргелешкен демилгелер талкууланган же каралбаган жок. Бул көйгөйлөрдү чечүү боюнча пландар сунушталган күндө да, тилекке каршы, Борбордук Азия өлкөлөрүнүн мындай пландарды ишке ашырууга каражаты жок, ошондуктан бул аймактагы өлкөлөрдүн мамилесинин тез арада өзгөрүшүн күтпөш керек. Өнүгүп келе жаткан өлкөлөр климаттык көйгөйлөрдү чечүү үчүн бай өлкөлөрдөн жыл сайын 1 триллион доллар керек деп айтышат.

Акыр-аягы, Бакуда өткөн климаттын өзгөрүшү боюнча саммитте, узак жолугушуулардан кийин бай өлкөлөр жыл сайын глобалдык жылуулуктун кесепеттери менен, анын ичинде топурактын иштетилбей калуу көрүнүшү менен күрөшүүгө 300 миллиард доллар бөлүүнү макулдашты. Бул сумма өнүгүп келе жаткан өлкөлөргө глобалдык жылуулук менен күрөшүү үчүн мурда убада кылган 100 миллиард долларга салыштырмалуу олуттуу сумма.

Өнүгүп келе жаткан өлкөлөр бай өлкөлөрдү кайдыгерлик үчүн айыпташат, ал эми бай өлкөлөр (айрыкча АКШ жана Евробиримдиктин мүчөлөрү) Сауд Аравиясы жана Кытай сыяктуу өнүккөн экономикаларга нааразы, анткени акыркы өлкөлөр өздөрүн өнүгүп келе жаткан өлкөлөр деп аташат жана алар климаттын өзгөрүшүн каржылоого эч кандай милдеттенме алышпайт.

Айыл чарба жерлеринин айдоо үчүн жараксыз болуп калышынын ар кандай себептери бар. Бирок көпчүлүк мындай катастрофаны глобалдык жылуулук менен байланыштырууда. 2022-жылы Бириккен Улуттар Уюмунун чөлгө айлануу менен күрөшүү боюнча конференциясында жарыяланган баяндамада Борбор Азиядагы айыл чарба жерлеринин айдалбай калышына жана жайыттардын жоголушуна шарт түзгөн айрым адам факторлору көрсөтүлгөн: анын ичинде пахта өстүрүүгө айдалган жерлерди ашыкча пайдалануу жана туура эмес сугаруу.

БУУнун маалыматына ылайык, Борбор Азиядагы жерлердин айдалбай калышына алып келген факторлордун жыйындысы бара-бара бул аймактын өлкөлөрүндө айыл чарба аймактарынан шаарларга миграция сыяктуу көйгөйлөргө айланат, натыйжада абанын булганышы сыяктуу башка көйгөйлөр пайда болот.

Эгерде айыл чарба жерлери айдалбай калса жана калктын санынын өсүшү сыяктуу башка адамдык көйгөйлөр менен айкалышса, ал суу ресурстарына жана түшүмдүү айыл чарба жерлерине жетүүнүн кризисин күчөтүшү мүмкүн. Бул көйгөйлөр БУУнун баяндамасы боюнча айыл чарба жана мал чарба өндүрүшүнүн төмөндөшүнө алып келет.

Эл аралык мамилелер боюнча эксперт Сайед Касем Закири

ПоделитьсяTwitterWhatsApp
Tags: COP29айдоо жерлериБорбор Азиядеградацияклимат
Подпишитесь и получайте новости первыми​
FACEBOOK
INSTAGRAM
YOUTUBE

Тектеш жаңылыктар

Евразиянын түштүк дарбазасы: Борбор Азия Оман аркылуу Перс булуңуна транзиттик жолду кантип ачып жатат?

Евразиянын түштүк дарбазасы: Борбор Азия Оман аркылуу Перс булуңуна транзиттик жолду кантип ачып жатат?

19.11.2026
ЭВФ Борбор Азия өлкөлөрүнө акча-кредит саясатын катаалдаштырууну сунуштады

ЭВФ Борбор Азия өлкөлөрүнө акча-кредит саясатын катаалдаштырууну сунуштады

18.11.2026
Кытай, Иран жана Борбор Азиянын кургактагы мейкиндиги

Кытай, Иран жана Борбор Азиянын кургактагы мейкиндиги

17.11.2026
Иордания Борбордук Азияда жаңы геосаясий оюн баштап жатабы: падышанын сапарынын артында АКШ менен Израилдин кандай кызыкчылыктары турат?

Иордания Борбордук Азияда жаңы геосаясий оюн баштап жатабы: падышанын сапарынын артында АКШ менен Израилдин кандай кызыкчылыктары турат?

14.11.2026
Египет Борбор Азия өлкөлөрүнүн жарандары үчүн өлкөгө кирүү эрежелерин катаалдатууда: туристтер эмнелерди билиши керек?

Египет Борбор Азия өлкөлөрүнүн жарандары үчүн өлкөгө кирүү эрежелерин катаалдатууда: туристтер эмнелерди билиши керек?

