Ирандын Атомдук энергия боюнча уюмунун (AEOI) башчысы Мохаммад Эслами жакында берген маегинде уранды байытуу өлкөнүн өзөктүк программасынын ажырагыс бөлүгү экенин баса белгилеп, бул Тегеран үчүн «кызыл сызык» болуп эсептелерин билдирди.
Анын айтымында, уранды байытуу болбосо, толук өзөктүк отун цикли мүмкүн болбойт, ал эми бул цикл илимий изилдөөлөр жана медицина менен өнөр жайдагы колдонмо иштеп чыгуулар үчүн абдан маанилүү.
Уранды байытуу – Ирандын өзөктүк өнөр жайынын пайдубалы
Эслами уранды байытуу Ирандын өзөктүк өнөр жайынын өзөгү экенин жана ал кайталангыс мааниге ээ экенин белгиледи. Ал уранды байытуудан баш тартууну электростанция курууга тыюу салып, бирок электр тармактары менен линияларга гана уруксат берүүгө салыштырды – мындай ыкма логикага сыйбайт деди ал.
Буга чейин Эслами Ирандын өзөктүк программасынын бардык аспекттери — кубаттуулугунан тартып максаттарына чейин — ачык, тынчтык мүнөздө экенин жана Эл аралык атомдук энергия агенттигинин (МАГАТЭ) толук көзөмөлүндө экенин айткан.
МАГАТЭнин докладына реакция
МАГАТЭ акыркы докладында Иранда байытылган урандын көлөмүнүн көбөйүшүнө тынчсыздануусун билдирип, өлкөдө 60% деңгээлге чейин байытылган 408,6 кг уран топтолгонун маалымдаган.
Ирандык расмий адамдар бул билдирүүлөрдү четке кагып, алардын өзөктүк программасы тынчтык максатында гана экенин жана МАГАТЭ тарабынан туруктуу көзөмөлгө алынгандыгын билдиришти.
АКШ менен сүйлөшүүлөр жана эл аралык кесепеттер

Иран АКШ менен келишим түзүлгөн шартта МАГАТЭнин америкалык инспекторлорун өзүнүн өзөктүк объектилерине киргизүү мүмкүнчүлүгүн кароого даяр экенин билдирди. Бул сунуш көп жылдык талашты чечүүнүн мүмкүн болгон кадамы катары бааланууда.
Ирандагы байытылган урандын көбөйүшү эл аралык коомчулукта, айрыкча Израиль сыяктуу өлкөлөрдө, Иран өзөктүк курал жасоого жакындап калды деген тынчсызданууларды жаратты. Бирок Тегеран өзүнүн программасы тынчтык максатында гана жүргүзүлөрүн баса белгилөөдө.
Иран уранды байытуу укугун улуттук эгемендиктин ажырагыс бөлүгү катары кароосун улантууда. Эл аралык коомчулук болсо Ирандын өзөктүк энергетиканы тынчтык жолу менен өнүктүрүү нугунан четтебешине көз салып турат.
Иран менен Батыш өлкөлөрүнүн ортосундагы сүйлөшүүлөр уланууда. Бул сүйлөшүүлөрдүн жыйынтыгы Иран Ислам Республикасынын өзөктүк программасынын келечегине жана аймактагы коопсуздукка чоң таасир тийгизиши мүмкүн.
Иран, Кытай жана Россиянын Венадагы үч тараптуу жолугушуусу

Май айынын аягында Венада Иран, Кытай жана Россиянын эл аралык уюмдардагы туруктуу өкүлдөрүнүн үч тараптуу жолугушуусу болду.
Жолугушууда 9-13-июнь күндөрү өтө турган МАГАТЭнин Башкаруу кеңешинин жыйынынын алдында позицияларды координациялоо максатында кеңешүүлөр өткөрүлдү.
Негизги тема — Ирандын өзөктүк программасы жана Тегерандын Биргелешкен кеңири аракеттер планындагы (СВПД) жана БУУнун Коопсуздук кеңешинин 2231-резолюциясындагы милдеттенмелерин сактоосу болду.















