Ирандын учкучсуз технологиялар тармагындагы жетишкендиктери аймактык мааниден чыгып, дүйнөлүк кызыкчылыкты жаратууда. Мындай деңгээлге чейин өнүккөндүктөн, дүйнөнүн ири державалары ирандык өндүрүштөгү системаларды ачык түрдө таанып, айрым учурларда аларды көчүрүп да жатышат.
Ислам революциясынын жеңишинин 47 жылдыгына карата иран эли менен жолугушууда Ислам революциясынын лидери аятолла Хаменеи имам Хомейнинин элге өзүнө болгон ишенимди, үмүттү жана бийик максаттарга умтулууну тарбиялоодогу ролун белгилеп, мындай деди:
«Бир кезде Иран АКШ көчүрүүгө аракет кыла турган курал жасайт деп ким ойломок? Мындай ой кимдин оюна келмек? Бирок бул болду, ишке ашты. Имам [Хомейни] элге ушундай өзүнө ишенүүнү сиңирген».
Ислам революциясынын лидери бул сөздөрү менен АКШнын президенти Дональд Трамптын Дохада америкалык ири компаниялардын жетекчилери менен жолугушууда ирандык учкучсуз аппараттарды мактаган билдирүүсүнө жооп кайтарды. Ирандын Shahed 136 дронунун негизинде жасалган америкалык Lucas учкучсуз аппараты тууралуу сөз кылып жатып, Трамп:
«Мага көп дрон керек. Иранда жакшы дрондорду чыгарышат, алардын баасы 35–40 миң доллар», — деп айткан.
Анын айтымында, ал компанияга: «Ушуга окшош нерсе көргүм келет», — деп айткан.
«Эки жума өтпөй мага баасы 41 миллион доллар турган дрон алып келишти! Мен: “Мен муну айткан жокмун. Кырк бир миллион?! Мен баасы 35–40 миң доллар турган, миңдеп учурууга боло турган нерсени айтып жатам”, — дедим», — деген Трамп.
Ал ирандык дрондорду «абдан жакшы, ылдам жана өлүмгө алып келүүчү» деп атап, алардын заманбап согуштардагы ролу өсүп жатканын баса белгиледи. Бул таануу америкалыктар ирандык дрондорду мурда фотошоп менен жасалган сүрөттөргө салыштырган учурлардан кийин көп жыл өткөн соң айтылды.
АКШдан тышкары, Россия да ирандык Shahed 136 дронунун негизинде өзүнүн «Герань-2» аттуу версиясын иштеп чыгып, аны Украинадагы согуш маалында колдонду. Россия дрон өндүрүү жаатында аскердик держава болуп саналат, ал эми анын ирандык дронду көчүрүп алышы Ислам Республикасынын аэрокосмостук технологиялар тармагындагы өзгөчө жетишкендиктерин айгинелейт.
Мындан тышкары, дүйнөдөгү дагы бир аскердик держава болгон Кытай да Shahed 136га абдан окшош Long M9 аттуу учкучсуз аппаратты көрсөттү. Бул дрон асимметриялуу аба согуштарында бардык өлкөлөр үчүн жаңы бренд катары пайдалуу болушу мүмкүн.
Ислам революциясынын лидери элдин, айрыкча жаштардын потенциалын илимий-техникалык инновациялар үчүн пайдалануу зарылдыгын улам-улам баса белгилеп келет. Бул жөн гана ураан эмес, санкциялар менен экономикалык чектөөлөр шартында да ишке ашып, жыйынтык бере ала турган стратегиялык сунуш. АКШ, Россия жана Кытай сыяктуу державалардын ирандык ойлоп табууларды түз же кыйыр түрдө көчүрүп жатышын жеңил-желпи кабыл алууга болбойт. Бул Ислам Республикасы оюн эрежелерин өзгөртүп, Трамп сыяктуу өзүнө ашыкча ишенген жана текебер адамдарды анын жетишкендиктерин мактоого мажбур кылганын көрсөтөт.
Ислам революциясынын жеңишинин 47-жылында Иран көптөгөн илимий тармактарда ири ийгиликтерге жеткенин ишенимдүү айтууга болот. Нанотехнология, медицина, ядролук жана аэрокосмостук өнөр жай сыяктуу айрым багыттарда ал дүйнөдөгү алдыңкы он өлкөнүн катарына кирет.
Ирандык изилдөөчүлөр менен илимпоздордун аракеттеринин аркасында жетишилген мындай илимий прогресс АКШ жана Европа Иранга каршы киргизген катаал санкциялардын натыйжасыздыгынын айкын далили болуп саналат. Аэрокосмостук тармактагы жана космостук технологиялардагы ийгиликтер, «Омид», «Нур-1», «Нур-2», «Зафар», «Паям» сыяктуу заманбап спутниктердин учурулушу, изилдөө жана байланыш спутниктери, ошондой эле «Сафир», «Симург» жана «Касед» сыяктуу өз ракета ташуучуларынын жасалышы «биз жасай алабыз» деген сөздү чыныгы жана ишке ашуучу түшүнүккө айлантты.
Даңктуу Ислам революциясынын жеңишинин 47 жылдыгына карата биз маркум имамдын улуу жана таза рухуна салам жолдоп, Жараткан Алладан анын мураскеринин акылман жетекчилиги астында Иран Ислам Республикасы өнүгүү жана чыңалуу жолунда мурдагыдан да ылдам илгерилеп, жогорку илимий чокуларга жетишин тилейбиз.
Мохсен Пакаейн
