24.10.2026
Лавров: Радикалдар Ооганстан аркылуу Борбор Азияга жана Россияга коркунуч жаратууну көздөшүүдө

Лавров: Радикалдар Ооганстан аркылуу Борбор Азияга жана Россияга коркунуч жаратууну көздөшүүдө

16.10.2026
Борбор Азия жана Ак үйдүн табышмагы: АКШнын аракеттерине болгон ишенимди кайра карап чыгуу зарылдыгы 

Борбор Азия жана Ак үйдүн табышмагы: АКШнын аракеттерине болгон ишенимди кайра карап чыгуу зарылдыгы 

13.10.2026
Эксперт: Иран деңиз блокадасынын шартында КМШ өлкөлөрү менен сооданы кеңейтүүгө кызыкдар

Эксперт: Иран деңиз блокадасынын шартында КМШ өлкөлөрү менен сооданы кеңейтүүгө кызыкдар

09.10.2026
«Суунун тартыштыгы Борбордук Азиянын өнүгүүсүнө олуттуу чектөө болуп баратат» — Шавкат Мирзиёев

«Суунун тартыштыгы Борбордук Азиянын өнүгүүсүнө олуттуу чектөө болуп баратат» — Шавкат Мирзиёев

08.10.2026

Биздин Facebook


Eurasia Today

Башкы жаңылыктар

Карануска

МАГАТЭнин Иран жана Израилге карата кош стандарттары: Иран ТИМинин өкүлү Гроссиге жооп берди

19.11.2026
Путин менен Си Цзиньпин Кытайдагы жолугушууда жаңы дүйнөлүк тартип тууралуу билдирүү жасашты

Путин менен Си Цзиньпин Кытайдагы жолугушууда жаңы дүйнөлүк тартип тууралуу билдирүү жасашты

18.11.2026
Иран Бахрейндеги АКШнын радардык системасына үчүнчү жолу дрон менен сокку урду

Иран Бахрейндеги АКШнын радардык системасына үчүнчү жолу дрон менен сокку урду

18.11.2026
АКШ Иранга каршы согушта мөөнөтү өтүп кеткен ок-дарыларды колдонгонун моюндады

АКШ Иранга каршы согушта мөөнөтү өтүп кеткен ок-дарыларды колдонгонун моюндады

18.11.2026
Ирандын ТИМ башчысы Омандын султаны менен жолугушту

Ирандын ТИМ башчысы Омандын султаны менен жолугушту

17.11.2026
Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

Айзенкот: Нетаньяху Израилдин премьер-министри кызматында бир мүнөт да калбашы керек

16.11.2026

Валюталар курсу

Экономика

Иран менен Россия Решт — Астара темир жолун куруунун баасын 1,36 млрд еврого макулдашты

Иран менен Россия Решт — Астара темир жолун куруунун баасын 1,36 млрд еврого макулдашты

18.11.2026
ЭВФ Борбор Азия өлкөлөрүнө акча-кредит саясатын катаалдаштырууну сунуштады

ЭВФ Борбор Азия өлкөлөрүнө акча-кредит саясатын катаалдаштырууну сунуштады

18.11.2026
Евразия өлкөлөрү Ирандын демилгесин колдоду: Исламабадда согушту токтотууга чакырышты

Евразия өлкөлөрү Ирандын демилгесин колдоду: Исламабадда согушту токтотууга чакырышты

17.11.2026
Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

Кытайдан Кыргызстанга күйүүчү майдын алгачкы партиясы темир жол аркылуу жеткирилди

28.10.2026
Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

Bloomberg: Хуситтердин чабуулдары Сауд Арабиясынын туризм, транспорт тармагына жана инвестициялык планына сокку урду

28.10.2026
Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

Өкмөт күйүүчү-майлоочу майларды субсидиялоону 31-декабрга чейин улантат. Андан кийин эмне болот?

27.10.2026
Eurasia Today @eurasiatoday_ru
216 подписчиков

Новости, аналитика и репортажи: Иран, Центральная Азия, Россия. Сложное — просто, важное — интересно.

Подписаться в Telegram
  • Башкы
  • Борбор Азия
  • Дүйнө
  • Илим
  • Коом
  • Маданият
  • Саясат
  • Экономика
  • Дин
  • Спорт
  • Туризм
  • Сүрөт
  • Видео
© 2023 Eurasiatoday.
Бардык укуктар корголгон.
Сайттын эски версиясы

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.

No Result
View All Result
  • Башкы
  • Саясат
  • Экономика
  • Коом
  • Борбор Азия
    • Кыргызстан
    • Казакстан
    • Өзбекстан
    • Түркмөнстан
    • Тажикстан
  • Дүйнө
    • Америка
    • Европа
    • Азия
    • Батыш Азия
    • Россия
  • Маданият
  • Илим
  • Туризм
  • Дин
  • Спорт
  • Биз тууралуу

"EURASIA TODAY" сайтынын материалдарын колдонуу жана көчүрүү булакка шилтеме берүү аркылуу гана мүмкүн. Текст, фото, аудио жана видеоматериалдарды пайдалануу редакциянын макулдугу менен гана ишке ашырылат.