Аймактагы мугалимдердин маянасы эң аз жана эң көп кайсыл аймак болуп саналат?
Тажикстанда мугалимдердин орточо айлыгы 1646 сомони (150 доллардан бир аз көбүрөөк) түзөт, бул коңшу мамлекеттердин мугалимдеринин айлык акысынын деңгээлинен кыйла төмөн.
Айлык акынын аздыгы билим берүү системасынан кадрлардын агып кетишинин жана окутуунун сапатынын начарлашынын негизги себептеринин бири болуп калды.
Салыштыруу үчүн, региондун башка өлкөлөрүндө мугалимдердин кирешеси боюнча абал мындай:

Борбор Азия өлкөлөрүндө мугалимдердин статусу
Тажик бийлиги “Мугалимдердин статусу жөнүндө” мыйзамды кабыл алуу менен билим берүү тармагын реформалоону пландоодо. Мыйзамдын негизги жоболоруна төмөнкүлөр кирет:
- – мугалимдерди кесиптен тышкаркы иштерге тартууга тыюу салуу (мисалы, аймакты тазалоо, ирригациялык иштер ж.б.);
- – билим берүү процессине тышкы кийлигишүүнү чектөө. Тактап айтканда, билим берүү министри да мугалимдин уруксатысыз класска кире албайт;
- – мугалимдердин иштөө шарттарын жакшыртуу.
Казакстан
Мугалимдин статусу “Мугалимдин статусу жөнүндө” мыйзамы (2019-жыл) менен жөнгө салынат, анда:
- – милдеттүү сертификаттоо;
- – квалификацияны жогорулатуу;
- – педагогикалык этиканы бузгандыгы үчүн дисциплинардык жоопкерчилик;
- – социалдык кепилдиктер жана мамлекет тарабынан коргоо.
Өзбекстан
«Мугалимдин статусу жөнүндө» мыйзамы (2024-ж.) төмөндөгү артыкчылыктарга кепилдик берет:
- – кыскартылган жумуш убактысы;
- – 56 календардык күнгө чейин узартылган акы төлөнүүчү өргүү;
- – окуу куралдары менен акысыз камсыз кылуу;
- – мугалимдердин ар-намысын жана кадыр-баркын мамлекет тарабынан коргоо.
Кыргызстан
«Мугалимдин статусу жөнүндө» мыйзамда (2001-ж.) мугалим жалпы, мектепке чейинки жана мектептен тышкаркы билим берүү системасында иштеген тиешелүү квалификациядагы адис катары аныкталган.
Мыйзам мугалимдердин укуктарын коргойт жана кесиптик өсүү мүмкүнчүлүгүн кепилдейт.
Түркмөнстан
Мугалимдер беш жылда бир жолу милдеттүү аттестациядан өтүшөт. Кесиптик категориялар (экинчи, биринчи, жогорку) иш стажына жараша ыйгарылат.
Бул өлкөдө мугалимдердин сырткы келбетине да талаптар бар.



















