Россиялык РИА Новости маалымат агенттигинин серепчиси Пётр Акопов Жакынкы Чыгыштагы соңку саясий окуяларга байланыштуу өз пикирин билдирип, Иран АКШ менен сүйлөшүүлөрдү токтотуу аркылуу эмнеге жетишкенин талдады.
Жакынкы күндөрү кол коюлат деп күтүлүп жаткан, дээрлик толугу менен макулдашылган америкалык-ирандык меморандумдун ордуна күтүүсүз, бирок күтүлүшү мүмкүн болгон окуя болду: Иран АКШ менен сүйлөшүүлөрдү убактылуу токтотту. Эмне үчүн бул күтүүсүз болсо да күтүлгөн кадам болду? Жана бул эртең эле согуш кайра тутанат дегенди билдиреби?
Жок, согуш кайра башталбайт. Буга Израилден башка эч ким кызыкдар эмес. Ал эми Тегерандын мындай чечимин алдын ала болжосо болмок, анткени аны мындай кадамга барууга АКШ да, Израиль да түртүп жаткан. Өзгөчө Израиль. Ал Ливандагы ок атышпоону мурда эле бузуп келген жана акыркы күндөрү дагы Ливандын аймагын, анын ичинде Бейрутту бомбалоону күчөтүп, Литани дарыясынын түндүгүндөгү жаңы аймактарды да басып алды.
Иран үчүн бул майда маселе эмес. Ислам Республикасы чындап эле «Хезболланы» гана эмес, бүтүндөй Ливанды коргоочу катары чыгууда. Себеби Ливанды жана Газаны коргоо Иранды ислам үчүн чыныгы күрөшүүчү өлкө катары көрсөтүп, ага бүткүл ислам дүйнөсүндө кадыр-барк алып келет.
АКШ менен Израиль Ирандан «аймактагы прокси күчтөрдү колдоодон баш тартууну» талап кылышканда, алар чыныгы абалды түшүнбөгөндөй түр көрсөтүшөт. Ливандагы «Хезболла», Палестинадагы ХАМАС жана Йемендеги хуситтер Ирандын “марионеткалары” же агенттери эмес. Алар өз жеринде жашоо жана өз кызыкчылыктарын коргоо үчүн күрөшүп жаткан жергиликтүү кыймылдар. Иран аларды колдойбу, анын ичинде курал-жарак менен жардам береби? Ооба. Бирок алар Ирандын кызматчылары эмес, анын союздаштары.
Бир караганда, азыр Иран «Хезболлага» да, палестиналыктарга да, хуситтерге да олуттуу жардам бере албай тургандай көрүнөт. Анын порттору жана каржы мүмкүнчүлүктөрү чектелген, ал эми өлкөнүн өзү америкалык-израилдик агрессиянын кайра жанданышы мүмкүн деген коркунуч алдында турат. Анда эмне үчүн сүйлөшүүлөрдү токтотуу керек болду? Эмне үчүн кырдаалды татаалдаштырган талаптарды коюу зарыл эле?
Тегеран Вашингтон менен «билдирүүлөрдү алмашууну» токтоторун жарыялады. Дал ушул формада, ортомчулар аркылуу, меморандумдун шарттары макулдашылып жаткан. Иран билдиргендей, Израиль Ливанга жана Газага каршы аракеттерин токтотмоюнча байланыш калыбына келтирилбейт.
Бул реалдуубу? Албетте, жок: Израил Ливандан кетпейт. Бирок Ирандын билдирүүсүнөн кийин Дональд Трамп Биньямин Нетаньяху менен сүйлөшүп, Израиль Ливандын түндүгүнө карай илгерилөөсүн жана Бейрутка сокку уруусун токтотот деген чечимге келген.
Мунун натыйжасында Демек, Иран мусулмандардын кызыкчылыгын коргоочу өлкө катары өзүнүн аброюн дагы бир жолу тастыктады. Албетте, убакыт өткөн сайын Тель-Авив ок атышпоону кайрадан бузушу мүмкүн. Ливандан толук чыгууга мажбурлоо дагы узак убакытты жана чоң күч-аракетти талап кылат. Бирок азыркы учурда Иран өзүнүн гана эмес, аймактагы башка элдердин да кызыкчылыгын ойлой турганын көрсөттү. Бул болсо, айрыкча согуш толук аяктагандан кийинки таасири тууралуу сөз болгондо, өтө маанилүү фактор болуп саналат.
Бирок эмне үчүн «башкаларды дагы ойлойт» деп айтып жатабыз? Ислам Республикасы башынан эле өзүн бүтүндөй ислам үммөтүнүн коргоочусу катары көрсөтүп келген. Ал ошондой эле Аль-Кудсту (Иерусалимди) бошотууну убадалаган.
Бүгүнкү күндө АКШ менен Израиль тарабынан өтө оор соккуларга кабылганына карабастан, Иран өзүнүн багытынан тайган жок. Бул согуштан ким жеңиш менен чыгарын көрсөткөн эң жакшы көрсөткүч. Ооба, Иран чоң жоготууларга учурады. Бирок, ал моралдык жактан гана эмес, геосаясий жактан дагы жеңишке жетишти. Ал өзүнүн аймактагы жана ислам дүйнөсүндөгү таасирин жөн гана сактап калбастан, аны дагы бекемдөөгө жетишти. Жана маселе бир гана Ормуз кысыгы тууралуу эмес.














